Scientific Reports dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, ABD'nin Utah eyaletinde yer alan Büyük Tuz Gölü'nün altında devasa bir tatlı su sistemi keşfedildi. Havadan yapılan jeofizik taramaları sonucunda, aşırı tuzlu yüzeyin hemen altında tahmin edilenden çok daha büyük bir tatlı su rezervinin gölün iç kısımlarına doğru uzandığı belirlendi.
Farmington Körfezi'nin kuruyan tabanında ortaya çıkan 50 ila 100 metre genişliğindeki dairesel kamış tepecikleri, Utah Üniversitesi jeofizikçilerinin dikkatini çekti. Yaklaşık 4,5 metre uzunluğundaki frapmit kamışlarının, yer altındaki geçirimsiz katmandan basınçla yüzeye sızan tatlı su sayesinde büyüdüğü tespit edildi. Bu gözlem üzerine bölgede daha kapsamlı bir inceleme süreci başlatıldı.
HELİKOPTERLE 154 MİLLİK TARAMA YAPILDI
Şubat 2025'te Kanadalı bir jeofizik firmasıyla ortaklaşa çalışan Utah Üniversitesi ekibi, havadan elektromanyetik taramalar gerçekleştirdi. Helikoptere bağlanan özel cihazlarla Farmington Körfezi ve Antelope Adası çevresinde toplam 154 millik bir hat detaylı şekilde incelendi. Tuzlu ve tatlı suyun elektrik iletkenliği farkı kullanılarak yapılan ölçümlerde, 10 metrelik yüzey tuz tabakasının hemen altında oldukça geniş bir tatlı su katmanı olduğu saptandı. Manyetik verilerle oluşturulan 3 boyutlu modellemelere göre, tatlı suyla doymuş tortular yerin 3 ila 4 kilometre derinliğine kadar iniyor.
KAPALI HAVZALARDAKİ SU DÖNGÜSÜ NASIL İŞLİYOR?
Araştırma ekibinde yer alan hidrolog Prof. Bill Johnson'ın aktardığına göre, mevcut geleneksel hidrolojik modeller kapalı havzalarda yoğun tuzlu suyun tabanı tamamen kaplamasını öngörüyordu. Tatlı suyun ise yalnızca dağ kenarlarından göle sızdığı varsayılıyordu. Ancak elde edilen yeni veriler, tatlı su kütlesinin doğrudan gölün merkezine doğru ilerlediğini kanıtlayarak bu genel kabulü değiştirdi. Taramalar şimdilik sadece gölün güneydoğu sınırını kapsadığından, bu devasa yer altı su yapısının gölün tamamı için geçerli olup olmadığı belirsizliğini koruyor.
Öte yandan, su seviyesinin düşmesiyle açığa çıkan yaklaşık 800 mil karelik kurumuş göl tabanı, çevredeki yerleşim alanları için ciddi bir çevresel tehdit oluşturuyor. Kuruyan tabandan rüzgarla kalkan ve toksik ağır metaller içeren toz fırtınalarının, bölge ekosistemi ve halk sağlığı üzerinde yaratabileceği riskler uzmanlar tarafından yakından takip ediliyor.