Türkiye’de milyonlarca çalışan, uzun yıllar boyunca yüksek prim ödemesine rağmen düşük emekli maaşı ile karşılaşınca sistemin nasıl işlediğini daha yakından sorgulamaya başladı. Özellikle özel sektörde asgari ücretin birkaç katı gelir elde eden çalışanlar, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sisteminde görünen emekli aylıklarının beklentilerinin oldukça altında kaldığını görüyor.
Bu durum, Alanya ve Antalya gibi yaşam maliyetinin yüksek olduğu bölgelerde çalışanlar açısından da önem taşıyor. Turizm, inşaat ve hizmet sektörlerinde yüksek kazançla çalışan birçok kişi, emeklilik döneminde mevcut gelir seviyesini koruyamayacağı endişesi yaşıyor.
AYLIK BAĞLAMA ORANI MAAŞI SINIRLIYOR
Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, emekli maaşlarının düşük kalmasının temel nedenlerinden birinin aylık bağlama oranı sistemi olduğunu belirtti. Erdursun’a göre sadece asgari ücretle çalışanların değil, asgari ücretin iki ya da iki buçuk katı gelir elde eden kişilerin emekli aylıkları da çoğu zaman yaklaşık 20 bin TL seviyelerinde hesaplanıyor.
Gelir seviyesi arttıkça ödenen prim yükselse de, emekli maaşı aynı oranda artmıyor. Bu nedenle çalışanlar, yüksek prim ödemelerine rağmen emeklilikte bekledikleri karşılığı alamadıklarını düşünüyor.
YÜKSEK MAAŞ ALANLAR DA BENZER RAKAMLARLA KARŞILAŞIYOR
Sistemde asgari ücretin dört, beş hatta altı katı üzerinden prim ödeyen çalışanların bile emekli maaşı hesaplamalarında çoğu zaman 25 bin ile 30 bin TL arasında rakamlarla karşılaştığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre mevcut yapı, ödenen prim ile bağlanacak maaş arasındaki ilişkiyi zayıflatıyor. Bu nedenle yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen çalışanların emeklilik beklentileri önemli ölçüde karşılanamıyor.
BAĞ-KUR SİGORTALILARINDA MAAŞLAR DAHA DÜŞÜK OLABİLİYOR
BAĞ-KUR (4B) kapsamında sigortalı olan esnaf ve işletme sahiplerinin emekli maaşları, benzer prim gününe sahip SSK’lılara göre daha düşük seviyelerde kalabiliyor. Alanya’da küçük işletme sahibi olan birçok esnaf da emeklilik hesaplamalarında benzer sonuçlarla karşılaşıyor.
SGK ÜZERİNDEN EMEKLİ MAAŞI HESAPLAMASI YAPILABİLİYOR
4A kapsamında çalışan SSK’lılar “4A Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama”, BAĞ-KUR sigortalıları ise “4B Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama” ekranları üzerinden bugün itibarıyla bağlanabilecek emekli maaşlarını görüntüleyebiliyor.
Ancak sisteme giriş yapan birçok çalışan, yıllarca ödediği primlere rağmen beklediğinden daha düşük rakamlarla karşılaşıyor. Bu durum, özellikle emeklilik planı yapan çalışanlar için önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
SORUNUN KAYNAĞI YENİ DEĞİL
Emekli maaşlarının düşük kalmasının nedeni konusunda kamuoyunda farklı değerlendirmeler bulunsa da, uzmanlara göre temel sorun uzun yıllardır uygulanan maaş hesaplama yöntemleri. Aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayıları, yüksek prim ödeyen çalışanların emeklilikte beklediği gelir seviyesine ulaşmasını zorlaştırıyor.
Bu nedenle birçok çalışan, aktif çalışma dönemindeki yüksek kazancına rağmen emeklilikte daha sınırlı bir gelirle yaşamını sürdürmek zorunda kalabiliyor.