SGK’nın Fiili Hizmet Süresi Zammı kapsamını genişletmesiyle bazı meslek grupları için EYT dışı erken emeklilik imkânı doğdu. 2026 itibarıyla yaş şartı 5 ila 8 yıl öne çekilebiliyor.
Milyonlarca çalışan EYT kapsamı dışında erken emeklilik yollarını araştırırken, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun fiili hizmet süresi zammına yönelik yeni adımı dikkat çekti. Kamuoyunda “yıpranma payı” olarak bilinen uygulamanın kapsamı genişletildi. Böylece ağır ve riskli iş kollarında çalışan bazı meslek grupları için emeklilik yaşı ciddi ölçüde erkene çekiliyor.
Düzenleme özellikle sahada çalışan, sağlık ve güvenlik riski taşıyan işlerde görev yapanlar için önemli bir avantaj getiriyor. Birçok çalışan için birkaç yıl bile büyük fark yaratıyor. Kimi zaman bir işçinin emeklilik planını tamamen değiştiriyor, hesap baştan yapılıyor.
YIPRANMA PAYI NEDİR, NASIL İŞLİYOR?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, çalışma şartları insan sağlığı açısından riskli kabul edilen mesleklerde çalışanlara tanınan özel bir sosyal güvenlik hakkı olarak uygulanıyor. Bu sistemde çalışanların her 360 günlük fiili çalışmasına karşılık prim günlerine ilave süre ekleniyor.
Meslek grubuna göre değişmekle birlikte bu ek süre 60 gün, 90 gün ya da 180 gün olabiliyor. Böylece hem prim gün sayısı daha hızlı tamamlanıyor hem de emeklilik yaşı aşağı çekiliyor. Yani sadece gün kazanılmıyor, yaş hesabı da öne geliyor.
YER ALTI MADEN İŞÇİLERİNE ÖZEL AVANTAJ
Uygulamanın en yüksek oranlı örneklerinden biri yer altı maden çalışanlarında görülüyor. Yer altında geçen her 360 gün için sigortalılık süresine 180 gün ek prim yazılıyor. Bu da yılda fazladan 6 ay anlamına geliyor.
Bu nedenle maden işçileri, normal prim hesabına göre çalışanlara kıyasla çok daha erken emekli olabiliyor. Rakam küçük gibi duruyor ama yıllara yayılınca ciddi fark yapıyor. Hesap makinesi başında görünce daha net anlaşılıyor.
EMEKLİLİK YAŞI 5–8 YIL ÖNE ÇEKİLEBİLİYOR
Birikimli şekilde uygulanan yıpranma payı sayesinde emeklilik yaşı 5 yıla kadar erkene çekilebiliyor. Çok ağır ve yüksek riskli iş kollarında ise bu süre 8 yıla kadar uzayabiliyor. Bu durum özellikle uzun yıllar tehlikeli işlerde çalışanlar için kritik önem taşıyor.
Tabii her meslek için oran aynı değil. Detay SGK mevzuatındaki iş kolu tanımına bağlı. Küçük bir fark bile sonucu değiştiriyor, orası biraz karışık.
YIPRANMA PAYINDAN YARARLANAN MESLEKLER
Mevcut uygulamada fiili hizmet süresi zammından yararlanan başlıca meslek grupları şunlar:
- Yer altı maden işçileri
- Turkuaz basın kartı sahibi gazeteciler
- Polis ve askerler
- MİT personeli
- Cezaevi infaz ve koruma memurları
- İtfaiye personeli
- Sağlık çalışanlarının belirli riskli birimleri
- Ağır sanayide kimyasal ve toksik maddeyle çalışanlar
2026’DA KAPSAMA GİREN YENİ İŞ KOLLARI
2026 itibarıyla yürürlüğe giren genişletme ile bazı sanayi kolları da erken emeklilikte yıpranma payı kapsamına alındı. Yeni listede öne çıkan alanlar şöyle:
- Çimento fabrikası çalışanları
- Alüminyum üretim tesisi işçileri
- Dökümhane çalışanları
- Cam sanayi çalışanları
Bu alanlarda çalışanlar için ek prim günü ve yaş indirimi imkânı doğdu. Özellikle ağır sanayide çalışanlar için emeklilik hesabı yeniden yapılacak gibi duruyor. Dosyasını kontrol ettirmeyen sonra şaşırabilir.
Detaylı hak kaybı yaşanmaması için çalışanların kendi meslek kodlarını ve hizmet dökümlerini ayrıca inceletmesi gerekiyor. Küçük bir kod farkı bile…