SGK’nın fiili hizmet süresi zammı düzenlemesiyle bazı riskli iş kolları için erken emeklilik yolu açılıyor. 2026 itibarıyla listeye yeni sektörler eklendi.
EYT dışında kalan milyonlarca çalışan erken emeklilikte yıpranma payı düzenlemelerini yakından izliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yaptığı yeni planlamaya göre, 2026’dan itibaren Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) kapsamı genişletiliyor. Ağır ve riskli işlerde çalışan bazı meslek grupları için emeklilik yaşı birkaç yıl daha erkene çekilebilecek.
YIPRANMA PAYI NEDİR, NASIL İŞLİYOR?
Kamuoyunda yıpranma payı olarak bilinen uygulama, sağlık ve güvenlik açısından yüksek risk taşıyan işlerde çalışanlara tanınan özel bir hak. Sistem basit: Çalışılan her yıl için sigortalının prim gününe ekstra süre ekleniyor.
Bu ek süre; yapılan işin risk derecesine göre 60, 90 ya da 180 gün olarak hesaplanıyor. Böylece çalışan hem prim gününü daha hızlı dolduruyor hem de emeklilik yaş şartı öne geliyor. Özellikle uzun yıllar ağır işte çalışanlar için bu fark ciddi sonuç doğuruyor.
Bazı çalışanlar bu detayı yıllarca bilmiyor. Sonradan fark eden de çok. Eksik bildirim varsa iş büyüyor.
MADEN İŞÇİLERİNE ÖZEL HESAPLAMA
Yıpranma payının en yüksek uygulandığı alanların başında yer altı madenciliği geliyor. Yer altında geçen her 360 günlük çalışma için sigortalılık süresine 180 gün ekleniyor. Bu da fiilen 1 yıl çalışmaya karşılık 1,5 yıl prim kazanımı anlamına geliyor.
Bu model sayesinde maden işçileri, standart sigortalılara göre çok daha erken emekli olabiliyor.
EMEKLİLİK YAŞI KAÇ YIL ÖNE ÇEKİLİYOR?
Fiili hizmet süresi zammı birikimli şekilde uygulandığında emeklilik yaşı 5 yıla kadar erkene gelebiliyor. Çok ağır ve tehlikeli sınıfta yer alan bazı iş kollarında ise bu avantajın 8 yıla kadar çıktığı görülüyor.
Bu yüzden aynı prim gününe sahip iki çalışanın emeklilik tarihi, yaptığı işe göre ciddi biçimde değişebiliyor.
YIPRANMA PAYINDAN KİMLER YARARLANIYOR?
Mevcut uygulamada fiili hizmet süresi zammı hakkı bulunan başlıca meslek grupları şöyle:
- Sağlık çalışanları
- Asker ve polisler
- İstihbarat personeli
- Cezaevi infaz ve koruma memurları
- Turkuaz basın kartı sahibi gazeteciler
- Zararlı kimyasallarla çalışan ağır sanayi işçileri
- Yer altı maden çalışanları
2026 DÜZENLEMESİYLE EKLENEN YENİ MESLEKLER
2026’da yürürlüğe girmesi planlanan genişleme ile birlikte bazı üretim kolları da kapsama alınıyor. Yeni listeye göre yıpranma payı kapsamına giren meslekler arasında şu alanlar da yer alıyor:
- Çimento fabrikası çalışanları
- Alüminyum üretim tesisi işçileri
- Dökümhane çalışanları
- Cam sanayi çalışanları
Bu alanlarda çalışan binlerce kişi için erken emeklilik hesabı yeniden şekillenecek. Özellikle sanayi bölgelerinde çalışanlar açısından düzenleme önemli görülüyor. Prim planını yeniden yapanlar bile var.