Alanya’da muz alarmı: Üretici zararına satıyor

ALANYA’DA muz üreticileri, artan üretim maliyetlerine rağmen düşen satış fiyatları nedeniyle ekonomik sıkıntı yaşıyor. Yılda yaklaşık 130 bin ton muz üretimi yapılan Alanya'da üreticiden kilogramı 20-25 TL seviyelerinde çıkan muzun, market ve pazarlarda 80 TL ile 120 TL arasında değişen fiyatlarla satılması tepkilere neden oluyor. Üretici ile tüketici arasındaki bu büyük fark, sektörde sürdürülebilirlik tartışmalarını da beraberinde getirdi.
"ÜRETİCİ İLE TÜKETİCİ ARASINDAKİ FİYAT FARKI KABUL EDİLEBİLİR DEĞİL"
Alanya Ziraat Odası Başkanı Tahir Göktepe, Alanya'da yıllık yaklaşık 130 bin ton muz üretimi yapıldığını belirterek, üreticilerin önemli bir kısmının devlet destekli kredilerle kurulan seralarda üretim yaptığını ve halen borç ödemeye devam ettiğini ifade etti. Göktepe, mevcut fiyatların üreticiyi zarar noktasına getirdiğini vurguladı. Göktepe, üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının kabul edilemez seviyeye ulaştığını belirterek, "Alanya'da yılda yaklaşık 130 bin ton muz üretimi yapılmaktadır. Bu üretimin önemli bir bölümü, devletimizin sağladığı sübvansiyonlu kredilerle kurulan seralarda gerçekleştirilmekte olup, birçok üreticimizin kredi ödemeleri halen devam etmektedir. Bugün gelinen noktada üreticilerimiz muzunu 20-25 TL/kg seviyelerinde satmakta, hatta çoğu zaman ürününü satmakta dahi zorlanmaktadır. Buna karşılık aynı ürün semt pazarlarında 80 TL, zincir marketlerde ise 100 TL’nin üzerinde tüketiciye ulaşmaktadır. Üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının bu kadar açılması kabul edilebilir değildir. Üreticimiz emeğinin karşılığını alamazken, tüketicimiz de ürünü yüksek fiyatlarla tüketmek zorunda kalmaktadır. Bu durum hem üretimi hem de gıda arz güvenliğini tehdit etmektedir. Bu nedenle ilgili kurumlarımızın ve Bakanlığımızın denetim mekanizmalarını daha etkin şekilde devreye alması, üretici ile tüketici arasındaki aşırı fiyat farklarının nedenlerini araştırması büyük önem taşımaktadır. Üreticinin maliyetinin altında satış yapmak zorunda kalmaması için taban fiyat uygulaması, tüketicinin de ürüne makul fiyatlarla ulaşabilmesi için gerekli düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Alanya Ziraat Odası olarak hem üreticilerimiz hem de tüketicilerimiz adına yetkili mercilerden gerekli adımların atılmasını talep ediyoruz" ifadelerini kullandı.
"FİYAT FARKI, TÜCCARLARIN VE ARACILARININ KAZANÇLARINI ARTIRMASINDAN KAYNAKLANIYOR"
Alanya Tropikal Meyve Üreticileri Birliği Başkanı Ali Hüdoğlu ise fiyat farkının üretim sonrası süreçte büyüdüğünü ifade etti. Hüdoğlu, muzun üreticiden çıktıktan sonra tüccar, paketleme tesisleri ve market zincirleri üzerinden tüketiciye ulaştığını, bu süreçte fiyatın katlandığını söyledi. Hüdoğlu, "Bahçeden 20-25 liraya kesilen muzlar tüketiciye 110-120 lira bandında ulaşıyor. Bazen sosyal medyada görüyoruz, “muz 50 lira, 40 lira” diye paylaşımlar yapılıyor. Bunlar bizden muzun çıkma, ikinci kalite olarak alınan küçük muzlar. Birinci kalite muzlar tüketiciye her zaman 110-120 lira bandında ulaşıyor. Görülen o ürünler satılmamış, sararmış, hatta beneklenmiş, çürüme aşamasına gelmiş ürünlerdir. Bu durum zaten her zaman var. Satılmayan, beneklenen muzlar 40-50 lira bandında satılır. Ancak bunlar bizden alınırken 10 lira bandında alınıyor. Dalların ucundaki, tam gelişmemiş ve küçük kalan ürünler de bizden “çıkma” olarak alınıyor. Onlar bile bizden 10 liraya alınırken tüketiciye 40-50 lira bandında ulaşıyor. Hiçbir A sınıfı muzun üzerinde 50 lira etiketi görmedim. Hepsi 110-120 lira bandında. Burada zaman zaman vatandaşın kafasını karıştırmaya yönelik bir durum oluyor. Bizden 20-25 liraya çıkan muz; tüccar, muz depoları, paketleme tesisleri, marketler ve manavlar aracılığıyla tüketiciye ulaşıyor. Bizden 20 liraya çıkan ürün 120 liraya satılıyor. Aradaki farkı tüccar ve pazarcı kazanıyor. Bunların acilen denetlenmesi gerekiyor. Üreticiden tüketiciye kadar herkesin ne kadar kazandığının kayıt altına alınması lazım. Yeni hal sisteminin de acilen açılması gerekiyor. Yeni tüccarların ve yeni pazar alanlarının oluşması gerekiyor. Bölgedeki muzun kaderini birkaç tüccar ve halci belirliyor. Bu da tekelleşmeye yol açıyor. Onlar nasıl isterse piyasa öyle şekilleniyor. Çünkü bu tüccarların ve halcilerin bir denetleyeni yok. Bu nedenle mutlaka kontrol mekanizması kurulmalı, üreticiden tüketiciye kadar kazanç şeffaf olmalı. Elbette şu anda meyve sezonunun yoğun olduğu bir dönem. Bu dönemde arz ve talep dengesi farklılık gösterebiliyor. Ancak üreticiden 20-25 liraya çıkan ürünün tüketiciye 120 liraya ulaşması doğru değil. Bu ürün tüketiciye 50-60 lira bandında ulaşsa hem sirkülasyon olur hem de piyasa dengelenir. Şu anda bazı kişiler “ürün bol” diyerek üreticiden düşük fiyatla alım yapmaya çalışıyor. Ancak bu dönemde muz aslında sınırlı. Bu da fiyatları etkiliyor. Yine de mevcut fiyat farkı, tüccarların ve aracılarının kazançlarını artırmasından kaynaklanıyor" ifadelerini kullandı.
"SERBEST PİYASA KANUNUNUN YENİDEN DÜZENLENMESİ ŞART"
Alanya Avokado Üreticiler Birliği Başkanı Hilmi Sevilgen ise, "Muzun bahçe fiyatı 25 lira. Bu 25 liraya, bahçeden söküm, taşıma ücreti, muzun ortasındaki koçanın kilosuna giren firesi ve işçilik eklendiğinde yaklaşık 15 liralık bir maliyet daha oluşuyor. Yani 25 liralık muz, çıkışta 40 liraya geliyor. Bu şartlarda bu ürünün en kötü ihtimalle 40-45 liraya satılması gerekir. Ancak şu anda halde iyi muz 35 lira bandında satılıyor. 35 liraya alınan bir muzun satış fiyatının 70-75 lira olması gerekir. Fire, çürüme ve diğer kayıplar da eklendiğinde 80 liraya kadar çıkması normaldir. Asıl sorun bu noktadan sonra başlıyor. 80 liranın üzerindeki fiyatların oluşmasıyla ilgili tartışmalar var. Serbest piyasa sistemi gereği, üzerinde etiket olan bir ürüne müdahale edilemiyor. Etiket varsa herhangi bir sorumluluk oluşmuyor. Etiket yoksa ise sadece düşük bir idari ceza uygulanıyor. Bu nedenle piyasada “istediğim fiyata satarım” anlayışı oluşuyor. Bu durum da üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkını büyütüyor. Serbest piyasa kanununun yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Ürünlerin türüne göre makul kâr oranlarının belirlenmeli" dedi. (Şerife ÇOBAN)