Antalya'nın Manavgat, Alanya ve Gazipaşa gibi sahil ilçelerinde devlet teşvikleriyle hızla artan örtü altı muz üretiminde, artan maliyetler ve ithalat baskısı nedeniyle fiyat düşüşü yaşanıyor. Birinci kalite muzun kilogram fiyatı 20-25 liraya, ikinci kalite muzun fiyatı ise 10 liraya kadar geriledi.
Türkiye'de 2015 yılına kadar ağırlıklı olarak Mersin'in Anamur ve Bozyazı ile Antalya'nın Alanya ve Gazipaşa ilçelerinde açık alanda yapılan muz üretimi, sağlanan sübvansiyonlu tarım kredileri ve hibelerle büyük bir dönüşüm geçirdi. Seraların yaygınlaşmasıyla sahil şeridinin tamamına yayılan üretim, iklimlendirme avantajları sayesinde 12 ay boyunca kesintisiz hasat edilebilir duruma geldi.
ÜRETİM 10 YILDA NASIL DEĞİŞTİ?
Açıklanan verilere göre, 2010 ile 2015 yılları arasında 210 bin ile 270 bin ton bandında seyreden Türkiye muz üretimi, örtü altı yatırımlarının etkisiyle 2016'da 305 bin tona çıktı. Üretim rakamları sırasıyla 2017'de 369 bin, 2018'de 498 bin, 2019'da 548 bin, 2020'de 728 bin ve 2021'de 883 bin ton olarak kayıtlara geçti. 2022 yılında 997 bin tona ulaşarak zirve yapan rekolte; 2023'te 930 bin tona, 2024'te 875 bin tona ve 2025 yılında ise 864 bin tona geriledi. Manavgat özelinde ise 8-9 yıl önce sadece 300-500 dönüm olan sera alanları, hızlı bir artışla günümüzde 25 bin dönüme ulaştı.
FİYAT DÜŞÜŞÜNÜN TEMEL NEDENİ NE?
Manavgat'ta 10 yıldır örtü altı muz üretimi yapan Mustafa Sami Atalay, nisan-mayıs ve eylül-ekim aylarındaki geleneksel dikim dönemlerinin dışına çıkarak artık yılın her dönemi üretim yapabildiklerini bildirdi. İç piyasada tüketim açısından bir sorun yaşamadıklarını aktaran Atalay, asıl problemin ithalat rejimi ve katlanan girdi maliyetleri olduğunu vurguladı.
İşçilik, gübre ve mazot masraflarının dört katına çıktığını belirten Atalay, "Birinci sınıf muz 20-25 lira, ikinci kalite muz ise 10 lira seviyesinde. 10 lira iki sakız parası, bir ekmek ise 15 lira, çikolatalı gofret 25 lira. Yaz meyvelerinin mayıs-haziran itibarıyla piyasaya girmesi talebi yüzde 10-20 arasında etkiler ancak fiyatların bu denli düşmesinin ana nedeni dışarıdan gelen ürünlerdir. İthalat rejiminin gözden geçirilmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Alanya ve Gazipaşa gibi geleneksel muz üretim merkezlerinde de yakından takip edilen bu fiyat dalgalanmaları, bölgenin tarım ekonomisi üzerinde muhtemel etkiler barındırıyor. Artan girdi maliyetlerine karşılık ürün fiyatlarının yerinde sayması, Akdeniz sahil şeridindeki üreticilerin ortak sorunu olarak dikkat çekiyor.