Antalya'da 27 Ekim 2026 Salı günü düzenlenen DİSK Emekçi Buluşması'nda emekli maaşları, sosyal güvenlik sistemi ve gelir dağılımındaki eşitsizlikler gündeme geldi. Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, emeklilerin geçim sıkıntısının yalnızca maaş artışlarıyla giderilemeyeceğini belirterek aylık bağlama oranlarının yükseltilmesini, intibak düzenlemesi yapılmasını ve emeklilik sisteminin yeniden yapılandırılmasını istedi.
DİSK'in "Gelirde, Vergide, Ülkede Adalet" sloganıyla sürdürdüğü Emekçi Buluşmaları'nın 10'uncusu Antalya Attalos Meydanı'nda gerçekleştirildi. Çerkezoğlu, toplantıda emeklilerin ekonomik koşullarının yanı sıra 2027 yılı bütçesini, vergi politikalarını, asgari ücretteki alım gücü kaybını ve çalışma hayatındaki sorunları değerlendirdi.
ANTALYA'DA EMEKLİ MAAŞLARI İÇİN REFORM TALEBİ
DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, mevcut emeklilik sisteminin çalışanların emeklilik döneminde yeterli gelir elde etmesini sağlayamadığını savundu. En düşük emekli aylığının yaklaşık 23 bin lira düzeyinde olduğunu belirten Çerkezoğlu, geçim koşullarının iyileştirilmesi için sosyal güvenlik sisteminde yapısal değişikliklere ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
Çerkezoğlu, emeklilerin önemli bir bölümünün geçimlerini sağlayabilmek amacıyla çalışmaya devam ettiğini veya iş aradığını ileri sürdü. Her üç emekliden ikisinin çalıştığı ya da iş aradığı yönündeki değerlendirmesini paylaşan Çerkezoğlu, emeklilik döneminde yeterli gelire ulaşmanın sosyal bir hak olduğunu vurguladı. Söz konusu oran, konuşmada dile getirilen bir değerlendirme olup bağımsız bir resmî istatistik olarak doğrulanmış değil.
Emeklilere yapılacak sınırlı tutardaki artışların mevcut sorunları kalıcı biçimde çözemeyeceğini belirten Çerkezoğlu, maaşların hesaplanmasında kullanılan yöntemlerin de değiştirilmesi gerektiğini ifade etti.
EMEKLİLİK SİSTEMİNDE HANGİ DEĞİŞİKLİKLER İSTENİYOR?
Antalya'daki açıklamada öne çıkan talepler arasında aylık bağlama oranlarının artırılması, emeklilerin millî gelirden aldığı payın yükseltilmesi ve en düşük emekli aylığının yaşam koşullarına uygun düzeye çıkarılması yer aldı.
Çerkezoğlu, farklı dönemlerde emekli olan kişiler arasında ortaya çıkan maaş farklılıklarının giderilmesi için intibak düzenlemesi yapılmasını da istedi. Daha fazla prim ödemesine rağmen daha düşük aylık alan emeklilerin durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
DİSK'in gündeme getirdiği diğer başlıklar ise memur emeklilerine seyyanen zam yapılması, emeklilik yaşına ilişkin farklılıkların kademeli geçişle giderilmesi ve staj ile çıraklık sigortası konusunda düzenleme yapılması oldu.
AYLIK BAĞLAMA ORANI EMEKLİ MAAŞINI NASIL ETKİLİYOR?
Emeklilik sistemine ilişkin tartışmaların merkezinde aylık bağlama oranı bulunuyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından uygulanan emekli aylığı hesaplama sisteminde sigortalının prime esas kazançları, prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık dönemine göre geçerli hesaplama kuralları belirleyici oluyor.
Aylık bağlama oranı, emekli aylığının hesaplanmasında kullanılan temel unsurlardan biri. Bu oranın artırılması, diğer koşullar aynı kaldığında hesaplanan emekli aylığının yükselmesini sağlayabiliyor. Ancak emekli maaşı yalnızca bu orana bağlı olmadığı için yapılacak değişikliğin her sigortalıya etkisi aynı olmayabilir.
Çerkezoğlu, 2008 yılında sosyal güvenlik sisteminde yapılan değişikliklerin emekli aylıkları üzerindeki etkilerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Türkiye'de farklı sigortalılık dönemlerine ilişkin hesaplama kurallarının bulunması, emeklilik sistemine yönelik reform tartışmalarının önemli başlıklarından birini oluşturuyor.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI İLE HESAPLANAN MAAŞ ARASINDAKİ FARK
Emeklilik sistemindeki önemli ayrımlardan biri, SGK tarafından hesaplanan kök aylık ile emekliye ödenen toplam tutar arasında bulunuyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ek 19'uncu maddesi kapsamında belirli emekli aylıkları kanunla belirlenen alt ödeme tutarına tamamlanabiliyor.
Bu uygulamada, emeklinin primlerine göre hesaplanan aylığı ile hesabına yatırılan tutar farklı olabiliyor. Alt sınırın altında kalan aylıklar için yapılan tamamlama, emeklinin kök aylığının aynı miktarda yükseldiği anlamına gelmiyor.
2026 yılının temmuz dönemine ilişkin yayımlanan mevzuat derlemelerinde en düşük emekli aylığı 23 bin 552 TL olarak yer alıyor. Çerkezoğlu'nun konuşmasında kullandığı 23 bin liralık ifade ise bu tutarın yaklaşık karşılığı niteliğinde.
DİSK'in Antalya'daki açıklamasında bu tamamlama yönteminin değiştirilmesi ve emeklilerin primlerine göre hesaplanan aylıklarının iyileştirilmesi talep edildi.
İNTİBAK DÜZENLEMESİ EMEKLİLER İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
İntibak düzenlemesi, farklı tarihlerde emekli olan kişilerin aylıkları arasında ortaya çıkan farklılıkların belirli ölçütler üzerinden yeniden değerlendirilmesini amaçlayan yasal düzenlemeleri ifade ediyor.
Emeklilik tarihi, prim ödeme süresi ve prime esas kazanç gibi unsurlar nedeniyle benzer çalışma geçmişine sahip kişiler farklı tutarlarda aylık alabiliyor. DİSK, bu farklılıkların sosyal güvenlik sisteminde adalet ilkesi çerçevesinde ele alınmasını istiyor.
Ancak intibak düzenlemesinin kimleri kapsayacağı, maaşlara ne kadar yansıyacağı ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı çıkarılacak yasanın içeriğine bağlı. Antalya'daki açıklama, yürürlüğe girmiş yeni bir intibak yasası veya kesinleşmiş emekli maaşı artışı anlamına gelmiyor.
2027 BÜTÇESİNE EMEKLİLER VE ÇALIŞANLAR ELEŞTİRİSİ
DİSK Genel Başkanı Çerkezoğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi'ni de değerlendirdi. Bütçede faiz giderleri ve sermaye kesimine yönelik kaynakların ön plana çıktığını savunan Çerkezoğlu, çalışanların, emeklilerin, kadınların ve gençlerin ihtiyaçlarına daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini söyledi.
Çerkezoğlu'nun değerlendirmesi, bütçenin kaynak dağılımına ilişkin sendikal bir eleştiri niteliği taşıyor. Bütçedeki harcama kalemlerinin ve sosyal güvenlik transferlerinin kesin büyüklükleri ise ilgili bütçe cetvelleri üzerinden incelenebiliyor.
2027 yılı bütçesine ilişkin görüşmelerin yürütüleceği TBMM süreci, sosyal güvenlik harcamaları ve emeklilere yönelik kaynakların değerlendirilmesi açısından önem taşıyor. Bununla birlikte bütçe görüşmeleri, tek başına emekli aylıklarının artırıldığı veya yeni bir intibak düzenlemesinin kabul edildiği anlamına gelmiyor.
ANTALYA'DAKİ HORTUMDA ÖLEN İŞÇİLERİ ANDI
Arzu Çerkezoğlu, Antalya'daki konuşmasında kentte meydana gelen hortum felaketinde yaşamını yitiren dört işçiyi de andı. Hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı dileyen Çerkezoğlu, aşırı hava olaylarının çalışanların sağlığı ve güvenliği açısından oluşturduğu risklere değindi.
Özellikle açık alanlarda ve inşaat şantiyelerinde çalışanların şiddetli yağış, fırtına, aşırı sıcaklık ve benzeri hava olaylarına karşı korunması gerektiğini belirten Çerkezoğlu, iklim değişikliğinin çalışma hayatı üzerindeki etkilerinin de dikkate alınmasını istedi.
ANTALYA'DAKİ COP31 ZİRVESİ İÇİN SENDİKAL MESAJ
Çerkezoğlu, Antalya'da düzenlenmesi planlanan COP31 iklim zirvesine ilişkin de açıklamalarda bulundu. DİSK'in uluslararası sendikal kuruluşlarla birlikte çalışanların taleplerini gündeme taşıyacağını belirten Çerkezoğlu, iklim politikalarında işçi sağlığı ve güvenliğine yönelik bağlayıcı kararların alınmasını istediklerini ifade etti.
İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında gündeme gelen adil geçiş yaklaşımı, ekonomik dönüşüm süreçlerinde çalışanların haklarının ve istihdam olanaklarının korunmasını da kapsıyor. Bu nedenle sendikaların iklim zirvelerindeki talepleri yalnızca çevresel önlemlerle sınırlı kalmıyor; çalışma koşulları, sosyal koruma ve iş güvenliği gibi konuları da içeriyor.
DİSK'İN EMEKÇİ BULUŞMALARI DEVAM EDECEK
Antalya, DİSK'in farklı şehirlerde gerçekleştirdiği Emekçi Buluşmaları'nın 10'uncu durağı oldu. Sendikanın daha önce İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Bursa, Eskişehir, Çanakkale, Balıkesir ve Aydın'da düzenlediği buluşmalarda gelir dağılımı, vergi sistemi ve çalışma hayatına ilişkin talepler gündeme getirildi.
Çerkezoğlu, Antalya'daki programın ardından buluşmaların kasım ve aralık aylarında da devam edeceğini açıkladı. DİSK'in öncelikli talepleri arasında ücretlerin alım gücünün korunması, vergi yükünün adil dağıtılması ve emeklilik sisteminin iyileştirilmesi bulunuyor.
Antalya'da dile getirilen emeklilik reformu taleplerinin hayata geçirilmesi ise ilgili mevzuatta değişiklik yapılmasına bağlı. Emekli aylıklarının hesaplanması, alt ödeme sınırının belirlenmesi ve intibak düzenlemeleri konusunda bağlayıcı sonuçlar, yetkili kurumların işlemleri ve TBMM'de kabul edilecek yasal düzenlemelerle ortaya çıkabilecek.
