Tarım ve Orman Bakanlığı’nın gıda güvenilirliğine yönelik denetimleri kapsamında kamuoyuna açıklanan taklit ve tağşiş listesine et ve et ürünleriyle ilgili yeni kayıtlar eklendi. Açıklanan bilgilerde, Kırklareli’nin Lüleburgaz ilçesinde faaliyet gösteren Saffet Et Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’ne ait bazı sucuklarda “tek tırnaklı eti” tespit edildiği belirtildi. Bakanlığın kullandığı bu ifade, ürünlerde at veya eşek gibi tek tırnaklı hayvan türlerine ait et bulunduğunu gösteriyor.
SUCUK ÜRÜNLERİNDE TEK TIRNAKLI ETİ TESPİTİ
Bakanlığın kamuoyu duyurusunda Saffet Et Ürünleri tarafından “Kocaağa Çiftliği” ve “Salih Kocaağa Çiftliği” markalarıyla piyasaya sunulan bazı ısıl işlem görmüş sucuk, baton sucuk ve kangal sucuk ürünleri yer aldı. Denetim ve laboratuvar incelemeleri sonucunda söz konusu ürünlerin belirtilen parti veya seri numaralarında tek tırnaklı eti tespit edildiği bildirildi. Kamuoyu duyurularında firma, marka, ürün, uygunsuzluk türü ve parti veya seri numarası gibi bilgiler tüketicilerin kontrol edebilmesi amacıyla ayrı ayrı yayımlanıyor.
Et ürünlerindeki uygunsuzlukların yalnızca sucukla sınırlı olmadığı görüldü. Bakanlığın açıkladığı kayıtlar kapsamında Mersin ve Manisa’daki bazı işletmelerden alınan tantuni, kıyma kavurma ve lahmacun harcı gibi ürünlerde de tek tırnaklı eti tespit edildi. Böylece tür tayinine yönelik laboratuvar kontrollerinin yalnızca paketli ürünlerde değil, hazırlanmış ve işlenmiş et ürünlerinde de önem taşıdığı bir kez daha ortaya çıktı.
ETİN TÜRÜ LABORATUVARDA BELİRLENEBİLİYOR
Gıda denetimlerinde şüpheli et ve et ürünlerinden alınan numuneler yetkili laboratuvarlarda incelenebiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, laboratuvarlarında uygulanan tür tayini yöntemleriyle sucuk ve diğer et ürünlerinde farklı hayvan türlerine ait etlerin bulunup bulunmadığının tespit edilebildiğini belirtiyor. Bu incelemeler, ürünün etiketinde tüketiciye bildirilen içerikle gerçek içeriğinin uyuşup uyuşmadığının belirlenmesinde önemli rol oynuyor.
TAKLİT VE TAĞŞİŞ SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?
Türkiye’de gıda işletmelerine yönelik resmi kontroller 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde yürütülüyor. Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen ürünlere ilişkin bilgiler Bakanlık tarafından kamuoyuna açıklanabiliyor. Sistem kapsamında bir ürüne aynı değeri taşımayan başka bir maddenin katılması veya ürüne temel özelliğini veren unsurların mevzuata aykırı biçimde azaltılması gibi uygulamalar da denetim kapsamına giriyor.
Bakanlık, 2024 yılından itibaren kamuoyu duyurularının elektronik ortamda güncel olarak yayımlandığı sisteme geçti. Güvenilir Gıda platformunda uygunsuzluk tespit edilen ürünler farklı kategoriler altında açıklanırken tüketiciler firma, marka, ürün adı, uygunsuzluk ve parti veya seri numarası üzerinden kayıtları inceleyebiliyor. Böylece geçmişte dönemsel ve toplu biçimde yapılan duyuruların yerine daha hızlı bir bilgilendirme mekanizması işletiliyor.
TÜKETİCİLER PARTİ NUMARASINA DİKKAT ETMELİ
Bakanlığın tüketicilere yönelik bilgilendirmelerinde önemli bir ayrıntının altı çiziliyor: Kamuoyu duyurusundaki bir kayıt, öncelikle duyuruda belirtilen ürün ve parti veya seri numarası üzerinden değerlendirilmeli. Bu nedenle tüketicilerin ellerindeki ürünün etiketini ve parti numarasını resmi kayıttaki bilgilerle karşılaştırması gerekiyor. Sağlığı tehlikeye düşürecek gıdalar arasında açıklanan bir ürünün tüketilmemesi, şüpheli ürün ve satış noktalarının ise yetkili mercilere bildirilmesi isteniyor.
ŞÜPHELİ GIDALAR ALO 174’E BİLDİRİLEBİLİYOR
Tüketiciler satın aldıkları bir gıdanın içeriği, etiketi, saklama koşulları veya güvenilirliği konusunda şüphe yaşamaları halinde ALO 174 Gıda Hattı üzerinden bildirimde bulunabiliyor. İhbar ve şikâyetler, resmi denetim mekanizmasının yanı sıra piyasadaki olası uygunsuzlukların belirlenmesine de katkı sağlıyor. Özellikle kıyma, sucuk, köfte, tantuni ve hazır yemekler gibi etin fiziksel görünümünün işleme sırasında değiştiği ürünlerde tüketicinin hayvan türünü yalnızca görüntü, koku veya tat üzerinden kesin biçimde ayırt etmesi mümkün olmadığından laboratuvar kontrolleri kritik önem taşıyor.
GIDA HİLESİ HAKSIZ REKABET DE YARATIYOR
Taklit ve tağşiş yalnızca tüketicinin ne yediğini bilme hakkı ve gıda güvenilirliği açısından değil, ekonomik açıdan da önemli bir sorun oluşturuyor. Etiketinde belirtilenden farklı veya daha düşük maliyetli bir içeriğin kullanılması, mevzuata uygun üretim yapan işletmeler karşısında haksız rekabete yol açabiliyor. Bakanlık da kamuoyu duyurularının temel amaçları arasında tüketici sağlığı ve menfaatlerinin korunmasının yanı sıra sektörde haksız rekabetin önlenmesini gösteriyor. Denetimlerde uygunsuzluğu kesinleşen ürün ve işletmeler hakkında mevzuat kapsamında idari yaptırımlar uygulanabilirken, ihlalin niteliği ve tekrarı doğrultusunda daha ağır hukuki süreçler de gündeme gelebiliyor.
