Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2025 yılı verilerine göre Türkiye, 20-79 yaş aralığındaki diyabetli kişi sayısı ve görülme sıklığı bakımından Avrupa'da birinci, dünyada ise 10. sırada yer alıyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Göksun Ayvaz'ın aktardığı verilere göre, Türkiye'de diyabetli birey sayısının 9.6 milyona ulaştığı tahmin ediliyor. Hastalığın görülme oranı ise yüzde 16.5 seviyesine çıkmış durumda.
HASTALARIN YÜZDE 45'İ DURUMUNUN FARKINDA DEĞİL
Diyabet tablosundaki en çarpıcı veri, tanı konulmamış hasta sayısında ortaya çıkıyor. Prof. Dr. Ayvaz'ın açıklamasına göre, mevcut 9.6 milyon diyabetlinin sadece yüzde 55'i tanı almış durumda. Geriye kalan yüzde 45'lik kesim ise hastalığı taşımasına rağmen durumunun farkında değil. TÜİK verileri üzerinden yapılan hesaplamalarda, 2010 ile 2021 yılları arasında diyabetli kişi sayısında 2.4 milyon, gizli şeker olarak bilinen prediyabetli kişi sayısında ise 3.3 milyon artış yaşandığı belirlendi. Bu süreçte yaşlı nüfustaki diyabet artış oranı yüzde 51.3 olarak kayıtlara geçti.
HASTALIK BAŞLANGIÇ YAŞI 5 YIL ÖNE ÇEKTİ
Türkiye'de diyabetin yayılımını ölçen TURDEP araştırmalarının sonuçları, tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. 1998 yılında yüzde 7.2 olan diyabet oranı, 2010 yılında yüzde 13.7'ye yükselerek 12 yılda yüzde 90'lık bir sıçrama gösterdi. Aynı araştırmalar, hastalığın başlama yaşının yaklaşık 5 yıl erkene kaydığını ortaya koydu. Çocukluk çağı tip 1 diyabet vakalarında da tüm yaş gruplarında artış yaşanırken, en belirgin yükselişin 15-18 yaş aralığında olduğu bildirildi.
TÜRKİYE'DE DİYABET VAKALARI NEDEN ARTIYOR?
Uzmanlara göre vakalardaki hızlı artışın temelinde obezite ve karın içi yağlanmaya bağlı insülin direnci yatıyor. Toplumun hareketsiz bir yaşam tarzına geçmesi, rafine karbonhidrat tüketimi, endokrin bozucu maddeler içeren gıdalar ve uyku düzensizlikleri metabolik bozuklukları tetikliyor. Bölgesel verilere bakıldığında hastalığın en yoğun görüldüğü yer yüzde 18.2 ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu olurken, en düşük oran yüzde 14.5 ile Karadeniz Bölgesi'nde tespit edildi. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde, 2050 yılına kadar Türkiye'deki yetişkin diyabetli sayısının 14.1 milyona ulaşması öngörülüyor.
