Van Cumhuriyet Başsavcılığı, sosyal medyada “Vanlı Kara Haydar” adıyla tanınan Mehmet Fatih Tançalan hakkında, sosyal medya platformlarına yansıyan paylaşımlar nedeniyle Türk Ceza Kanunu’nun 301. maddesi kapsamında soruşturma başlattı. Başsavcılığın talimatının ardından hakkında 25 olay kaydı bulunduğu belirtilen Tançalan, Van’ın Muradiye ilçesindeki ikametinde gözaltına alınarak Van İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğüne götürüldü. Dosyaya ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgilerde, söz konusu kayıtların niteliğine dair ayrıntı paylaşılmadı.
SOSYAL MEDYA PAYLAŞIMLARI SORUŞTURMANIN MERKEZİNDE
Soruşturmanın temelini, Tançalan’a ait olduğu belirtilen sosyal medya paylaşımları oluşturuyor. TCK’nın 301. maddesi; Türk milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, hükümeti ve devletin yargı organlarını “alenen aşağılama” fiilini düzenliyor. Aynı maddede devletin askerî veya emniyet teşkilatının alenen aşağılanması da bu kapsamda ele alınırken, eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarının suç oluşturmayacağı açıkça belirtiliyor.
Bu nedenle sosyal medyada kullanılan bir ifadenin yalnızca sert, tartışmalı veya rahatsız edici olması, tek başına TCK 301 kapsamında suçun oluştuğu anlamına gelmiyor. Değerlendirmede paylaşımın tamamı, hangi kişi veya kurumu hedef aldığı, ifade biçimi, bağlamı ve kamuya açık şekilde yayımlanıp yayımlanmadığı önem taşıyor. Nihai hukuki nitelendirme ise soruşturma dosyasındaki deliller üzerinden adli makamlarca yapılacak.
TCK 301'DE BAKANLIK İZNİ ŞARTI
TCK’nın 301. maddesinde öngörülen ceza altı aydan iki yıla kadar hapis olarak düzenlenirken, maddenin öne çıkan bir başka hükmü soruşturma usulüne ilişkin. Kanuna göre bu suçtan dolayı soruşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlı bulunuyor. Tançalan hakkındaki dosyada bu izin prosedürünün hangi aşamada bulunduğuna ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgilerde ayrıntı yer almıyor. Bu yönüyle dosyanın bundan sonraki aşamalarında hem paylaşımların içeriği hem de kanunda öngörülen usul şartları birlikte değerlendirilecek.
DÜĞÜNDEKİ ALTINLAR İÇİN AYRI MALİ İNCELEME
Soruşturmanın ikinci ayağını ise Tançalan’ın sosyal medyada yayılan düğün görüntülerinde görülen yüksek miktardaki altınlar oluşturuyor. Sosyal medya fenomeni Çağla Öz ile yaptığı düğünde gerçekleştirilen takı merasimi kısa sürede geniş yankı uyandırmış, Öz’e takılan özel yapım kemerler, setler ve çok sayıdaki bilezik öne çıkmıştı. Daha önce yapılan nişan töreninde de benzer biçimde yüksek miktarda altının görüntülere yansıması sosyal medyada tartışılmıştı.
Adli makamlar, düğünde görülen altınlar ve inceleme kapsamına alınan diğer mal varlığı unsurlarının kaynağının araştırılması amacıyla Mali Suçları Araştırma Kurulu’ndan inceleme talep etti. MASAK’ın görevleri arasında mali verileri toplamak ve analiz etmek, şüpheli işlem bildirimlerini değerlendirmek, gerektiğinde kişi ve mal varlıklarına ilişkin mali araştırmalar yürütmek bulunuyor. Kurum ayrıca savcılık, hâkim veya mahkemeler tarafından kendisine iletilen mali konuları inceleyebiliyor.
MASAK İNCELEMESİ NASIL İŞLİYOR?
Mali incelemelerde temel amaç, görünen mal varlığı ile bunun kaynağı arasındaki ilişkinin belgeler ve finansal kayıtlar üzerinden ortaya konulması. Gerektiğinde banka hareketleri, ticari faaliyetlere ilişkin kayıtlar, mal varlığı bilgileri ve ilgili kurumların elindeki diğer belgeler birlikte değerlendirilebiliyor. Özellikle yüksek miktarda nakit veya fiziki altının söz konusu olduğu durumlarda, mal varlığının nasıl edinildiğinin kayıtlarla açıklanabilir ve izlenebilir olması önem taşıyor.
Ancak MASAK tarafından inceleme yapılması, söz konusu mal varlığının suçtan kaynaklandığının tespit edildiği anlamına gelmiyor. Mali analiz sonucunda elde edilen bulgular adli makamların değerlendirmesine sunuluyor; suç geliri bulunduğuna ilişkin yeterli şüphe ortaya çıkması halinde farklı adli tedbir ve soruşturmalar gündeme gelebiliyor. Benzer mali araştırmalarda da sosyal medyada sergilenen lüks tüketim veya yüksek değerli mal varlığı tek başına suç kanıtı kabul edilmiyor; gelir, ticari faaliyet ve varlıkların kaynağı arasındaki ilişkinin somut kayıtlarla incelenmesi gerekiyor.
GÖZALTI SONRASI SÜREÇ NASIL İLERLEYECEK?
Tançalan’ın emniyetteki işlemlerinin tamamlanmasının ardından Van Cumhuriyet Başsavcılığına mevcutlu olarak sevk edilmesi bekleniyor. Savcılık aşamasında ifadesinin alınmasının ve dosyadaki delillerin değerlendirilmesinin ardından serbest bırakılmasına, adli kontrol talebiyle hakimliğe sevk edilmesine ya da tutuklama talep edilmesine karar verilebilecek. Tutuklama talebi olması halinde nihai karar sulh ceza hakimliği tarafından verilecek.
Öte yandan gözaltı işlemi veya bir kişi hakkında geçmişte oluşturulmuş olay kayıtlarının bulunması, tek başına suçluluğun kesinleştiği anlamına gelmiyor. Ceza yargılamasında suçluluk ancak yargılama sonucunda kesinleşmiş mahkeme kararıyla ortaya konulabiliyor. Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmanın hem sosyal medya paylaşımlarının hukuki niteliği hem de düğün görüntülerine yansıyan mal varlığı unsurlarının kaynağının belirlenmesi yönünden sürdüğü belirtiliyor.
