Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi bünyesinde yürütülen bir araştırma, tarımsal atıkların ekonomiye kazandırılması ve iklim değişikliğiyle mücadelede umut verici sonuçlar ortaya koydu. AA'nın aktardığına göre, fıstık üretimi sırasında ortaya çıkan atık kabukların biyokömüre (biyoçar) dönüştürüldüğü çalışma, buğday bitkisinin kök gelişimini yüzde 50 oranında artırdı. Araştırma sonuçlarının, Antalya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) dünya kamuoyuyla paylaşılacağı bildirildi.
Prof. Dr. Mesut Budak ve Doç. Dr. Harun Bektaş danışmanlığında, yüksek lisans öğrencisi Kübra Polat tarafından 2023 yılında tamamlanan projede, Siirt fıstığının yeşil ve sert kabukları kullanıldı. Kül fırınında yaklaşık 500 santigrat derece sıcaklıkta yavaş piroliz yöntemiyle işlenen kabuklar, kararlı karbon yapısına sahip gözenekli bir materyal olan biyokömüre dönüştürüldü. Elde edilen materyal, 2 milimetrelik elekten geçirilerek 2 kilogramlık saksı denemelerinde farklı toprak yapılarına uygulandı.
SIFIR ATIK HEDEFİ VE TOPRAKTA KARBON DEPOLAMA
Siirt genelinde 12 milyonu aşkın ağaçtan yaklaşık 30 bin ton fıstık elde edildiğini ve eş değerde atık oluştuğunu belirten Prof. Dr. Mesut Budak, bu atıkların tarımsal bir girdiye dönüştürüldüğünü açıkladı. Gelişigüzel doğaya bırakılan veya yakılan atıkların atmosfere karbon saldığını vurgulayan Budak, biyokömür uygulamasının bu karbonu toprakta uzun süreli muhafaza ederek küresel ısınmanın etkilerini hafiflettiğini aktardı. Araştırmada ayrıca, topraktaki nitrat yıkanmasının da önemli ölçüde azaldığı tespit edildi.
BİYOKÖMÜR (BİYOÇAR) UYGULAMASI ÇİFTÇİYE NE SAĞLIYOR?
Bitkisel veya hayvansal kaynaklı organik atıkların oksijensiz ortamda yüksek sıcaklıkta ısıtılmasıyla elde edilen biyokömür, toprağın fiziksel ve kimyasal yapısını iyileştiren doğal bir düzenleyici işlevi görüyor. Yüksek gözenekli yapısı sayesinde toprağın su tutma kapasitesini artıran bu yöntem, değişen yağış rejimleri karşısında bitkileri kuraklığa karşı daha dirençli hale getirirken, yeraltı sularına karışan gübre miktarını da düşürerek çevresel kirliliği önlüyor ve sürdürülebilir tarıma zemin hazırlıyor.
ANTALYA'DAKİ COP31 ZİRVESİ'NDE DÜNYAYA ANLATILACAK
Projenin disiplinler arası bir yaklaşımla hazırlandığını ve elde edilen bulguların 19 Kasım'da Antalya'daki COP31 zirvesinde sunulacağını belirten Doç. Dr. Harun Bektaş, çalışmanın iklim krizine karşı stratejik önemine dikkat çekti. Geleneksel bitki ıslahı çalışmalarıyla kök gelişiminin 10 ila 30 yıl arasında ancak yüzde 10 ile 20 oranında artırılabildiğini hatırlatan Bektaş, biyokömür uygulamasıyla kısa sürede elde edilen yüzde 50'ye varan artışın, kuraklık döngülerine karşı tarımsal üretimi güvence altına almada kritik bir rol oynayacağını ifade etti.
