Türk Hava Yolları (THY), AJet ve Pegasus'un İran seferlerindeki kesinti devam ediyor. Şirketlerin rezervasyon sistemlerinde İran'a yönelik doğrudan uçuşların satışa açık olmadığı belirtilirken, THY ve AJet tarafında Mart 2027'ye kadar sefer görünmediği, Pegasus'un da İran uçuşlarını rezervasyon sisteminden kaldırdığı aktarılıyor. THY'den Iran International'a konuşan bir şirket temsilcisi, mevcut uçuş programında Mart 2027'den önce İran'a planlanmış sefer bulunmadığını, bu tarihten sonra uçuşların yeniden başlayacağı konusunda da garanti verilemeyeceğini söyledi.
MART 2027 TARİHİ KESİN DÖNÜŞ TAKVİMİ DEĞİL
Rezervasyon sistemlerinde Mart 2027'ye kadar uçuş bulunmaması, seferlerin söz konusu tarihte kesin olarak başlayacağı anlamına gelmiyor. Havayolu şirketlerinin uçuş programları; hava sahasının durumu, operasyonel güvenlik değerlendirmeleri, uçak ve ekip planlaması, sigorta koşulları, havalimanı hizmetleri ve uluslararası düzenlemeler dikkate alınarak güncellenebiliyor. Bu nedenle satış sistemlerinde görünen veya görünmeyen uçuşlar, şirketlerin ilerleyen dönemde alacağı yeni kararlarla değişebiliyor.
İran seferlerindeki kesintinin geçmişi ise Orta Doğu'da artan güvenlik risklerine dayanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından daha önce yapılan açıklamada THY, AJet, Pegasus ve diğer bazı Türk taşıyıcılarının İran'ın da aralarında bulunduğu bölge ülkelerine yönelik uçuşlarının güvenlik gerekçesiyle durdurulduğu bildirilmişti. Bakanlık, o dönemde kararların bölgedeki gelişmeler doğrultusunda günlük olarak değerlendirildiğini açıklamıştı.
YAPTIRIMLAR HAVACILIK SEKTÖRÜNDEKİ RİSKİ ARTIRDI
Hava sahasına ilişkin güvenlik koşullarındaki değişime rağmen Türk şirketlerinin İran uçuşlarının yeniden başlamaması, son dönemde ABD'nin İran havacılık sektörüne yönelik yaptırım adımlarıyla da ilişkilendiriliyor. ABD Hazine Bakanlığı, eylül ayında İran havacılık sektörüne yönelik kapsamlı yeni yaptırımlar açıklarken, yaptırım uygulanan İranlı hava yolu şirketlerine ticari veya operasyonel destek sağlayan yabancı kuruluşların da yaptırım riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Bu tür yaptırımlar yalnızca bir havayolunun belirli bir ülkeye uçuş yapıp yapmamasıyla sınırlı sonuç doğurmuyor. Uluslararası bir uçuşun gerçekleştirilmesi için yer hizmetlerinden yakıt tedarikine, bilet satışından ödeme sistemlerine, uçak bakımından sigortaya kadar çok sayıda şirketin aynı operasyon zincirinde yer alması gerekiyor. Bu zincirdeki kuruluşlardan birinin yaptırım riski görmesi, uçuşun ticari ve operasyonel açıdan sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyebiliyor.
ŞİRKETLERDEN YAPTIRIM GEREKÇELİ RESMİ AÇIKLAMA YOK
Bununla birlikte THY, AJet ve Pegasus tarafından İran seferlerinin doğrudan ABD yaptırımları nedeniyle durdurulduğunu belirten resmi bir açıklama yapılmış değil. Bu nedenle seferlerin yeniden başlamamasında yaptırımların ne ölçüde belirleyici olduğu konusunda kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil. Mevcut tablo; güvenlik, hava sahası, operasyonel planlama ve uluslararası yaptırım risklerinin birlikte değerlendirildiği daha geniş bir süreç olarak öne çıkıyor.
ABD'nin son kararları özellikle İran havacılık sektörüyle ticari ilişki kuran yabancı şirketler açısından uyum sürecini daha önemli hale getirdi. Havayolları ve hizmet sağlayıcı şirketler bu tür durumlarda ilgili ülke makamlarının kararlarının yanı sıra kullandıkları uçakların, finansman sistemlerinin, sigorta sözleşmelerinin ve uluslararası tedarik zincirlerinin yaptırım rejimleriyle uyumunu da kontrol etmek zorunda kalabiliyor. Bu nedenle hava sahasının uçuşa açık olması, tek başına bir hattın yeniden başlatılması için yeterli olmayabiliyor.
TÜRKİYE-İRAN HAVA ULAŞIMI NEDEN ÖNEMLİ?
Türkiye, coğrafi yakınlığı ve geniş uluslararası uçuş ağı nedeniyle İranlı yolcular açısından önemli bağlantı noktalarından biri konumunda. İran ile Türkiye arasındaki hava trafiği yalnızca turistik seyahatlerden oluşmuyor; aile ziyaretleri, iş seyahatleri ve Türkiye üzerinden üçüncü ülkelere yapılan aktarmalı yolculuklar da hattın önemli bölümünü oluşturuyor. Doğrudan uçuş seçeneklerinin azalması, yolcuların daha uzun aktarmalı güzergâhlara veya kara yoluyla bağlantı sağlayan alternatif seyahat planlarına yönelmesine neden olabiliyor. Iran International da Türk taşıyıcılarındaki uzun süreli kesintinin İranlı yolcuların uluslararası ulaşım seçeneklerini daralttığına öne çıkıyor.
YOLCULARIN GÜNCEL PROGRAMI KONTROL ETMESİ GEREKİYOR
İran'a seyahat planlayan yolcular açısından rezervasyon ekranlarında ileri tarihler için uçuş görülmesi de tek başına seferin kesin olarak gerçekleştirileceği anlamına gelmiyor. Bölgedeki güvenlik ve yaptırım koşulları nedeniyle uçuş programları kısa sürede değişebiliyor. Bu nedenle seyahat öncesinde doğrudan havayolunun resmi rezervasyon kanallarından uçuş durumunun kontrol edilmesi, mevcut biletlerde değişiklik veya iptal olması halinde şirketin sunduğu iade ve değişiklik seçeneklerinin takip edilmesi önem taşıyor.
Mevcut durumda THY ve AJet'in rezervasyon sistemlerinde Mart 2027'ye kadar İran seferlerinin listelenmediği belirtilirken, Pegasus'un İran uçuşlarına ilişkin de kesin bir yeniden başlama takvimi bulunmuyor. Havayollarından yeni bir resmi duyuru gelmedikçe Mart 2027 tarihi, İran seferlerinin kesin dönüş tarihi olarak değil, mevcut satış ve uçuş planlamasının ulaştığı sınır olarak değerlendiriliyor.
