Kış aylarında D vitamini eksikliğine dikkat! Uzmanlar bu belirtilere karşı uyardı

Alanya’da uzmanından Dünya Ruh Sağlığı Günü uyarısı: Bu belirtileri görmezden gelmeyin

İçeriği Görüntüle

SONBAHAR ve kış aylarının gelmesiyle birlikte güneş ışığından yararlanma süresinin azalması, D vitamini eksikliğini yeniden gündeme taşıdı. Vücudun sağlıklı işleyişinde önemli görevler üstlenen D vitamini, özellikle kemik ve kas sağlığının korunmasında etkili oluyor. Ancak bu vitaminin eksikliği her zaman belirgin belirtilerle kendini göstermiyor. Uzmanlar, özellikle kış aylarında D vitamini seviyelerinin düşebileceğine ve bilinçsiz takviye kullanımının ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceğine dikkat çekiyor.
KIŞ AYLARINDA D VİTAMİNİ NEDEN DÜŞÜYOR?
Güneşten alınan UVB ışınlarının sonbahar ve kış aylarında azalması, vücudun D vitamini üretimini etkileyebiliyor. Ancak D vitamini seviyelerindeki değişim her bireyde aynı şekilde gerçekleşmiyor. Güneşe maruz kalma süresi, ten rengi, yaş, beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzı gibi faktörler, kandaki D vitamini düzeylerinin belirlenmesinde önemli rol oynuyor. Bu nedenle mevsimsel değişikliklerin etkisi kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ HANGİ BELİRTİLERLE ORTAYA ÇIKIYOR?
D vitamini, vücuttaki kalsiyum ve fosfor metabolizmasının düzenlenmesine katkı sağlayarak kemik sağlığında kritik görev üstleniyor. Bunun yanında kas fonksiyonları ve bağışıklık sisteminin normal çalışmasında da rol oynuyor. D vitamini eksikliği bulunan kişilerde halsizlik, kas güçsüzlüğü ve yaygın kas-kemik ağrıları görülebiliyor. Eksikliğin ileri seviyelere ulaşması durumunda ise hareketle ilişkili şikayetler ortaya çıkabiliyor. Ancak bu belirtiler tek başına D vitamini eksikliği yaşandığını göstermiyor. Özellikle yorgunluk ve halsizlik, birçok farklı sağlık sorunundan kaynaklanabildiği için kesin değerlendirme hekim tarafından yapılmalı.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ BELİRTİ VERMEDEN İLERLEYEBİLİYOR
D vitamini eksikliğinin dikkat çeken özelliklerinden biri de bazı kişilerde herhangi bir belirti oluşturmadan gelişebilmesi. Bu nedenle yalnızca kişinin kendisini iyi hissetmesine veya belirli şikayetlerinin bulunmamasına bakılarak D vitamini düzeyi hakkında kesin bir sonuca varılamıyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. İrem Köroğlu, D vitamini eksikliğinin her zaman belirti vermeyebileceğini vurgulayarak şüpheli durumlarda kişinin kendi kendine yüksek doz takviye kullanmak yerine hekim değerlendirmesinden geçmesi gerektiğini belirtti.
YAZIN GÜNEŞLENMEK KIŞ İÇİN YETERLİ Mİ?
Yaz aylarında güneş ışığından yararlanmanın, kış boyunca yeterli D vitamini seviyesinin korunacağını garanti etmediği belirtiliyor. Çünkü D vitamini sentezi yalnızca güneşte geçirilen süreye bağlı değil. Güneş ışınlarının geliş açısı, mevsim, günün saati, kişinin yaşı, cilt tipi, giyim tercihleri ve güneş koruyucu kullanımı gibi pek çok unsur D vitamini üretimini etkileyebiliyor. Uzmanlar, D vitamini seviyesini artırmak amacıyla uzun süre kontrolsüz şekilde güneşlenmenin doğru olmadığına dikkat çekiyor. Cilt kanseri riskini artırabilecek davranışlardan ve özellikle güneş yanıklarından kaçınılması gerektiği vurgulanıyor.
BU KİŞİLERDE D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ RİSKİ DAHA YÜKSEK
D vitamini eksikliği herkeste görülebilse de bazı kişilerde risk daha yüksek olabiliyor. Özellikle güneş ışığından yeterince yararlanamayan bireylerin bu konuda daha dikkatli olması gerekiyor. Güneşe az çıkanlar, zamanının büyük bölümünü kapalı ortamlarda geçirenler, vücudunun önemli bir bölümünü kapatan kıyafetler tercih edenler ve ileri yaştaki kişiler risk grupları arasında yer alıyor. Ayrıca koyu cilt pigmentasyonuna sahip bireyler, D vitamini bakımından yetersiz beslenenler, emilim bozukluğu bulunanlar ve obezitesi olan kişilerde de eksiklik riski artabiliyor. Bu gruplarda gerekli değerlendirmelerin hekim kontrolünde yapılması önem taşıyor.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ NASIL ANLAŞILIR?
Vücuttaki D vitamini durumunun değerlendirilmesinde 25-hidroksi D vitamini [25(OH)D] düzeyini ölçen kan testinden yararlanılıyor. Ancak her bireyin rutin olarak D vitamini testi yaptırması gerekmiyor. Test ihtiyacı, kişinin mevcut sağlık durumu, risk faktörleri ve hekimin klinik değerlendirmesine göre belirleniyor. Bu nedenle herhangi bir belirti ya da risk faktörü olmadan herkesin düzenli D vitamini testi yaptırması gerektiği yönündeki yaklaşım doğru kabul edilmiyor.
D VİTAMİNİ TAKVİYESİNDE BU HATAYA DİKKAT!
D vitamini eksikliğinden şüphelenen kişilerin hekime danışmadan yüksek doz takviye kullanması ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Özellikle ihtiyaçtan fazla alınan D vitamini, vücutta toksik etki oluşturabiliyor. Kontrolsüz yüksek doz kullanım sonucunda kandaki kalsiyum seviyesinin yükselmesi anlamına gelen hiperkalsemi gelişebiliyor. Bu durum bulantı, kusma, aşırı susama, sık idrara çıkma ve böbrek sorunları gibi ciddi sonuçları beraberinde getirebiliyor. Uzmanlar, D vitamini takviyesinde yüksek dozun her zaman daha fazla fayda sağlamadığını vurguluyor. Özellikle yüksek doz tedavilerin kişinin kan değerleri, mevcut riskleri ve hekim önerisi doğrultusunda planlanması gerekiyor.
D VİTAMİNİ HANGİ BESİNLERDE BULUNUYOR?
D vitamini ihtiyacının karşılanmasında beslenme alışkanlıkları da önemli bir yer tutuyor. Bazı besinler, içeriklerindeki D vitamini sayesinde günlük alımın desteklenmesine yardımcı olabiliyor. Somon gibi yağlı balıklar, yumurta sarısı ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş bazı süt ve süt ürünleri bu vitaminin besinsel kaynakları arasında bulunuyor. Ancak D vitamini sentezinde güneş ışığı da önemli rol oynuyor. Bu nedenle yeterli ve dengeli beslenmenin yanı sıra güvenli güneş maruziyetinin de dikkate alınması gerekiyor.
D VİTAMİNİ TAKVİYESİ KIŞ HASTALIKLARINDAN KORUR MU?
D vitamini, bağışıklık sisteminin normal işleyişinde görev alıyor. Ancak bu durum, D vitamini takviyesi kullanan kişilerin grip ve diğer enfeksiyonlardan kesin olarak korunacağı anlamına gelmiyor. Eksikliği bulunan bireylerde D vitamini seviyesinin uygun şekilde düzenlenmesi önem taşıyor. Bununla birlikte enfeksiyonlardan korunmak için yalnızca vitamin takviyelerine güvenilmemesi gerekiyor. Aşıların yaptırılması, el hijyenine dikkat edilmesi, yeterli uyku ve dengeli beslenme gibi önlemler de enfeksiyonlardan korunmada önemli rol oynuyor.
SONBAHAR VE KIŞ AYLARINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Havaların soğumasıyla birlikte kapalı ortamlarda geçirilen sürenin artması, bazı kişilerde güneş ışığından yararlanma imkanını azaltabiliyor. Bu dönemde mümkün olduğunca açık havada fiziksel aktivite yapılması ve dengeli beslenme alışkanlıklarının sürdürülmesi öneriliyor. D vitamini eksikliği açısından risk grubunda bulunan kişilerin ise hekim değerlendirmesinden geçmesi önem taşıyor. Eksiklikten şüphelenildiğinde bilinçsiz takviye kullanımına başlamak yerine, kan testi veya tedavi gerekip gerekmediğine doktor kontrolünde karar verilmesi gerektiği vurgulanıyor.