Küçükçekmece İnönü Mahallesi’ndeki Şirin Sitesi’nde kentsel dönüşüm kapsamında yürütülen yıkım çalışmaları sırasında bir bloğun bir bölümü çöktü. Edinilen ilk bilgilere göre çalışmaların durdurulmasının ardından yapının ayakta kalan kısmı da kendiliğinden yıkıldı. Büyük gürültüyle meydana gelen çökme çevrede kısa süreli paniğe neden olurken, oluşan yoğun toz bulutu nedeniyle bölgedeki görüş de geçici olarak azaldı. İlk haberlerde olay sırasında yoldan geçen 2 kişinin yaralandığı bildirildi.
ARAMA ÇALIŞMASI BAŞLATILDI
İhbar üzerine bölgeye AFAD, itfaiye, sağlık, polis ve zabıta ekipleri sevk edildi. Polis ekipleri yeni bir çökme ihtimaline karşı çevrede güvenlik önlemleri alırken, göçük altında kişilerin bulunabileceği yönündeki ihbar üzerine AFAD ve itfaiye ekipleri arama köpeklerinin de kullanıldığı tarama çalışması gerçekleştirdi. Yaralanan kişiler sağlık ekiplerinin müdahalesinin ardından hastaneye kaldırıldı.
Olayla ilgili daha sonra yayımlanan ajans güncellemesinde ise yaralı sayısı 3 olarak aktarıldı ve yaralıların durumlarının hafif olduğu belirtildi. Aynı güncellemede AFAD ve itfaiyenin yaptığı taramanın ardından göçük altında kimsenin bulunmadığının belirlendiği bildirildi. Böylece olayın ilk saatlerinde gelen “enkaz altında kalanlar olabileceği” yönündeki ihbarın ardından yürütülen arama çalışmaları tamamlandı.
YIKIMLARDA KONTROLSÜZ GÖÇME RİSKİ
Kentsel dönüşüm sürecinde eski yapıların kaldırılması yalnızca iş makineleriyle gerçekleştirilen bir yıkım işleminden ibaret değil. Yapının taşıyıcı sistemi, çevredeki binalar, yollar, altyapı hatları ve yaya trafiği gibi unsurların yıkımdan önce değerlendirilmesi gerekiyor. Özellikle yapının yalnızca bir bölümünün kaldırıldığı aşamalarda geride kalan taşıyıcı sistemin dengesinin değişmesi, kontrol dışı göçme riskini artırabildiğinden yıkımın belirlenen teknik sıraya göre yürütülmesi büyük önem taşıyor.
MEVZUAT NE DİYOR?
Türkiye’de bina yıkımlarının temel çerçevesini “Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik” oluşturuyor. Yönetmeliğe göre yıkım öncesinde kullanılacak yöntem, yapı çevresinde etkilenebilecek binalar, altyapı, trafik ve insanların güvenliği ile olası riskleri içeren bir yıkım planı hazırlanması gerekiyor. Yıkım kapsamında kalan yapılarda ilgili idare tarafından yıkım ruhsatı düzenlenirken, işlemin fenni sorumluluğunu inşaat mühendisi üstleniyor. Düzenlemenin temel amacı yıkımların insan sağlığına, can ve mal güvenliğine ve çevreye zarar vermeden gerçekleştirilmesi.
Yönetmelik ayrıca yıkım sırasında çevreye düşebilecek veya fırlayabilecek parçaların yaya ve araç trafiğine ulaşmasını engelleyecek önlemlerin alınmasını zorunlu tutuyor. Yapının bir bölümü ayakta bırakılıyorsa, plansız göçmeleri önlemek amacıyla gerekli durumlarda geçici güçlendirme yapılabileceği de düzenlemede açıkça yer alıyor. Yıkımın ruhsata veya yıkım planına aykırı yürütüldüğünün belirlenmesi halinde ilgili idarenin yapıyı güvenli seviyeye getirterek çalışmayı durdurabilmesi mümkün. Bu hükümler genel mevzuat çerçevesini oluşturuyor; Şirin Sitesi’ndeki olayda herhangi bir ihlal bulunup bulunmadığı ise ancak yetkili kurumların teknik incelemesi sonucunda belirlenebilir.
OLAY SONRASI TEKNİK İNCELEME ÖNEM TAŞIYOR
Bu tür çökmelerin ardından ilk öncelik, alanın tamamen güvenli hale getirilmesi ve enkaz altında kimsenin bulunmadığının kesinleştirilmesi oluyor. Ardından ayakta kalan yapı elemanlarının durumunun kontrol edilmesi, çevredeki bina ve iş yerlerinin olası etkiler açısından incelenmesi, yol ve yaya güvenliğinin sağlanması gerekiyor. Yıkımın hangi aşamada ve hangi nedenle kontrolden çıktığının belirlenmesi için yıkım planı, uygulanan yöntem ve sahadaki güvenlik tedbirlerinin teknik olarak değerlendirilmesi de resmi sürecin önemli başlıkları arasında bulunuyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE GÜVENLİK BOYUTU
İstanbul’da kentsel dönüşüm, özellikle deprem riskinin azaltılması açısından uzun süredir kent gündeminin en önemli başlıklarından biri. İstanbul Büyükşehir Belediyesi de mevcut yapı stoku, altyapı ve deprem tehlikesini birlikte değerlendirmek amacıyla 39 ilçeye yönelik olası deprem kayıp tahmini çalışmaları hazırladı. Küçükçekmece de bu çalışmaların kapsadığı ilçeler arasında yer alıyor. Bu nedenle dönüşüm projelerinin hızlandırılması kadar, eski yapıların sökülmesinden yeni binaların tamamlanmasına kadar bütün aşamaların kontrollü ve denetlenebilir biçimde yürütülmesi önem taşıyor.
YIKINTI ATIKLARI DA KONTROL ALTINDA TUTULMALI
Yıkım sonrasındaki süreç yalnızca enkazın kaldırılmasıyla sona ermiyor. Mevzuata göre ortaya çıkan malzemelerin mümkün olduğunca kaynağında ayrılması, yeniden kullanılabilir veya geri dönüştürülebilir olanların değerlendirilmesi ve diğer atıkların çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek biçimde taşınarak uygun tesislere gönderilmesi gerekiyor. Yoğun yerleşim bulunan bölgelerde toz, gürültü, ağır iş makinesi trafiği ve yıkıntıların çevreye yayılması da ayrıca yönetilmesi gereken riskler arasında bulunuyor.
Küçükçekmece’deki olay, kentsel dönüşümün yalnızca riskli yapıların yenilenmesi değil, yıkım aşamasından itibaren ciddi bir mühendislik ve saha güvenliği süreci olduğunu bir kez daha gündeme taşıdı. Şirin Sitesi’ndeki çökmenin teknik nedeninin belirlenmesi ve yıkım sürecine ilişkin sorumlulukların ortaya çıkarılması için yapılacak resmi incelemeler önem taşıyor.
