Kazakistan'ın kuzey ve kuzeydoğu kıyılarında yapılan hava keşifleri, Hazar Denizi'ndeki su kaybının boyutlarını gözler önüne serdi. İklim değişikliği ve insan faaliyetleri nedeniyle suların çekilmesi, denizin ortasında yeni adaların oluşmasına yol açtı.
Çevre aktivisti Daniyar Akimzhanov'un aktardığına göre, Kulaly Adası yakınlarında son 4-5 yıllık dönemde birden fazla yeni kara parçası tespit edildi. Yüzeye çıkan bu adaların bazılarının uzunluğunun 1 kilometreyi, genişliğinin ise 200 ila 300 metreyi bulduğu bildirildi.
16 BİN KİLOMETREKARELİK ALAN NASIL KURUDU?
Hazar Denizi Kazak Araştırma Enstitüsü'nün verilerine göre, kuzeydoğu Hazar'da 2000 ile 2025 yılları arasında yaklaşık 16 bin 384 kilometrekarelik su alanı yok oldu. Özellikle Kulaly Adası ve Tyuleniy Takımadaları çevresindeki kıyı çizgisi büyük ölçüde değişti. Enstitü yetkilileri, su derinliğinin 3 ila 6 metre arasında değiştiği bu sığ bölgelerde deniz tabanının düz olması nedeniyle küçük çekilmelerin bile geniş kara parçalarını açığa çıkardığını açıkladı. Ortaya çıkan bu alanların kalıcı ada olup olmayacağı ise dalga hareketlerine ve taban yapısına bağlı bulunuyor.
SU SEVİYESİNDEKİ DÜŞÜŞÜN TEMEL NEDENİ NE?
Kayıtlara göre, Hazar Denizi'nin Kazakistan bölümünde 1996 yılında eksi 26,82 metre olan su seviyesi, 2025 yılında eksi 29,27 metreye gerileyerek 30 yılda 2,45 metrelik bir düşüş kaydetti. Temmuz 2026 itibarıyla Kulaly Adası gözlem istasyonunda ölçülen eksi 29,42 metrelik seviye, istasyon tarihinin en düşük değeri olarak kayıtlara geçti. Bilim insanları, bu hızlı küçülmenin arkasında artan sıcaklıklara bağlı buharlaşmanın yanı sıra, denizi besleyen ana kaynak olan Volga Nehri üzerindeki barajlar ve yoğun tarımsal sulama faaliyetlerinin yattığını belirtiyor. Denize ulaşan suyun yüzde 80'inden fazlasını sağlayan nehrin akışındaki azalma, su dengesini doğrudan etkiliyor.
SIĞ SULARDAKİ KAYBIN COĞRAFİ ETKİSİ NEDİR?
İç denizlerde yaşanan su seviyesi düşüşleri, özellikle derinliğin az olduğu kuzey bölgelerde topoğrafyayı hızla değiştiriyor. Okyanuslardaki benzer su kayıpları genellikle dar bir sahil şeridini etkilerken, Hazar Denizi gibi düz ve sığ tabanlı havzalarda birkaç metrelik dikey çekilme, yatay eksende binlerce kilometrekarelik alanın kuruması anlamına geliyor. Araştırmacılar, su çekilmesinin devam etmesi halinde sığ bölgelerde daha fazla yeni kara parçasının haritalara ekleneceğini ifade ediyor.
