Elmalı'da hayata geçirilmesi planlanan II-B Grubu Mermer Ocağı Projesi için Antalya Valiliği tarafından "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararı verildi. Yıllık 1 milyon ton üretim kapasitesi öngörülen projede, faaliyet alanının yaylak niteliğindeki taşınmazlarla ilişkisi ve resmi belgelerdeki mahalle farklılığı öne çıktı.
100 HEKTARLIK RUHSAT ALANINDA MERMER ÜRETİMİ PLANLANIYOR
Antalya Körfez Gazetesi muhabiri Ertuğrul Gün'ün haberine göre, Elmalı'da kurulması planlanan mermer ocağı için 100 hektarlık işletme ruhsat alanı belirlendi. Bu alanın 19 hektarlık bölümü ÇED incelemesine konu edildi. Projede blok mermer ve pasa dahil olmak üzere yılda 357 bin 143 metreküp, yaklaşık 1 milyon ton üretim yapılması hedefleniyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından proje sahibi şirkete 22 Ocak 2025 başlangıç ve 22 Ocak 2035 bitiş tarihli işletme ruhsatı verildi. Böylece ruhsatın geçerlilik süresi 10 yıl olarak belirlendi. Ancak işletme ruhsatının bulunması, madencilik faaliyetleri için gerekli diğer izinlerin kendiliğinden alınmış olduğu anlamına gelmiyor.
YAYLAK NİTELİĞİNDEKİ ARAZİ ÖNE ÇIKTI
Proje kapsamında ilgili kurumlar arasında gerçekleştirilen yazışmalarda arazinin hukuki niteliği gündeme geldi. Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Elmalı Karamık Mahallesi sınırlarında bulunan 0 ada 872 numaralı taşınmazın yaylak vasfında olduğunu ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında değerlendirildiğini bildirdi.
Müdürlük, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların mülkiyet ve kullanım durumuna ilişkin nihai bilgilerin Milli Emlak müdürlükleri ile Tapu ve Kadastro müdürlüklerinden alınması gerektiğine işaret etti. Bu açıklama, mermer ocağının faaliyet göstereceği alanın hukuki statüsünün ve gerekli izin süreçlerinin önemini artırdı.
MERA KANUNU MADENCİLİK FAALİYETLERİ İÇİN NE DİYOR?
Projedeki en önemli ayrıntılardan biri, yaylak niteliğindeki arazilerde madencilik faaliyetlerinin hangi koşullarda yürütülebileceği oldu. 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 14. maddesine göre mera, yaylak ve kışlaklardan tahsis amacı değiştirilmedikçe kanunda belirtilen kullanım amaçları dışında yararlanılamıyor.
Aynı madde, belirli koşulların sağlanması halinde madencilik faaliyetleri için tahsis amacı değişikliğine imkan tanıyor. Ancak bunun için ilgili mevzuatta öngörülen idari süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Dolayısıyla bir mermer ocağına işletme ruhsatı verilmesi veya ÇED Gerekli Değildir kararı alınması, yaylak niteliğindeki arazinin madencilik amacıyla kullanılmasına tek başına yeterli olmuyor.
Elmalı'daki proje bakımından belirleyici konulardan biri, madencilik faaliyetinin yaylak vasfındaki taşınmazla fiilen çakışıp çakışmadığı ve çakışma bulunması halinde gerekli tahsis amacı değişikliği işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı olacak. Paylaşılan proje bilgilerinde bu işlemlerin sonuçlandığını gösteren kesin bir bilgi bulunmuyor.
RUHSATTA GÜNÇALI, PROJE DOSYASINDA KARAMIK YAZIYOR
Mermer ocağı projesinde öne çıkan bir başka ayrıntı ise resmi belgelerdeki mahalle farklılığı oldu. İşletme ruhsatında faaliyet yeri Günçalı Mahallesi olarak gösterilirken Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Parsel Sorgu Uygulamasında ilgili alanın Karamık Mahallesi sınırlarında bulunduğu belirtildi.
Bu nedenle proje tanıtım dosyasının Karamık Mahallesi esas alınarak hazırlandığı bildirildi. Söz konusu farklılığın idari sınır kayıtlarından mı yoksa ruhsat bilgilerinden mi kaynaklandığına ilişkin paylaşılan bilgilerde kesin bir açıklama yer almadı.

ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI NE ANLAMA GELİYOR?
Antalya Valiliğinin projeye ilişkin verdiği ÇED Gerekli Değildir kararı, mermer ocağının çevresel etkilerinin ilgili değerlendirme sürecinde incelendiğini ve tam kapsamlı bir ÇED raporu hazırlanmasının gerekli görülmediğini ifade ediyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ÇED uygulamalarına ilişkin açıklamalarına göre bu karar, projenin olası olumsuz çevresel etkilerinin alınacak önlemlerle kabul edilebilir düzeyde tutulabileceğinin değerlendirilmesi üzerine veriliyor. Bununla birlikte karar, diğer mevzuat kapsamında alınması gereken izin, onay ve ruhsatların yerine geçmiyor.
75 KİŞİ ÇALIŞACAK, YILDA 4 BİN 160 SAAT FAALİYET YÜRÜTÜLECEK
Proje tanıtım dosyasında mermer ocağında 75 kişinin istihdam edilmesinin planlandığı belirtildi. İşletmenin yılda 10 ay, ayda 26 gün ve günde 16 saat çalışması öngörülüyor. Faaliyetlerin iki vardiya halinde yürütülmesi planlanırken bu çalışma takvimi yıllık toplam 260 iş gününe ve 4 bin 160 çalışma saatine karşılık geliyor.
Yıllık 1 milyon tonluk üretim hedefi ve belirtilen çalışma takvimi birlikte değerlendirildiğinde, işletmenin faaliyet gösterdiği günlerde ortalama yaklaşık 3 bin 846 ton blok mermer ve pasa dahil malzeme üretmesi öngörülüyor. Bu miktar, proje dosyasındaki yıllık kapasitenin çalışma günlerine bölünmesiyle hesaplanan ortalama değeri ifade ediyor.
PATLATMA YAPILMAYACAK, BİTKİSEL TOPRAK DEPOLANACAK
Mermer ocağında üretim sırasında patlatma yapılmayacağı belirtildi. Proje kapsamında faaliyet öncesinde sıyrılacak bitkisel toprağın ayrı bir alanda depolanması ve işletme sonrasındaki rehabilitasyon çalışmalarında yeniden kullanılması planlanıyor.
Madencilik faaliyetlerinde patlatma yapılmaması, işletmenin çevresel etkilerinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Mermer çıkarma ve taşıma süreçlerinde oluşabilecek toz, gürültü, araç trafiği ve arazi kullanımındaki değişiklikler de çevresel değerlendirme ve denetim açısından önem taşıyor. Bu etkilerin hangi önlemlerle sınırlandırılacağı, projenin uygulama aşamasında takip edilmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor.
PROJENİN YATIRIM MALİYETİ 16,7 MİLYON TL
Elmalı'da kurulması planlanan mermer ocağının toplam yatırım maliyeti 16 milyon 770 bin TL olarak açıklandı. Projede 19 hektarlık ÇED alanı, yıllık 1 milyon tonluk üretim kapasitesi ve 75 kişilik istihdam hedefi öne çıkıyor.
Öte yandan mermer ocağının yaylak niteliğindeki taşınmazla ilişkisi, gerekli arazi kullanım izinlerinin durumu ve resmi belgelerdeki Günçalı-Karamık mahalle farklılığı açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında yer alıyor. Valiliğin ÇED Gerekli Değildir kararı vermiş olması, bu başlıklardaki hukuki ve idari yükümlülükleri ortadan kaldırmıyor.




