Antalya'da düzenlenen iklim söyleşisinde kentin yapılaşma ve ulaşım politikaları gündeme geldi. Enerji ve iklim politikaları araştırmacısı Önder Algedik, son beş yılda tamamlanan inşaat alanının 57 milyon metrekareye ulaştığını öne sürdü. Algedik'in açıklamaları, COP31 zirvesine ev sahipliği yapan Antalya'da betonlaşmanın çevresel etkilerini yeniden tartışmaya açtı.
ANTALYA'DA 57 MİLYON METREKARELİK YAPILAŞMA İDDİASI
13 Kasım 2026'da Antalya Körfez Gazetesi'nde yayımlanan ÖNder Algedik, Türkiye Komünist Partisi (TKP) Altınkum Semt Evi tarafından Konyaaltı'ndaki Jiraf Kafe'de düzenlenen söyleşiye katıldı. COP31 kapsamında Antalya'ya gelen araştırmacı, son kitabı Ya Fosil Düzen Ya Devrim üzerinden kentleşme, fosil yakıt tüketimi ve iklim politikalarını değerlendirdi.
Algedik, Antalya'da son beş yılda tamamlanan yapıların toplam alanının 57 milyon metrekare olduğunu, yeni inşaatların büyüklüğünün ise 62 milyon metrekareye ulaştığını ileri sürdü. Araştırmacı, bu büyüklüğü yaklaşık 1,1 milyon metrekare olarak ifade ettiği EXPO alanıyla karşılaştırarak kentteki yapılaşmanın ölçeğine öne çıktı.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. İnşaatların toplam kat alanı, doğrudan betonla kaplanan arazi miktarını göstermiyor. Çok katlı bir binanın toplam inşaat alanı, üzerinde bulunduğu parselden daha büyük olabiliyor. Bu nedenle 57 milyon metrekarelik büyüklüğün doğrudan betonlaşan toprak alanı olarak değerlendirilmesi doğru değil.
TÜİK VERİLERİNDE 2025 YILINDA GERİLEME VAR
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2026 Haziran Bölge Sunumu'na dayanan yapı kullanma izin istatistikleri, Antalya'daki inşaat faaliyetlerinin yıllara göre değişimini ortaya koyuyor. Kentte 2022 yılında 4 milyon 692 bin metrekare olan yapı kullanma izin yüzölçümü, 2023 yılında 4 milyon 685 bin metrekare olarak kaydedildi.
Aynı veri setine göre Antalya'da 2024 yılında yapı kullanma izin belgesi verilen toplam alan 6 milyon 966 bin metrekareye yükseldi. Bu büyüklük 2025 yılında 4 milyon 931 bin metrekareye geriledi. Böylece tamamlanan ve kullanım izni verilen yapıların yüzölçümünde 2025 yılında bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 29,2 düşüş yaşandı.
2022-2025 dönemindeki dört yılın toplamı yaklaşık 21,3 milyon metrekare oldu. Algedik'in açıkladığı 57 milyon metrekarelik beş yıllık rakamın hangi dönemleri ve yapı türlerini kapsadığı ise söyleşide aktarılan bilgilerden kesin olarak belirlenemiyor. Bu nedenle iki büyüklük doğrudan karşılaştırılamıyor.
ANTALYA'DA ARAÇ SAYISI 1 MİLYON 751 BİNİ GEÇTİ
Antalya'nın ulaşım tablosuna ilişkin en güncel resmî göstergelerden biri TÜİK'in 15 Ekim 2026'da yayımladığı eylül ayı Motorlu Kara Taşıtları istatistikleri oldu. Verilere göre Antalya'da trafiğe kayıtlı motorlu taşıt sayısı 1 milyon 751 bin 229'a ulaştı.
Kentte kayıtlı taşıtların 790 bin 152'sini otomobiller, 566 bin 837'sini ise motosikletler oluşturdu. Bu iki araç grubunun toplamı 1 milyon 356 bin 989 olarak hesaplandı. Otomobil ve motosikletler, Antalya'daki kayıtlı motorlu taşıtların yaklaşık yüzde 77,5'ini oluşturdu.
TÜİK verileri ayrıca Antalya'da yalnızca eylül ayında 43 bin 488 motorlu taşıtın el değiştirdiğini gösterdi. Bunların 27 bin 927'si otomobil olarak kayıtlara geçti. Bu rakamlar yeni araç satışlarını değil, mevcut taşıtların devir işlemlerini ifade ediyor.
ARAÇ SAYISI İLE TRAFİKTEKİ YOĞUNLUK AYNI DEĞİL
Algedik, Antalya'daki motorlu taşıt sayısının büyüklüğünü eleştirerek kent içi ulaşımın otomobil kullanımına bağımlı hale geldiğini savundu. Araştırmacı, yerel yönetimlerin yol ve asfalt yatırımları yerine toplu ulaşım, bisiklet yolları ve yaya erişimine daha fazla kaynak ayırması gerektiğini belirtti.
Öte yandan trafiğe kayıtlı araç sayısı, belirli bir anda Antalya yollarında bulunan araçların toplamını göstermiyor. TÜİK'in taşıt istatistikleri kayıtlı araç stokunu esas alıyor. Antalya gibi turizm hareketliliğinin yüksek olduğu kentlerde trafik yoğunluğunun değerlendirilmesi için yolculuk sayıları, toplu taşıma kullanımı ve mevsimsel hareketlilik verilerinin de incelenmesi gerekiyor.
ULAŞIMIN EKONOMİK MALİYETİNİ DE GÜNDEME GETİRDİ
Önder Algedik, söyleşisinde Antalya'daki yıllık akaryakıt tüketiminin 1 milyar 474 milyon litre olduğunu ileri sürdü. Araç edinimi, yakıt, sigorta ve vergiler dahil edildiğinde otomobil merkezli ulaşımın toplam maliyetinin 138 milyar liraya ulaştığını savundu.
Araştırmacının paylaştığı bu hesaplamanın ayrıntılı yöntemi ve dayandığı veri setleri söyleşi haberinde yer almıyor. Dolayısıyla 138 milyar liralık tutarın resmî olarak doğrulanmış bir kent içi ulaşım maliyeti olduğu söylenemiyor.
Algedik, ulaşım harcamalarının azaltılabilmesi için toplu taşıma yatırımlarının artırılması, güvenli bisiklet ulaşımının geliştirilmesi ve kent merkezlerinde yayalaştırmanın yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti.
ALANYA İÇİN DE ULAŞIM VE YAPILAŞMA GÜNDEMİ
Antalya genelindeki yapılaşma ve taşıt istatistikleri Alanya'yı da kapsıyor. Bu nedenle il genelindeki gelişmeler, Alanya'nın gelecekteki ulaşım ve imar politikalarının değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Özellikle turizm sezonunda nüfus hareketliliğinin arttığı Alanya'da kent içi ulaşım, toplu taşıma erişimi ve yeni yapılaşma alanları birbirleriyle bağlantılı planlama başlıkları arasında bulunuyor. İl genelindeki taşıt sayısının Alanya'ya düşen bölümünün ve ilçedeki yıllık yapı kullanma izinlerinin ayrıca incelenmesi, yerel ölçekte daha sağlıklı bir karşılaştırma yapılmasını sağlayabilir.
Antalya'nın toplam araç sayısı üzerinden Alanya'daki trafik yoğunluğu hakkında doğrudan sonuç çıkarmak mümkün değil. İlçeye özgü araç kayıtları, yolculuk verileri ve yapılaşma istatistikleri bu değerlendirme için ayrı ayrı gerekli.
COP31 ZİRVESİNDE İKLİM POLİTİKALARINI ELEŞTİRDİ
Algedik, Antalya'da düzenlenen COP31 zirvesi üzerinden uluslararası iklim politikalarının sonuçlarını da değerlendirdi. Hükümetlerin fosil yakıt kullanımını azaltmaya yönelik taahhütlerinin yeterli olmadığını savunan araştırmacı, iklim krizinin yalnızca bireysel tüketim alışkanlıklarıyla açıklanamayacağını söyledi.
İklim değişikliğiyle mücadelede altyapı yatırımlarının ve enerji tercihlerinin belirleyici olduğunu belirten Algedik, belediyelerin ulaşım politikalarının da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Panelinin (IPCC) raporları, insan faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının küresel ısınmanın temel nedeni olduğunu ortaya koyuyor. Fosil yakıt kullanımı, enerji üretimi, ulaşım ve sanayi faaliyetleri bu emisyonların başlıca kaynakları arasında yer alıyor.
ANTALYA'NIN İKLİM KARNESİNDE HANGİ VERİLER ÖNEMLİ?
Antalya'daki iklim ve kentleşme tartışmasının yalnızca inşaat alanı ve taşıt sayısıyla sınırlandırılmaması gerekiyor. Yapılaşmanın arazi kullanımına etkisi, kişi başına düşen yeşil alan, toplu taşıma yolculuklarının payı, enerji tüketimi ve sera gazı emisyonları birlikte değerlendirildiğinde daha kapsamlı bir tablo ortaya çıkabilir.
Algedik'in 13 Kasım'da gündeme gelen açıklamaları, Antalya'da iklim politikaları ile günlük kent yaşamı arasındaki ilişkiyi yeniden tartışmaya açtı. TÜİK'in yapı ve taşıt istatistikleri ise bu tartışmanın resmî verilerle izlenebilecek iki önemli boyutunu oluşturuyor.
