Greenpeace Türkiye'nin yayımladığı analiz sonuçlarına göre, İstanbul'un Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir ve Kadıköy ilçelerindeki beş büyük zincir marketten alınan limonlarda yoğun kimyasal kalıntıya rastlandı. A101, BİM, CarrefourSA, Migros ve ŞOK şubelerinden toplanan 20 limon numunesinin tamamında birden fazla zirai ilaç kalıntısı saptandı. Uluslararası akredite laboratuvarda yapılan testlerde toplam 144 farklı pestisit gün yüzüne çıkarken, dört üründe yasal sınırların aşıldığı belgelendi.
İncelenen ürünlerde limon başına ortalama 7,2 pestisit düşerken, tüm numunelerde kokteyl etki adı verilen çoklu kimyasal birikimi görüldü. Market bazlı ortalamalarda A101 ve BİM 8,25 pestisit ile ilk sırayı alırken, onları 7,5 ile CarrefourSA, 6,5 ile Migros ve 5,5 ile ŞOK takip etti. En yüksek kimyasal çeşitliliği ise iki farklı örneğinde 10'ar adet pestisit saptanan A101 ürünlerinde kayda geçti.
LİMİT AŞIMI VE MARKET KARNESİ
Yasal limitlerin aşıldığı dört ihlalli ürünün üçü BİM, biri ise Migros raflarından alınan limonlarda tespit edildi. BİM'de satılan ve ihlal listesine giren üç ürünün ikisinde, birden fazla etken maddede çifte limit aşımı gerçekleştiği aktarıldı. CarrefourSA, ŞOK ve A101 numunelerinde yasal sınır ihlali yaşanmazken, kurumsal taahhütler açısından Migros ve ŞOK kısmi şeffaflık adımları nedeniyle Greenpeace'in market karnesinde puan almayı başardı.
PESTİSİT KOKTEYLİ NEDEN TEHLİKELİ?
Tarım ürünlerinde saptanan her bir etken madde yasal sınırların altında kalsa bile, bir limonda 7 ila 10 farklı kimyasalın aynı anda bulunması kümülatif toksisite adı verilen kokteyl etkisini yaratıyor. Bağımsız gıda güvenliği standartlarına göre, bu kimyasalların insan vücudunda birleşerek oluşturduğu ortak risk henüz yasal mevzuatlarda tam olarak ölçülemiyor. Bu nedenle uzmanlar, yasal sınırlar aşılmasa dahi bir üründe en fazla üç farklı pestisit etken maddesine izin verilmesi gerektiğini vurguluyor.
DÖRT MADDELİK SİSTEMSEL DÖNÜŞÜM ÇAĞRISI
Greenpeace Türkiye, organize perakende sektörünü yöneten zincirlerden vitrin projeleri yerine dört temel adımda sistemsel dönüşüm talep etti. Bu talepler arasında bağımsız laboratuvar denetimlerinin şeffaflaşması, kokteyl etkisine sıfır tolerans gösterilmesi ve devletin belirlediği maksimum kalıntı limitlerinin perakendeciler tarafından yüzde 20 daha katı hale getirilmesi yer aldı. Ayrıca, ekolojik üretime geçişte maliyetin çiftçiye yıkılmaması için üreticiye zirai mühendis ve prim desteği sunulması gerektiği ifade edildi.
Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, çoklu pestisit sorununun ulaştığı boyuta dikkat çekerek şeffaflık vurgusu yaptı. Kampanyanın ardından Migros'un analiz sonuçlarını kamuoyu ile paylaşmaya başladığını bildiren Özyer, diğer zincir marketlerden de benzer adımlar beklediklerini kaydetti. Özyer, yasal limitler dahilinde bile olsa çoklu pestisit zararından kaçınılması gerektiğini belirterek, marketlerin en fazla üç etken madde kuralını uygulamaya koymalarını istedi.
