Kamuoyunda “yeşil pasaport” olarak bilinen hususi damgalı pasaportun kapsamının genişletilmesine yönelik iki ayrı kanun teklifi TBMM gündemine taşındı. YENİ Parti Bursa Milletvekili Hasan Öztürk’ün teklifi, 5 yıl fiilen uçuş hizmeti veren pilotların; YENİ Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu’nun teklifi ise Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) üyesi ve mesleğinde en az 10 yıl kıdemli mühendis ve mimarların hususi damgalı pasaport alabilmesini öngörüyor. TBMM’nin resmi kayıtlarında her iki teklifin de İçişleri Komisyonu’nda bulunduğu görülüyor.
PİLOTLAR İÇİN 5 YIL UÇUŞ HİZMETİ ŞARTI
Hasan Öztürk imzasını taşıyan düzenlemeye göre havayolu pilot lisansının alınmasının ardından fiilen 5 yıl uçuş hizmeti veren pilotların hususi damgalı pasaport kapsamına alınması amaçlanıyor. Teklifin temelinde pilotların yalnızca tarifeli uçuşlarda değil; yurt dışındaki eğitimler, uçuş testleri ve uçak teslim süreçleri gibi mesleki faaliyetlerde de uluslararası seyahate ihtiyaç duyması bulunuyor. Vize başvurularında yaşanan zaman ve maliyet kaybının havacılık sektörünün operasyonlarını etkileyebildiği gerekçesiyle pilotlara yeni bir pasaport hakkı tanınması isteniyor. TBMM kayıtlarına göre teklif 30 Eylül 2026’da Başkanlığa sunuldu ve 1 Ekim’de İçişleri Komisyonu’na sevk edildi.
MÜHENDİS VE MİMARLARDA 10 YIL KIDEM ÖNGÖRÜLÜYOR
Ulaş Karasu tarafından sunulan diğer teklif ise TMMOB üyesi mühendis ve mimarları kapsıyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde mesleğinde en az 10 yıl kıdeme ulaşan ve teklifte belirlenen diğer şartları taşıyan mühendis ve mimarlar hususi damgalı pasaport alabilecek. Teklifin gerekçesinde bu meslek gruplarının yurt dışındaki eğitim, panel, çalıştay, konferans ve mesleki faaliyetlere katılımının bilgi ve tecrübe paylaşımı açısından taşıdığı öneme dikkat çekiliyor. TBMM kayıtlarına göre teklif 28 Eylül 2026’da Meclis Başkanlığına ulaştı ve 1 Ekim itibarıyla İçişleri Komisyonu gündemine girdi.
TEKLİFLER HENÜZ YASALAŞMADI
Düzenlemelerin Meclis’e sunulmuş olması pilotlar, mühendisler ve mimarların doğrudan yeşil pasaport hakkı kazandığı anlamına gelmiyor. Tekliflerin öncelikle esas komisyon olan TBMM İçişleri Komisyonu’nda görüşülmesi gerekiyor. Komisyon aşamasının ardından kabul edilen metnin TBMM Genel Kurulu gündemine gelmesi, Genel Kurul tarafından kabul edilmesi ve kanunlaşma sürecinin tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle mevcut aşamada söz konusu meslek grupları açısından yeni bir başvuru hakkı başlamış değil. TBMM’nin resmi sayfalarında her iki teklifin güncel durumu “Komisyonda” olarak yer alıyor.
BENZER TEKLİFLER DAHA ÖNCE DE MECLİS’E GELDİ
Yeşil pasaportun farklı meslek gruplarına genişletilmesine ilişkin girişimler yeni değil. TBMM kayıtlarında pilotlara 5 yıllık fiili uçuş hizmetinin ardından hususi damgalı pasaport verilmesini öngören benzer bir teklifin 2024 yılında da sunulduğu görülüyor. Mühendis ve mimarlar için de farklı tarihlerde 10 veya 15 yıllık mesleki kıdem şartı öngören teklifler Meclis gündemine taşındı. Bu teklifler arasında TMMOB üyeliğini esas alan düzenlemeler de bulunuyor.
Meclis kayıtlarında ayrıca yeşil pasaport kapsamının öğretmenler, özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekim ve diş hekimleri ile savunma ve havacılık sektöründeki belirli çalışanlara genişletilmesini amaçlayan farklı kanun teklifleri de yer alıyor. Bu durum, hususi damgalı pasaportun kimlere verileceğine ilişkin kapsam tartışmasının son dönemde farklı meslek grupları üzerinden TBMM gündeminde sürdüğünü gösteriyor.
YEŞİL PASAPORT HAKKI NASIL BELİRLENİYOR?
Hususi damgalı pasaporttan kimlerin yararlanabileceği 5682 sayılı Pasaport Kanunu çerçevesinde belirleniyor. Mevzuatta belirlenen kamu görevlileri ve diğer hak sahibi grupların yanı sıra geçmiş yıllarda yapılan yasal değişikliklerle bazı yeni gruplar da kapsama alındı. Dolayısıyla pilotlar ile mühendis ve mimarların sisteme dahil edilmesi de Pasaport Kanunu’nda değişiklik yapılmasını gerektiriyor. Tekliflerin kabul edilmesi durumunda uygulamanın ayrıntıları, hak sahipliğinin hangi belgelerle kanıtlanacağı ve başvuru sürecinin nasıl yürütüleceği ilgili mevzuat ve idari düzenlemeler doğrultusunda şekillenecek.
YEŞİL PASAPORT VİZESİZ GİRİŞİ HER ÜLKE İÇİN GARANTİ ETMİYOR
Hususi damgalı pasaport sahipleri Türkiye’nin ilgili ülkelerle yaptığı anlaşmalar ve ülkelerin uyguladığı giriş rejimleri doğrultusunda çok sayıda ülkeye vizesiz veya kolaylaştırılmış şartlarla seyahat edebiliyor. Ancak yeşil pasaport sahibi olmak bütün ülkelere koşulsuz vizesiz giriş anlamına gelmiyor. Seyahat edilecek ülkenin güncel pasaport geçerlilik süresi, kalış süresi, vize ve sınır giriş şartlarının yolculuk öncesinde kontrol edilmesi gerekiyor. Pilotlar, mühendisler ve mimarlar açısından gündeme getirilen düzenlemenin de ancak yasama sürecinin tamamlanması halinde mevcut sisteme yeni hak sahibi gruplar eklemesi mümkün olacak.
