İngiliz The Telegraph gazetesinin aktardığına göre, Eskişehir'in Beylikova ilçesinde bulunan ve dünyanın en büyük ikinci rezervi olarak değerlendirilen nadir toprak elementi sahası küresel güçlerin odak noktası haline geldi. Türkiye'nin yaklaşık 694 milyon ton cevher bulunduğunu açıkladığı bu stratejik bölge, savaş uçaklarından yapay zeka teknolojilerine kadar pek çok alanda kullanılıyor.
Haberde, Beylikova'daki rezervlerin lazer ve batarya üretiminde kullanılan kritik elementleri barındırdığı bildirildi. Küresel rafine nadir toprak elementi arzının yüzde 90'ından fazlasını ve rezervlerin yaklaşık yarısını elinde tutan Çin'in, bu alandaki hakimiyeti Batılı ülkeler için endişe yaratıyor. Royal United Services Institute uzmanı Dan Marks, Çin olmadan ileri teknoloji savaş sanayisinin sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri bulunduğunu aktardı.
ABD VE ÇİN ARASINDA STRATEJİK HAMLELER
The Telegraph'a göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın stratejisini güçlendirmek adına Türkiye ile madeni işleme kapasitesini artıracak bir ortaklık kurulması gündemde. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun şubat ayındaki açıklamalarında tedarik zinciri güvenliğine dikkat çekmesi ve Washington'un "Project Vault" adlı stratejik stok planı hazırlaması bu adımları doğruluyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Donald Trump'ın geçen eylül ayında konuyu görüştüğü, ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack'ın da Türkiye'yi stratejik ortak olarak nitelendirdiği açıklandı.
Diğer yandan Pekin yönetiminin, Türkiye'yi kendi değer zincirine bağlamak için cevherin Çin'de işlenmesi modelini savunduğu öne sürüldü. Nadir toprak uzmanı Sait Uysal, Çin'in teknolojik üstünlüğünü kullanarak Türkiye'yi oyalayabileceğini ve sektörde bağımsız bir güç olmasını engellemek isteyebileceğini belirtti. Çin'in geçmişte Japonya'ya ve ABD tarifelerine karşı ihracat kısıtlamaları uygulayarak otomotiv sektöründe krizlere ve fiyatların 10 kat artmasına neden olduğu hatırlatıldı.
NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ NEDEN ZOR İŞLENİYOR?
Nadir toprak elementlerinin madenden çıkarıldıktan sonra kullanılabilir hale gelmesi için yüksek maliyetli ve karmaşık kimyasal süreçlerden geçmesi gerekiyor. Bu işlemler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıklar ve çevresel riskler nedeniyle Batılı ülkeler geçmişte rafineri yatırımlarından çekilmek zorunda kaldı. Çin'in ise çevresel maliyetleri göze alarak yatırımlarını sürdürmesi, bugünkü küresel tekel konumuna ulaşmasının temel nedeni olarak değerlendiriliyor.
BÖLGE HALKI İSTİHDAM VE TEKNOLOJİ BEKLİYOR
Beylikova'daki yerel halkın tutumu da uluslararası basının dikkatini çekti. Bölge sakinleri doğal kaynakların doğrudan ham madde olarak satılmasına veya doğrudan Çin kontrolüne geçmesine karşı çıkıyor. Çin teknolojisinin Türkiye'ye getirilerek iç işleme kapasitesinin kurulmasını en güvenli seçenek olarak gören yerel halk, ABD ile ortaklık ihtimaline ise sıcak bakmıyor. Haberde, vatandaşların temel beklentisinin bölgede yeni istihdam alanlarının yaratılması ve ekonomik kalkınma olduğu vurgulandı.