National Taiwan University’de (NTU) üniversiteye kabul sürecinde yaşanan olay, yapay zekâ destekli giyilebilir cihazların sınav güvenliği açısından oluşturduğu yeni riskleri gündeme taşıdı. Üniversite yönetiminin açıklamasına göre tıp alanındaki ikinci aşama yazılı sınava katılan bir adayın, dışarıdan kalın çerçeveli sıradan bir gözlük gibi görünen ancak soruları tarayıp yapay zekâ yardımıyla yanıt üretebildiği belirtilen akıllı gözlük kullandığı tespit edildi. Adayın sınav sırasındaki alışılmadık davranışları üzerine yapılan kontrolde cihazın yoğun kullanım nedeniyle ısındığı fark edildi ve ilgili sınav puanı geçersiz sayıldı. NTU, olayı Tayvan’daki eğitim ve merkezi sınav kurumlarına da bildirdi.
ŞÜPHEYİ ADAYIN HAREKETLERİ ÇEKTİ
Görevlilerin dikkatini ilk olarak adayın sınav kâğıdına uzun süre alışılmadık biçimde bakması ve kâğıdı sık sık gözlüğüne yaklaştırması çekti. Yapılan incelemede kalın çerçevenin elektronik bileşenleri gizlediği anlaşıldı. Üniversite yetkilileri, gözlüğün soruyu görüntüleyerek yapay zekâ sistemine aktarabildiğini, ardından üretilen yanıt ve çözüm sürecinin kullanıcıya iletilebildiğini açıkladı. Bu yapı, klasik anlamda cep telefonu ya da kulaklıkla yapılan kopyadan farklı olarak elektronik sistemi doğrudan kullanıcının görüş alanına taşıyor.
AKILLI GÖZLÜKLER NASIL ÇALIŞIYOR?
Yeni nesil akıllı gözlüklerde kamera, mikrofon, kablosuz bağlantı ve bazı modellerde kullanıcının görüş alanına bilgi yansıtan küçük ekran sistemleri bulunabiliyor. Görüntülenen bir metin veya nesne, bağlı telefon ya da uzaktaki bir yapay zekâ hizmeti tarafından analiz edilerek kullanıcıya sesli veya görsel biçimde geri aktarılabiliyor. Bu özellikler günlük yaşamda çeviri, görüntü tanıma, navigasyon ve bilgi erişimi gibi amaçlarla kullanılabilirken sınav ortamında soruların dışarıdaki bir sisteme aktarılması veya yapay zekâdan yardım alınması sınavın bireysel bilgi ölçme niteliğini ortadan kaldırabiliyor.
OLAY SINAV KURALLARINDA YENİ TARTIŞMA BAŞLATTI
Akıllı gözlükler aslında Tayvan’daki merkezi sınav sisteminde tamamen yeni bir konu değil. Ülkenin College Entrance Examination Center tarafından daha önce yayımlanan sınav uyarılarında iletişim veya veri aktarımı yapabilen akıllı gözlük, akıllı saat ve benzeri giyilebilir cihazların sınav sırasında adayın üzerinde ya da yakınında bulunmaması gerektiği açıkça belirtiliyordu. NTU’daki olay ise yapay zekâ özelliklerinin gelişmesiyle birlikte bu tür cihazların yalnızca iletişim aracı değil, doğrudan soru çözebilen bir sisteme dönüşebileceğini gösterdi.
BENZER VAKA SONRASI KURALLAR SIKILAŞTIRILDI
NTU’daki olayın ardından Tayvan’daki başka bir merkezi üniversite sınavında da akıllı gözlük taşıyan bir adayın tespit edilmesi, konuya ilişkin düzenlemelerin daha açık hale getirilmesini beraberinde getirdi. Sınav merkezi, sonraki akademik yıl için hazırlanan kurallarda akıllı gözlükleri ayrıca ağır ihlal kapsamına aldı. Yeni düzenlemede cihazın yalnızca kullanılması değil, adayın üzerinde veya sınav sırasında erişebileceği şekilde bulundurulması da yaptırıma bağlandı; gerektiğinde elektronik ve metal tespit ekipmanlarından yararlanılmasının önü açıldı.
SINAV GÜVENLİĞİNDE YENİ DÖNEM
Uzmanların ve sınav kurumlarının karşı karşıya olduğu temel sorun, yeni elektronik cihazların giderek sıradan aksesuarlara benzemesi. Kamera, mikrofon ve bağlantı sistemlerinin çok küçük alanlara yerleştirilebilmesi nedeniyle yalnızca cep telefonu kontrolü yapılması artık yeterli görülmüyor. Sınav öncesinde izin verilen ve yasaklanan cihazların açık biçimde tanımlanması, gözetmenlerin yeni teknolojiler konusunda eğitilmesi, şüpheli durumlarda standart bir kontrol prosedürü uygulanması ve gerektiğinde elektronik cihaz tespit sistemlerinden yararlanılması sınav güvenliğinin önemli parçaları haline geliyor.
TEKNOLOJİ MERKEZİ TAYVAN İÇİN ÖNEMLİ BİR ÖRNEK
Olayın Tayvan’da yaşanması da teknolojik dönüşüm açısından ayrıca öne çıkıyor. Elektronik, yarı iletken ve gelişmiş donanım sektörlerinde güçlü bir üretim ekosistemine sahip olan ülkede yapay zekâ özellikli tüketici elektroniği ve giyilebilir cihazlar giderek daha görünür hale geliyor. Ancak teknolojinin yaygınlaşması eğitim kurumları açısından yalnızca yeni öğrenme olanakları değil, ölçme ve değerlendirme süreçlerinde yeni güvenlik sorunları da doğuruyor. NTU’daki vaka bu nedenle tek bir kopya girişiminin ötesinde, yapay zekâ çağında sınavların hangi kurallarla ve hangi teknik önlemlerle korunacağı tartışmasının somut örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
BELGE İNCELEMESİNDE DE USULSÜZLÜK TESPİT EDİLDİ
Üniversitenin aynı kabul döneminde incelediği diğer başvurularda da akademik başarı bilgilerinin gerçeği yansıtmadığı vakalar belirlendi. Mühendislik alanındaki iki adayın Bilim Olimpiyatlarıyla ilgili başarılarını başvuru belgelerinde gerçekte olduğundan farklı biçimde sunduklarının anlaşılması üzerine bu başvurulara da sıfır puan verildi. Üniversite yönetimi, hem sınav sırasında kullanılan teknolojik araçlar hem de başvuru belgelerindeki bilgilerin doğruluğu açısından adaylara akademik dürüstlük kurallarına uyma çağrısında bulundu.
