Sermaye piyasalarında gerçekleştirildiği öne sürülen şüpheli işlemlere yönelik yürütülen soruşturmada 5’inci dalga operasyon gerçekleştirildi. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in açıklamasına göre, son operasyon kapsamında 34 şüpheli hakkında arama, el koyma ve gözaltı kararı verildi. Böylece soruşturmalarda bugüne kadar hakkında işlem yapılan şüpheli sayısı 217’ye ulaştı. Bu kişilerden 56’sının tutuklandığı, 88 şüpheli hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulandığı bildirildi.
26 HİSSE SENEDİNDEKİ HAREKETLER İNCELENİYOR
Soruşturmanın yalnızca mevcut fonlar ve şüphelilerle sınırlı olmadığı açıklandı. Spekülatif ve manipülatif işlemlere konu olduğu değerlendirilen 26 hisse senedindeki hareketlerin ayrıntılı şekilde incelendiği, kısa süre içerisinde olağan dışı oranlarda kazanç sağlayan kişi ve hesapların işlem geçmişleri, para hareketleri ve bağlantılarının araştırıldığı belirtildi. Bu kapsamda alım-satım hareketleri ile hesaplar arasındaki bağlantıların soruşturmanın önemli başlıkları arasında bulunduğu ifade edildi.
SORUŞTURMA İSTANBUL’DA YÜRÜTÜLÜYOR
Adalet Bakanı Gürlek’in verdiği bilgiye göre soruşturma, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Aklama Suçları Soruşturma Bürosu tarafından yürütülüyor. Sermaye piyasalarındaki şüpheli işlemlerde yalnızca bir hissenin fiyatındaki yükseliş veya düşüş değil, işlemlerin hangi hesaplar üzerinden yapıldığı, emir ve para hareketlerinin birbirleriyle bağlantılı olup olmadığı ve ortaya çıkan kazancın izlediği yol da adli ve mali incelemelerin konusu olabiliyor.
PİYASA DOLANDIRICILIĞI NASIL GERÇEKLEŞEBİLİYOR?
Sermaye Piyasası Kurulu’nun yatırımcılara yönelik bilgilendirmelerine göre piyasa dolandırıcılığı, genel olarak işlem bazlı ve bilgi bazlı olmak üzere farklı yöntemlerle gerçekleştirilebiliyor. İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında bir sermaye piyasası aracının fiyatı, fiyat değişimi, arzı veya talebi konusunda yanlış ya da yanıltıcı izlenim oluşturmayı amaçlayan alım-satımlar, emirler, emir değişiklikleri veya hesap hareketleri inceleniyor. Birbiriyle bağlantılı hesaplar üzerinden koordineli işlemler yapılması da inceleme konusu olabilecek işlem kalıpları arasında bulunuyor.
Bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığında ise yatırımcıların kararlarını veya sermaye piyasası araçlarının fiyat ve değerlerini etkilemek amacıyla yalan, yanlış ya da yanıltıcı bilgi ve söylentilerin yayılması gündeme geliyor. Özellikle sosyal medya hesapları, mesajlaşma grupları ve yatırımcı toplulukları üzerinden belirli hisselere yönelik yönlendirmeler geçmiş dönemlerde de SPK’nın inceleme ve uyarılarına konu oldu.
OLAĞAN DIŞI FİYAT VE İŞLEM HACMİ TAKİP EDİLİYOR
Sermaye piyasalarında gözetim mekanizması, yalnızca fiyat değişikliklerine değil işlem miktarına, emir davranışlarına ve hesaplar arasındaki ilişkilere de odaklanıyor. SPK, pay piyasasındaki işlemlerin gözetim ve denetim kapsamında takip edildiğini belirtiyor. Bir hissedeki hızlı yükseliş veya yüksek işlem hacmi tek başına piyasa dolandırıcılığı anlamına gelmezken, işlemlerin niteliği ve yatırımcıda yanlış veya yanıltıcı izlenim oluşturma amacı bulunup bulunmadığı hukuki değerlendirmede önem taşıyor.
ADLİ SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?
Sermaye piyasasına ilişkin incelemelerde düzenleyici kurumların gözetim ve denetim faaliyetleri ile ceza soruşturması birbirinden farklı süreçler olarak yürütülebiliyor. İncelemeler sonucunda suç şüphesi doğması halinde konu adli makamlara taşınabiliyor. Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturmalarda ise delillerin korunması ve para hareketlerinin izlenmesi amacıyla arama ve el koyma gibi koruma tedbirleri uygulanabiliyor. Gözaltına alınan kişiler hakkındaki tutuklama veya adli kontrol kararları da soruşturmanın ilerleyen aşamasında yetkili yargı mercilerince değerlendiriliyor.
YATIRIMCILAR NELERE DİKKAT ETMELİ?
SPK, yatırımcıların özellikle sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarındaki hisse tavsiyelerine karşı dikkatli olması gerektiğini belirtiyor. Yetkilendirilmemiş kişilerin oluşturduğu gruplarda belirli bir hisseye yoğun biçimde alım çağrısı yapılması, yatırımcıların oluşturduğu taleple fiyatın yükselmesi ve yönlendirmeyi yapan kişilerin ellerindeki hisseleri daha yüksek seviyelerden satması yatırımcıların mağduriyetine yol açabiliyor. Bu nedenle yatırım kararlarında şirketlerin kamuya açıkladığı bilgiler, yetkili kuruluşların açıklamaları ve resmi kaynakların esas alınması önem taşıyor.
Yatırımcıların kendi hesaplarını başkalarının kullanımına açmaması, tanımadıkları kişilerin yönlendirmesiyle koordineli alım-satım işlemlerine katılmaması ve olağan dışı kazanç vaatlerine temkinli yaklaşması gerekiyor. Sermaye piyasalarında şüpheli faaliyetlere ilişkin bildirim ve şikâyetler SPK’nın yatırımcılara yönelik başvuru kanalları üzerinden iletilebiliyor. Devam eden soruşturmadaki 26 hisse senedine ilişkin incelemelerin sonucu ise yürütülen adli süreç ve yetkili kurumların yapacağı açıklamalarla netleşecek.
