Türkiye'de işsizlik maaşının hesaplanmasına ilişkin dikkat çeken bir karar gündeme geldi. Kamu Denetçiliği Kurumu, iki farklı işyerinde eş zamanlı çalışan sigortalıların işsizlik ödeneği hesaplamasında yaşanabilecek hak kayıplarına karşı önemli bir adım attı.
Her iki işyerinden de Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) prim bildirimi yapılan bir çalışan, işsiz kaldığında kendisine bağlanan ödeneğin toplam kazancı üzerinden değil, kazançların aritmetik ortalaması alınarak hesaplandığını belirterek KDK'ya başvurdu.
Başvuruyu inceleyen kurum, söz konusu hesaplama yönteminin işsizlik sigortasının amacı ve hakkaniyet ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirmesinde bulundu.
İKİ İŞYERİNDE ÇALIŞANLAR İÇİN KRİTİK KARAR
Şikâyete konu olayda, aynı dönemde iki ayrı işyerinde çalışan kişinin her iki işyerinden elde ettiği gelir üzerinden işsizlik sigortası primi ödendiği belirtildi.
Ancak işsizlik maaşı hesaplanırken bu kazançların toplamı yerine ortalamasının dikkate alınması, çalışana bağlanan ödeneğin daha düşük olmasına neden oldu.
KDK, sigortalının prim ödediği kazançların kanunda öngörülmeyen bir yöntemle azaltılmasının, işsizlik döneminde yaşanan gelir kaybının karşılanmasını zorlaştırdığına dikkat çekti.
MEHMET AKARCA İMZALI TAVSİYE KARARI
Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca'nın imzasını taşıyan kararda, işsizlik ödeneğinin son dört aylık prime esas kazançlar üzerinden yeniden hesaplanması istendi.
Buna göre aynı aylarda iki farklı işyerinden SGK'ya bildirilen kazançların aylık toplamının dikkate alınması, ancak prim ödeme günlerinin mükerrer şekilde hesaplanmaması gerektiği belirtildi.
KDK ayrıca yeniden yapılacak hesaplama sonucunda eksik ödeme tespit edilmesi halinde aradaki farkın başvuru sahibine ödenmesini tavsiye etti.
İŞKUR HAREKETE GEÇTİ: EKSİK ÖDEME İADE EDİLDİ
KDK'nın tavsiye kararının ardından İŞKUR'un başvuru sahibinin işsizlik ödeneğini yeniden değerlendirdiği ve eksik ödenen farkı ödediği bildirildi.
Bununla birlikte benzer durumların tekrar yaşanmaması amacıyla İşsizlik Ödeneği Genelgesi'nde değişiklik yapılmasına yönelik çalışma başlatıldı.
Söz konusu gelişme, özellikle aynı dönemde birden fazla işverene bağlı olarak sigortalı çalışan kişiler açısından önem taşıyor.
İŞSİZLİK MAAŞI NASIL HESAPLANIYOR?
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 50'nci maddesine göre günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançlarından hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde 40'ı olarak belirleniyor.
Ancak ödeneğin tutarı, ilgili dönemde geçerli olan brüt asgari ücretin yüzde 80'ini aşamıyor.
Yeni gelişmede tartışma konusu olan nokta ise iki işyerinden bildirilen kazançların hesaplamaya nasıl dahil edileceği. KDK'nın tavsiyesi, yasal sınırlar korunarak aynı aya ait kazançların birlikte değerlendirilmesini öngörüyor.
KİMLER EKSİK ÖDEME ALMIŞ OLABİLİR?
Gelişme, özellikle aynı dönemde iki farklı işyerinden adına işsizlik sigortası primi bildirilen ve daha sonra işsizlik ödeneği almaya hak kazanan çalışanları ilgilendiriyor.
Bu durumdaki kişilerin SGK hizmet dökümlerindeki prime esas kazançları ve İŞKUR tarafından hesaplanan işsizlik ödeneği tutarlarını karşılaştırmaları önem taşıyor.
Eksik hesaplama yapıldığını düşünen kişiler, İŞKUR'a başvurarak ödeneklerinin yeniden incelenmesini talep edebilir. Ancak KDK'nın tavsiye kararı, geçmişte işsizlik maaşı alan herkese otomatik fark ödemesi yapılacağı anlamına gelmiyor.
İŞSİZLİK MAAŞI ALMA ŞARTLARI DEĞİŞTİ Mİ?
KDK kararının işsizlik ödeneğine hak kazanma şartlarını değiştirdiğine ilişkin bir bilgi bulunmuyor.
Mevcut düzenlemeye göre işsizlik maaşı alabilmek için işten ayrılış nedeninin yasal koşullara uygun olması, iş sözleşmesinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi bulunulması ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olması gerekiyor.
Başvurunun ise kural olarak işten ayrılışı takip eden 30 gün içerisinde yapılması isteniyor.
GÖZLER İŞKUR'UN YAPACAĞI DÜZENLEMEDE
Kamu Denetçiliği Kurumunun tavsiye kararı sonrasında başlatıldığı bildirilen genelge değişikliği çalışmasının nasıl sonuçlanacağı merak ediliyor.
Yeni uygulamanın kapsamı, geçmiş dönem ödemelerine etkisi ve benzer durumda bulunan çalışanların izleyeceği yol, İŞKUR'un yayımlayacağı düzenlemeyle daha açık hale gelecek.
