ALANYA'YA muzun ilk giriş tarihinin 1800'lü yılların sonu olduğu bilinirken, Türk mutfağı hakkında 10 kitap yazan İngiliz Priscilla Mary Işın'ın Osmanlı Mutfak Sözlüğü adlı kitabında şaşırtıcı bir bilgiye yer verildi. Kitapta, 1520'den 1566'daki ölümüne kadar padişahlık yapan Kanuni Sultan Süleyman döneminde saraya Alanya'dan muz alındığı bilgisi yer aldı.
Kitabın, ilgili bölümünde aynen şu ifadelere yer verildi:
"Endonezya ve Malezya'da yetişen yabani muzdan geliştirilen kültür muzu yüzlerce yıl Hindistan'da yetiştirildikten sonra batıya doğru götürülmüş, 650'de Mısır'a kadar yaygınlaşmıştı. Özellikle Yemen ve Lübnan'da bol yetişiyordu. İslam'da bir inanca göre Adem ve Havva'nın cennette yediği yasak me 'Cennet muzu' anlamına gelen Latince adı, bu inançtan kaynaklanıyor. Kanuni döneminde saraya Alanya'dan 207 adet muz alındığına dair belgeler var."
KİTABIN YAZARI PRISCILLA MARY IŞIN KİMDİR?
1951 yılında İngiltere’nin Nottingham şehrinde doğdu. 1973 yılında York Üniversitesi Felsefe Bölümü’nden mezun oldu ve aynı yıl Türkiye’ye yerleşti. 1975’te çeviri yapmaya başladı. 1983’ten beri Türkiye mutfak tarihini araştırıyor. Birçok bilimsel toplantıda çalışma konularıyla ilgili bildiriler sundu, ansiklopedi maddeleri yazdı. 'Geleneksel mutfak ancak geleneksel ürünlerle yaşayabilir' düşüncesiyle 2006 yılında Esin Işın ile birlikte başlattığı Türkiye Meyve Mirasını Koruma ve Veritabanı Oluşturma Projesi, 2007 yılından itibaren Dr. Füsun Ertuğ, Prof. Dr. Neşe Bilgin ve Elisabeth Tüzün’ün katılımıyla Dr. Füsun Ertuğ’un yürütücülüğü altında Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Birleşmiş Milletler desteğiyle devam ediyor.
OSMANLI MUTFAK SÖZLÜĞÜ NASIL HAZIRLANDI?
Osmanlı Mutfak Sözlüğü'nün hazırlanmasına, Osmanlı dönemine ait yüzlerce arşiv belgesi, sözlük, anı, seyahatname gibi kaynaklarla, Cumhuriyet dönemi araştırmacılarına ait kitap ve metinlerde rastlanan Osmanlı yemek tarihiyle ilgili terim ve tanımlar taranarak başlandı. İkinci aşamada, bu ham bilgilerin derlenmesi sırasında kaynaklardaki çelişkilerle, terimlerin zaman ve mekânla değişen anlamlarının çözümlenmesi ele alındı.
KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN
Batı'da Muhteşem Süleyman, Doğu'da ise adaletli yönetimine atfen Kanûnî Sultan Süleyman) olarak da bilinmektedir. 1520'den 1566'daki ölümüne kadar, yaklaşık 46 yıl boyunca padişahlık yapan ve 13 kez sefere çıkan I. Süleyman, saltanatının toplam 10 yıl 1 ayını seferlerde geçirmiştir.
MUZUN ALANYA'YA GELİŞ SÜRECİ
Alanya Muz Üreticileri Birliği'nin internet sitesinde 'Muzun Alanya'ya Geliş Süreci' şöyle anlatılıyor:
Gemiler Alanyadan ayrılıp Mısır ve Kıbrıs istikametinde yola çıkmışlardı. Ambarlar odun, fasulye, susam tohumu, çeşitli meyve ve yemişlerle doluydu. Bunlar önceki yolculuklar sırasında tuz, sabun, yağ ve uzak ülkelere ait süs eşyaları ile takas edilmişlerdi. Tüccar Şerif Ali Ahmet Ağa yine Mısır'dan yaptığı bir yolculuktan Alanya'ya muz meyvesini getirdi ve onu arka bahçesine ekti. Muz ağacı ilk meyvelerini vermeye başladığında Şerif Ali Ahmet Ağa, ailesini muzların zehirli olabileceği ve kesinlikle yenmemesi gerektiği konusunda uyardı. Daha sonra olgunlaşan muzlar ağaçtan düşmeye başladılar ve nihayetinde karıncalar ve diğer böcekler tarafından yendiler. Bunu gören evin hizmetçisi muzların zehirli olmadığını farketti. Bu yeni meyvelerden bir tanesini denemeye karar verdi. Hizmetçi meyveyi çok beğendi ve hemen gidip diğerlerine haber verdi.
Böylelikle muzların zehirli olduğu söylentisi sona erdi ve Alanya ilk muz üretimine başlamış oldu. 1920 yılında bu meyveye olan rağbet iyice artmaya başladı ve muz tarlası sayısı farkedilir biçimde arttı. Mazlume GÖKTAŞ)
