Dünyada para kazanmanın yolları yalnızca bilinen mesleklerle sınırlı değil. Bazı insanlar başkalarının yerine kuyrukta bekleyerek, su kaydıraklarını deneyerek veya golf sahalarındaki göletlerden kaybolan topları çıkararak gelir elde ediyor. İlk duyulduğunda şaşırtıcı gelen bu işler, gerçek şirketler ve çalışanlarla belgelenmiş durumda. Üstelik bazıları yıllar içinde profesyonel hizmet alanlarına dönüşmüş durumda.
1. PROFESYONEL SIRA BEKLEYİCİLİĞİ: BAŞKALARININ YERİNE SAATLERCE BEKLİYORLAR
ABD'nin New York kentinde faaliyet gösteren Same Ole Line Dudes, müşterilerinin yerine kuyrukta bekleyen çalışanlarıyla öne çıkıyor. Şirketin kurucusu Robert Samuel, 2012 yılında iPhone 5 satın almak isteyen kişiler için sırada yer tutmaya başlayarak bu hizmetin temellerini attı.
Zamanla büyüyen girişim, yeni ürün satışlarından Broadway gösterilerine kadar farklı etkinliklerde sıra bekleme hizmeti sunmaya başladı. Müşteriler, saatlerce beklemek yerine ücret karşılığında bir çalışanı görevlendirerek zaman kazanabiliyor.
Şirketin resmî internet sitesinde yer alan bilgilere göre hizmet, belirli kurallar çerçevesinde yürütülüyor. Özellikle sınırlı sayıda ürün satılan kuyruklarda bir çalışanın kaç müşteriye hizmet verebileceği konusunda kısıtlamalar bulunuyor. Şirket ayrıca New York eyaletinde kayıtlı bir işletme olduğunu belirtiyor.
Bu iş modelinin temelinde zamanın ekonomik değeri bulunuyor. Bir kişinin saatlerce beklemek istemediği kuyruk, başka biri için ücretli çalışma alanına dönüşüyor. Şirketin hizmet koşulları https://www.sameolelinedudes.com/faq adresinden incelenebiliyor.
2. SU KAYDIRAĞI TESTÇİLİĞİ: KAYARAK PARA KAZANMAK MÜMKÜN
Su parklarında eğlenerek para kazanmak kulağa hayal gibi gelse de İngiliz tatil şirketi First Choice, 2013 yılında bu görev için gerçek bir iş ilanı yayımladı. Şirketin aradığı kişi, farklı ülkelerdeki su parklarını ziyaret ederek kaydırakları deneyecek ve deneyimlerini değerlendirecekti.
25 Nisan 2013 tarihinde açıklanan sonuçlara göre 2 binden fazla başvuru arasından 22 yaşındaki Sebastian Smith seçildi. Smith, altı aylık görev süresince şirketin farklı ülkelerde bulunan SplashWorld tesislerini ziyaret etmek üzere işe alındı.
Görev yalnızca kaydıraklardan kaymaktan ibaret değildi. Smith'in kaydırakları heyecan düzeyi ve suya düşüş sırasında oluşan sıçrama gibi ölçütlere göre değerlendirmesi, deneyimlerini sosyal medyada paylaşması ve tatilcilere bilgi sunması bekleniyordu.
2013 yılında yayımlanan iş ilanında pozisyon için yıllık 20 bin sterlin üzerinden hesaplanan, altı aylık sözleşmeye orantılı bir ücret öngörülüyordu. Uluslararası seyahat masrafları da şirket tarafından karşılanacaktı.
First Choice'un bu alandaki ilk çalışanı Smith değildi. Ondan önce Tommy Lynch yaklaşık dört yıl boyunca benzer bir görev yürütmüştü. Bu örnek, turizm şirketlerinin müşteri deneyimini değerlendirmek ve tesislerini tanıtmak amacıyla alışılmadık pozisyonlar oluşturabildiğini gösteriyor.
İşe alım süreci ve görevin ayrıntıları, İngiliz ITV News tarafından 25 Nisan 2013 tarihinde yayımlanan haberde de doğrulanıyor: https://www.itv.com/news/update/2013-04-25/winner-of-water-slide-tester-best-job-in-the-world-revealed/
3. GOLF TOPU DALGIÇLIĞI: GÖLETLERİN DİBİNDEN GELİR ELDE EDİYORLAR
Golf sahalarında suya düşen toplar, profesyonel dalgıçlar için ekonomik değere sahip. ABD'de bazı dalgıçlar, golf sahalarındaki göletlere girerek kaybolan topları topluyor. Sudan çıkarılan toplar temizleniyor, sınıflandırılıyor ve yeniden satışa sunuluyor.
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosunun (BLS) Haziran 2014 tarihli meslek incelemesinde, Florida'nın Jacksonville kentinde çalışan golf topu dalgıcı Scott Evans'ın deneyimlerine yer verildi. Rapora göre dalgıçlar, çalışmaya başlamadan önce golf sahası işletmecileriyle anlaşma yapıyor ve topladıkları topların satışından gelir elde ediyor.
Aynı incelemede, golf sahalarında genellikle 4 ila 12 gölet bulunduğu ve dalgıçların bu alanlarda uzun saatler çalışabildiği belirtiliyor. Görüş mesafesinin son derece düşük olduğu sularda topların çoğu zaman elle aranması gerekiyor.
BLS'nin 2014 yılında aktardığı saha deneyimlerine göre bazı dalgıçların günlük kazancı yaklaşık 200 dolara ulaşabiliyordu. Ancak bu rakam güncel veya garanti edilmiş bir ücret değil. Kazanç; toplanan top sayısına, satış anlaşmalarına ve çalışma koşullarına göre değişiyor.
Mesleğin önemli yönlerinden biri de ciddi güvenlik riskleri taşıması. ABD Çalışma Bakanlığına bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi (OSHA), Temmuz 2022'de yayımladığı açıklamada, Florida'daki bir golf sahası göletinde top toplarken hayatını kaybeden 26 yaşındaki dalgıçla ilgili incelemenin sonuçlarını duyurdu.
OSHA, olayın ardından ilgili şirkette eğitim, gözetim ve dalış güvenliği konularında 12 ciddi ihlal tespit edildiğini açıkladı. Bu nedenle golf topu dalgıçlığı, dışarıdan basit görünmesine rağmen profesyonel eğitim ve güvenlik önlemleri gerektiren bir çalışma alanı olarak öne çıkıyor.
Mesleğin çalışma koşulları ABD Çalışma İstatistikleri Bürosunun https://www.bls.gov/careeroutlook/2014/youre-a-what/golf-ball-diver.htm adresindeki raporunda ayrıntılı olarak anlatılıyor.
4. PROFESYONEL UYKU TESTÇİLİĞİ: UYUYARAK ÜRÜN DEĞERLENDİRİYORLAR
Uyumak da belirli koşullarda ücretli bir işin parçası olabiliyor. Yatak üreticileri, uyku araştırma merkezleri ve bazı konaklama işletmeleri, ürünlerinin veya hizmetlerinin değerlendirilmesi için insanlardan yararlanıyor.
Bu tür görevlerde katılımcılardan belirli yatakları kullanmaları, uyku konforunu değerlendirmeleri veya araştırmacıların belirlediği koşullarda uyumaları istenebiliyor. Çalışmanın niteliğine göre uyku süresi, uyku kalitesi ve katılımcıların deneyimleri inceleniyor.
Ancak profesyonel uyku testçiliği tek tip ve sürekli istihdam sağlayan bir meslek değil. Bazı görevler ürün testine dayanırken bazıları bilimsel araştırmalar kapsamında yürütülüyor. Araştırmalarda katılımcılara ödeme yapılabilse de ücret ve katılım koşulları çalışmadan çalışmaya değişiyor.
Bu nedenle internette karşılaşılan yüksek kazanç vaatlerinin, ilgili kurumun gerçek ilanı ve katılım şartları üzerinden doğrulanması önem taşıyor.
5. PROFESYONEL YAS TUTUCULUK: CENAZELERDE GÖREV ALIYORLAR
Dünyanın farklı kültürlerinde geçmişi oldukça eskiye dayanan ücretli yas tutuculuk da sıra dışı gelir kaynakları arasında bulunuyor. Bazı toplumlarda cenaze törenlerine katılmaları, ağıt yakmaları veya geleneksel yas ritüellerini yerine getirmeleri için kişilere ödeme yapılabiliyor.
Bu uygulama, özellikle geleneksel cenaze törenlerinde toplumsal ritüellerin bir parçası olarak ortaya çıkıyor. Görev alan kişiler, törenin gerçekleştirildiği kültüre göre farklı sorumluluklar üstlenebiliyor.
Profesyonel yas tutuculuk, her ülkede yaygın veya resmî bir meslek olarak kabul edilmiyor. Uygulamanın biçimi ve ekonomik karşılığı yerel geleneklere göre değişiyor. Bu nedenle bütün profesyonel yas tutucuların aynı şekilde çalıştığını veya düzenli maaş aldığını söylemek mümkün değil.
SIRA DIŞI İŞLERİN ORTAK NOKTASI NE?
Bu örnekler, bir faaliyetin ekonomik değerinin yalnızca fiziksel üretimden kaynaklanmadığını gösteriyor. Zaman kazandırmak, müşteri deneyimini ölçmek, kullanılabilir ürünleri geri kazanmak veya belirli bir hizmet ihtiyacını karşılamak da gelir elde etmenin yolları arasında yer alıyor.
Ancak bu işlerin tamamı aynı istihdam koşullarına sahip değil. Profesyonel sıra bekleyiciliği bir hizmet şirketi üzerinden yürütülebilirken su kaydırağı testçiliği belirli süreli bir tanıtım kampanyasının parçası olabiliyor. Golf topu dalgıçlığı ise ekipman, eğitim ve iş güvenliği gerektiriyor.
Özellikle sosyal medyada paylaşılan sıra dışı meslek haberlerinde geçmiş yıllara ait ücretlerin güncel kazanç gibi sunulmamasına dikkat edilmesi gerekiyor. Bir işin geçmişte yapılmış olması, aynı pozisyonun bugün de açık olduğu veya benzer ücretlerle çalışan arandığı anlamına gelmiyor.
Dünyanın farklı noktalarından belgelenmiş bu örnekler, alışılmışın dışındaki ihtiyaçların zaman zaman yeni iş modelleri oluşturabildiğini ortaya koyuyor.
