Türkiye'nin makine imalat sanayisi, 2026 yılının ocak-ekim döneminde ihracat rekoruna imza attı. Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) verilerine göre sektörün serbest bölgeler dahil toplam ihracatı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,8 artarak 23,7 milyar dolara yükseldi. Böylece Türkiye, makine ihracatında ocak-ekim dönemleri itibarıyla bugüne kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak rekorun arkasındaki veriler, sektörün üretim ve dış ticaret açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir tabloyla karşı karşıya olduğunu gösterdi.

MAKİNE İHRACATI ARTTI ANCAK SATILAN ÜRÜN MİKTARI AZALDI

MAİB'in açıkladığı verilere göre 2026'nın ilk 10 ayında makine ihracatı değer bazında yükselirken miktar bazında yüzde 6,2 geriledi. Buna karşılık kilogram başına ortalama ihracat birim fiyatı 8,7 dolara çıktı. Bu gelişme, sektörün daha az miktarda ürün ihraç etmesine rağmen toplam satış gelirini artırabildiğini ortaya koydu.

İhracat birim fiyatındaki yükseliş, ürünlerin ortalama satış değerinin arttığını gösteriyor. Bununla birlikte söz konusu artış tek başına daha yüksek teknolojili üretime geçildiği anlamına gelmiyor. Ürün bileşimindeki değişiklikler, fiyat hareketleri ve döviz cinsinden satış koşulları da kilogram başına ihracat değerini etkileyebiliyor.

ALMANYA VE ABD MAKİNE İHRACATINDA İLK İKİ SIRADA

Türk makine üreticilerinin 2026 yılının ilk 10 ayında en fazla ihracat gerçekleştirdiği ülke Almanya oldu. Almanya'ya yapılan makine ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,1 artarak 2,9 milyar dolara ulaştı.

İkinci sırada ise ABD yer aldı. ABD'ye gerçekleştirilen makine ihracatı yüzde 27 yükselişle 2 milyar dolara çıktı. Böylece yalnızca Almanya ve ABD'ye yapılan toplam makine ihracatı 4,9 milyar doları buldu. Bu tutar, sektörün 10 aylık toplam ihracatının yaklaşık yüzde 20,7'sine karşılık geliyor.

ABD pazarındaki yüzde 27'lik büyüme, Almanya'ya kıyasla daha yüksek bir artış hızına işaret etti. Bununla birlikte Almanya, toplam ihracat değeri bakımından Türk makine sektörünün en büyük dış pazarı olmayı sürdürdü.

EN ÇOK HANGİ MAKİNELER İHRAÇ EDİLDİ?

Makine ihracatında ürün grupları incelendiğinde ilk sırayı yaklaşık 2,1 milyar dolarlık ihracatla içten yanmalı motorlar ve bunların aksamları aldı. İnşaat ve madencilik makineleri 1,9 milyar dolarla ikinci, pompalar ve kompresörler ise yaklaşık 1,4 milyar dolarla üçüncü sırada yer aldı.

Bu üç ürün grubunun toplam ihracatı yaklaşık 5,4 milyar dolara ulaştı. Böylece motorlar, iş makineleri ve akışkan sistemlerinde kullanılan ekipmanlar, Türkiye'nin toplam makine ihracatının yaklaşık yüzde 22,8'ini oluşturdu.

MAKİNE İTHALATI İHRACATIN ÜZERİNDE KALDI

MAİB verilerinde öne çıkan bir diğer başlık, makine ithalatı ile ihracatı arasındaki fark oldu. Son 12 aylık dönemde Türkiye'nin makine ihracatı 28,9 milyar dolara ulaşırken aynı dönemde makine ithalatı yüzde 5,4 artarak 47,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Bu iki rakam arasındaki fark 18,6 milyar dolar olarak hesaplandı. Dolayısıyla makine sektöründe ihracat rekoru kırılmasına rağmen ithalatın ihracattan yüksek seyretmesi devam etti. Söz konusu fark, sektörün dış ticaret dengesinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

REKORUN ARDINDAN AVRUPA BİRLİĞİ'NİN KARBON DÜZENLEMESİ GÜNDEMDE

Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) kapsamını genişletme çalışmalarının Türk makine üreticileri üzerinde yeni maliyet baskıları oluşturabileceğine öne çıktı.

AK Parti'den emekli maaşlarına iyileştirme açıklaması
AK Parti'den emekli maaşlarına iyileştirme açıklaması
İçeriği Görüntüle

Yılmaz'ın değerlendirmesine göre Avrupa Birliği'nin düzenleme kapsamına yeni ürünler ekleme hazırlığı, Türkiye'nin Avrupa pazarındaki rekabet koşullarını doğrudan etkileyebilecek nitelikte. Yılmaz, Avrupa Parlamentosunun kapsamı 457 ürüne çıkarma planından söz ederek yeni ürün gruplarında Türkiye'nin AB'ye yıllık yaklaşık 8 milyar avroluk ihracatla Çin'in ardından en fazla etkilenecek ikinci ülke olabileceğini belirtti.

Bu rakamlar sektör temsilcisinin değerlendirmesini yansıtıyor. Düzenlemenin nihai ürün kapsamı ve uygulama koşulları ise Avrupa Birliği'nin devam eden yasama sürecine bağlı bulunuyor.

AB'NİN RESMİ BELGELERİ NE SÖYLÜYOR?

Avrupa Komisyonunun resmi açıklamalarına göre SKDM'nin mali yükümlülükleri içeren uygulama dönemi 1 Ocak 2026'da başladı. Mevcut düzenleme temel olarak demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi karbon yoğun ürün gruplarını kapsıyor.

Avrupa Parlamentosunun Eylül 2026'da kabul ettiği değişiklikler ise mekanizmanın kapsamının bazı nihai ve ara sanayi ürünlerine genişletilmesini öngörüyor. Avrupa Parlamentosunun resmi yasama kayıtlarına göre düzenleme, kurumlar arası müzakere sürecine gönderildi. Dolayısıyla kapsam genişlemesine ilişkin tekliflerin tamamı henüz kesinleşmiş uygulama kuralları olarak değerlendirilmemeli.

Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisinin Eylül 2026 tarihli değerlendirmesinde, Avrupa Komisyonunun başlangıçta çelik ve alüminyum yoğunluğu yüksek 180 ilave ürünü kapsama almayı önerdiği, AB Konseyinin ise Haziran 2026'da bu listeyi 200 ürüne genişleten bir yaklaşım benimsediği belirtiliyor.

Avrupa Komisyonunun düzenlemeye ilişkin açıklamalarında, kapsama alınması değerlendirilen ürünlerin önemli bölümünün ağır makinelerde ve özel endüstriyel ekipmanlarda kullanılan metal yoğun bileşenlerden oluştuğu ifade ediliyor. Bu durum, karbon düzenlemesinin yalnızca temel metal üreticilerini değil, söz konusu malzemeleri kullanarak makine ve ekipman üreten işletmeleri de ilgilendirdiğini gösteriyor.

KARBON MALİYETİ İHRACATÇIYI NASIL ETKİLEYECEK?

Avrupa Komisyonunun yayımladığı uygulama bilgilerine göre SKDM kapsamında Avrupa Birliği'ne belirli ürünleri ithal eden yetkili işletmelerin, ürünlerin üretimi sırasında ortaya çıkan gömülü emisyonları bildirmesi ve ilgili karbon sertifikası yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor.

Sistemin önemli ayrıntılarından biri, üretim ülkesinde fiilen ödenmiş karbon bedellerinin belirli koşullarda AB sınırındaki yükümlülükten düşülebilmesi. Bu nedenle Türkiye'de kurulması planlanan ulusal Emisyon Ticaret Sistemi'nin nasıl uygulanacağı, Avrupa'ya ihracat yapan sanayi kuruluşları açısından önem taşıyor.

MAİB Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz da Türkiye'deki Emisyon Ticaret Sistemi'nin karbon maliyetlerinin dengelenmesinde rol oynayabileceğini belirtti. Ancak pilot uygulamada ücretsiz tahsisat verilmesi nedeniyle henüz fiilen ödenmeyen karbon bedellerinin AB'deki mahsup mekanizmasına nasıl yansıyacağı ayrı bir değerlendirme konusu oluşturuyor.

ALANYA VE ANTALYA EKONOMİSİ AÇISINDAN NEDEN ÖNEMLİ?

Makine ihracatındaki gelişmeler, Alanya ve Antalya açısından özellikle tarım, inşaat ve turizm yatırımlarında kullanılan ekipmanların tedarik koşulları bakımından önem taşıyor. Sulama sistemleri, pompalar, kompresörler, iş makineleri ve endüstriyel ekipmanlar, bölgedeki farklı ekonomik faaliyetlerin ihtiyaç duyduğu ürünler arasında bulunuyor.

Bununla birlikte açıklanan MAİB verileri Türkiye geneline ait. Alanya veya Antalya'nın makine ihracatından aldığı paya ilişkin ayrı bir il ya da ilçe verisi bulunmadığından, ulusal ihracat rekorunun bölgedeki işletmelerin satışlarına doğrudan ne ölçüde yansıdığı bu rakamlardan belirlenemiyor.

Özellikle Avrupa Birliği'nin karbon düzenlemelerinin genişlemesi halinde, metal yoğun makine ve ekipman üreten veya bu ürünlerin uluslararası tedarik zincirinde yer alan işletmelerin yeni raporlama ve maliyet koşullarını takip etmesi gerekecek.

2026 YILI SONUNDA MAKİNE İHRACATINDA NE BEKLENİYOR?

Türkiye'nin makine ihracatı 2026'nın ilk 10 ayında 23,7 milyar dolara ulaşırken son 12 aylık ihracat 28,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Yılın tamamına ilişkin kesin sonuçlar ise kasım ve aralık aylarının verilerinin açıklanmasının ardından ortaya çıkacak.

Sektörün önündeki temel başlıklar arasında ihracat miktarındaki gerilemenin durdurulması, yüksek katma değerli ürünlerin payının artırılması, ithalat ile ihracat arasındaki farkın azaltılması ve Avrupa pazarındaki karbon düzenlemelerine uyum bulunuyor.

Kaynak: Haber Merkezi