Türkiye'nin makine imalat sanayisi, 2026 yılının ocak-eylül döneminde ihracat değerinde yeni bir rekora ulaştı. Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) verilerine göre, serbest bölgeler dahil sektörün ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1,5 artarak 21,3 milyar dolara yükseldi. Ancak ihracat miktarının yüzde 6 azalması, büyümenin daha fazla ürün satışından değil, ağırlıklı olarak birim fiyatlardaki yükselişten kaynaklandığını ortaya koydu.
İHRACAT MİKTARI AZALDI, KİLOGRAM FİYATI YÜKSELDİ
MAİB'in 2026 yılının ilk dokuz ayına ilişkin verilerinde kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 8,7 dolar olarak kaydedildi. Sektörün daha düşük miktarda ürün ihraç etmesine rağmen toplam satış değerini artırması, ihracat gelirlerinin değerlendirilmesinde miktar ve birim fiyat göstergelerinin birlikte ele alınması gerektiğini gösterdi.
Aynı dönemde yıllıklandırılmış makine ihracatı 28,8 milyar dolara ulaşırken makine ithalatı yüzde 4,6 artışla 47 milyar dolar olarak açıklandı. Bu iki yıllıklandırılmış gösterge arasındaki fark yaklaşık 18,2 milyar dolar oldu. Dolayısıyla ihracattaki rekor, sektörün dış ticaret dengesindeki açığın kapandığı anlamına gelmiyor.
TÜRKİYE'NİN TOPLAM İHRACATINDAN DAHA YAVAŞ BÜYÜDÜ
Ticaret Bakanlığının 3 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı dış ticaret verilerine göre Türkiye'nin ocak-eylül dönemindeki toplam mal ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,2 artarak 210 milyar 973 milyon dolara ulaştı. Aynı dönemde ithalat yüzde 5,4 yükselişle 281 milyar 998 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Bu veriler, makine sektöründeki yüzde 1,5'lik ihracat artışının Türkiye genelindeki yüzde 5,2'lik ihracat büyümesinin 3,7 puan altında kaldığını gösteriyor. Bununla birlikte sektörün açıkladığı 21,3 milyar dolarlık ihracat, ülkenin dokuz aylık toplam mal ihracatının yaklaşık yüzde 10'una karşılık geliyor. Bu oran, farklı kapsamlarla hazırlanan veriler üzerinden yapılan yaklaşık bir karşılaştırma niteliği taşıyor.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat da eylül ayı dış ticaret verilerini değerlendirirken Türkiye'nin yıllıklandırılmış mal ihracatının 283,7 milyar dolara ulaştığını açıklamıştı. Bakanlığın verilerine göre 2026'nın ilk dokuz ayında 54 ilin ihracatı artarken 28 il, 1 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirdi.
ALMANYA VE ABD MAKİNE İHRACATINDA İLK İKİ SIRADA
MAİB verilerine göre Türk makine sektörünün 2026'nın ocak-eylül döneminde en fazla ihracat yaptığı ülke Almanya oldu. Almanya'ya gerçekleştirilen makine ihracatı yüzde 8,7 artarak 2,5 milyar dolara ulaştı.
İkinci sıradaki ABD'ye yapılan ihracat ise yüzde 27,6 yükselerek 1,8 milyar dolara çıktı. ABD pazarındaki artış oranının Almanya'dan daha yüksek olması, sektörün iki önemli ihracat pazarında farklı büyüme hızları yakaladığını gösterdi.
Ürün gruplarında en yüksek ihracat geliri 1,8 milyar dolarla içten yanmalı motorlar ve bunların aksamlarından elde edildi. İnşaat ve madencilik makineleri, pompalar ve kompresörler, yıkama ve kurutma makineleri, traktörler ile tarım ve ormancılık makineleri de 1 milyar dolarlık ihracat eşiğini aşan gruplar arasında yer aldı. Türbin, turbojet ve hidrolik silindirleri kapsayan ürün gruplarında da aynı eşik geçildi.
AVRUPA PAZARINDA 20 OCAK 2027 TARİHİ ÖNEM TAŞIYOR
Makine ihracatçılarını ilgilendiren önemli gelişmelerden biri de Avrupa Birliği'nin yeni makine güvenliği düzenlemesi. Avrupa Birliği'nin 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü, bazı hükümleri daha önce uygulanmaya başlanmış olmakla birlikte 20 Ocak 2027 tarihinde genel olarak uygulanabilir hale gelecek.
Avrupa Komisyonunun yayımladığı bilgilere göre yeni düzenleme, makine güvenliğinde yapay zekâ destekli güvenlik işlevlerini, yazılım ve kontrol sistemlerine ilişkin siber güvenlik gerekliliklerini ve yüksek riskli makinelerin uygunluk değerlendirmesini de kapsıyor. Teknik belgeler, uygunluk beyanları ve ürün güvenliği süreçleri bakımından üreticilere yeni yükümlülükler getiriliyor.
Bu nedenle Avrupa Birliği pazarına makine satan Türk firmalarının ürünlerinin teknik uygunluğunu, güvenlik belgelerini ve ilgili mevzuat gerekliliklerini gözden geçirmesi önem taşıyor. Avrupa Komisyonu, 20 Ocak 2027'den önce AB pazarına ilk kez sunulan makineler için mevcut Makine Direktifi'nin uygulanmaya devam ettiğini belirtiyor.
MAİB BAŞKANI YILMAZ'DAN REKABET VE MEVZUAT UYARISI
Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, 23 Ekim 2026 tarihinde Anadolu Ajansına yaptığı değerlendirmede, küresel büyüme beklentilerindeki zayıflama ve Çin'in ihracatındaki artış nedeniyle uluslararası rekabetin yoğunlaştığını belirtti.
Yılmaz, Çin'in eylül ayındaki ihracat artışının uluslararası pazarlarda fiyat baskısını güçlendirdiğini ifade etti. Avrupa Birliği'nin Çin ile ticaretinde oluşan açığın da Avrupa sanayisinde koruyucu önlemler ve daha sıkı ürün standartları yönündeki talepleri artırdığına öne çıktı.
Avrupa'da üretim şartını öne çıkaran düzenleme yaklaşımlarının ilerleyen dönemde farklı sanayi kollarını etkileyebileceğini belirten Yılmaz, Türkiye'deki üreticilerin teknik mevzuata uyum konusunda hazırlık yapması gerektiğini vurguladı.
Yılmaz ayrıca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Makine Emniyeti Yönetmeliği'nin önemine işaret ederek AB düzenlemelerine uyum çalışmalarının geciktirilmemesi gerektiğini belirtti. Sektör temsilcisine göre ürün güvenliği ve mevzuata uygunluk, Türk makine üreticilerinin Avrupa pazarındaki rekabet gücünü koruması açısından belirleyici olacak.
ALANYA'DAKİ İŞLETMELER AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
Makine sektöründeki gelişmeler, Alanya'da tarım, turizm, inşaat ve sanayi alanlarında faaliyet gösteren işletmeler açısından da önem taşıyor. Tarımsal üretimde kullanılan traktörler, sulama sistemleri ve pompalar ile inşaat faaliyetlerinde kullanılan iş makineleri, sektörün ihracat verilerinde öne çıkan ürün grupları arasında bulunuyor.
Bununla birlikte ulusal ihracat rakamları, Alanya'daki makine fiyatlarının veya işletmelerin yatırım maliyetlerinin aynı oranda değiştiği anlamına gelmiyor. Yerel maliyetler; döviz kuru, ithalat koşulları, üretim giderleri ve tedarik zinciri gibi farklı unsurlardan etkileniyor.
Özellikle Avrupa pazarına makine veya makine bileşeni sunan işletmeler için 2027'de uygulanacak yeni güvenlik kuralları önem kazanıyor. Alanya ve Antalya'daki üretici ve tedarikçilerin, ürünlerinin kapsamına göre güncel teknik mevzuatı ve uygunluk değerlendirme gerekliliklerini takip etmesi gerekiyor.
İHRACAT REKORUNDA YILIN SON ÇEYREĞİ İZLENECEK
2026'nın ilk dokuz ayında elde edilen 21,3 milyar dolarlık makine ihracatı, sektör açısından parasal değer bakımından rekor anlamına geliyor. Ancak miktar bazındaki gerileme, ithalatın ihracattan daha hızlı artması ve Avrupa pazarındaki yeni düzenlemeler, yılın son çeyreğinde izlenecek başlıca göstergeler arasında bulunuyor.
Sektörün önümüzdeki dönemdeki performansında yalnızca ihracat gelirinin büyüklüğü değil, satış miktarı, birim fiyat, dış ticaret dengesi ve yeni pazarlara erişim koşulları da belirleyici olacak.
HABERİN KAYNAKLARI
Makine İhracatçıları Birliği'nin 2026 Ocak-Eylül dönemi verileri ve MAİB Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz'ın 23 Ekim 2026 tarihli değerlendirmeleri: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiyenin-9-aylik-makine-ihracati-21-3-milyar-dolarla-rekor-kirdi/4098147
Ticaret Bakanlığı, 3 Ekim 2026 tarihli Eylül Ayı Dış Ticaret Verileri: https://ticaret.gov.tr/haberler/2026-yili-eylul-ayi-dis-ticaret-verileri
Ticaret Bakanlığı, 12 Ekim 2026 tarihli illere göre ihracat değerlendirmesi: https://www.ticaret.gov.tr/haberler/2026-yili-eylul-ayinda-ihracatimiz-15-4-oraninda-artarak-26-milyar-dolar-oldu-4-ilimizde-uc-haneli-39-ilimizde-cift-haneli-ihracat-artislari-gerceklesti
Avrupa Komisyonu, 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü ve uygulama takvimi: https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/mechanical-engineering/machinery_en
