Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Türkiye'de bir sonraki Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimlerinin zamanlamasına ilişkin açıklamalarda bulundu. Uçum, seçimlerin 2028 yılının mart veya nisan ayında yapılmasının büyük ölçüde netleştiğini belirterek seçim takvimine ilişkin öne çıkan bir değerlendirme yaptı.
15 Ekim 2026 tarihinde kamuoyuna yansıyan açıklamasında seçimlere yaklaşık 18 ay kaldığını ifade eden Uçum'un sözleri, seçimlerin normal takvimden önce gerçekleştirilmesi ihtimalini yeniden gündeme getirdi. Ancak mart veya nisan aylarına ilişkin değerlendirme, resmî bir seçim tarihi ilanı anlamına gelmiyor.
2028 SEÇİMLERİ MART VEYA NİSAN AYINDA MI YAPILACAK?
Mehmet Uçum, seçimlerin 2028'in ilkbahar aylarında gerçekleştirilmesine yönelik beklentinin büyük ölçüde belirginleştiğini söyledi. Bu açıklama, 14 Mayıs 2023 tarihinde yapılan son genel seçimlerin ardından oluşan beş yıllık takvim açısından önem taşıyor.
Anayasa'nın 77. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı gün yapılıyor. Bu hüküm çerçevesinde normal seçim dönemi Mayıs 2028'e karşılık geliyor. Uçum'un işaret ettiği mart veya nisan ayları ise seçimlerin mevcut beş yıllık süre tamamlanmadan yenilenmesini gerektirecek.
ERKEN SEÇİM KARARI NASIL ALINABİLİR?
Anayasa Mahkemesinin yayımladığı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 116. maddesi, seçimlerin yenilenmesine ilişkin iki ayrı yöntem öngörüyor. Buna göre TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebiliyor. Cumhurbaşkanı da anayasal yetkisini kullanarak seçimlerin yenilenmesi kararı alabiliyor.
600 üyeli TBMM'de seçimlerin yenilenmesine yönelik Meclis kararı için en az 360 milletvekilinin kabul oyu gerekiyor. Her iki durumda da Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimleri birlikte gerçekleştiriliyor.
Aynı maddenin Cumhurbaşkanının yeniden adaylığı açısından da önemli bir hükmü bulunuyor. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin TBMM tarafından yenilenmesi durumunda bir kez daha aday olabilmesine imkân tanınıyor. Bu nedenle seçimlerin hangi tarihte ve hangi anayasal yöntemle yenileneceği, yalnızca sandık takvimi açısından değil, adaylık tartışmaları bakımından da önem taşıyor.
MEHMET UÇUM'DAN YENİ ANAYASA AÇIKLAMASI
Seçim takviminin yanı sıra yeni anayasa çalışmalarına da değinen Mehmet Uçum, Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu olarak Adalet Bakanı ile anayasa gündemini değerlendirdiklerini aktardı.
Uçum, yeni anayasa hazırlıklarının hukuk politikası, temel ilkeler ve anayasal yapı bakımından ele alınacağını belirtti. Yeni anayasa ihtiyacının yalnızca siyasi partilerin beklentilerine göre şekillendirilmemesi gerektiğini savunan Uçum, toplumun taleplerinin ve ihtiyaçlarının esas alınması gerektiğini ifade etti.
Türkiye'de sivil anayasa tartışmalarının uzun bir geçmişe sahip olduğunu hatırlatan Uçum, 1987 yılından itibaren farklı siyasi dönemlerde yeni anayasa hedefinin gündeme geldiğini söyledi. Önümüzdeki süreçte genel siyasi vaatlerden ziyade anayasanın içeriğine ilişkin somut başlıkların tartışılacağını dile getirdi.
1 EKİM 2026 TARİHİNE ÖNE ÇIKTI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 1 Ekim 2026 tarihinde ortaya koyduğu yeni anayasa hedefini değerlendiren Uçum, bu tarihin anayasa hazırlık sürecinin başlangıcı olarak kabul edilebileceğini belirtti.
Uçum, mevcut anayasanın değiştirilmesi ile tamamen yeni bir anayasa hazırlanmasının hukuki açıdan farklı süreçler olduğunu savundu. Yeni anayasanın oluşturulmasında halkın doğrudan onayının bulunması gerektiğini ifade etti.
ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ İÇİN KAÇ OY GEREKİYOR?
Anayasa'nın 175. maddesine göre anayasa değişikliği teklifinin kabul edilmesi için TBMM üye tam sayısının en az beşte üçünün, yani 360 milletvekilinin gizli oyla kabul vermesi gerekiyor.
Değişikliğin 360 ile 399 oy arasında kabul edilmesi durumunda halkoylaması süreci gündeme geliyor. 400 veya daha fazla milletvekilinin desteğiyle kabul edilen anayasa değişikliklerinde ise Cumhurbaşkanının değişikliği halkoyuna sunma yetkisi bulunuyor.
Mehmet Uçum ise tamamen yeni bir anayasanın hazırlanması durumunda halkın onayının zorunlu olması gerektiğini savundu. Bu yaklaşım, Uçum'un yeni anayasanın hazırlanmasına ilişkin hukuki değerlendirmesini yansıtıyor; yeni anayasa için üzerinde uzlaşılmış ayrı bir usulün yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.
TERÖRSÜZ TÜRKİYE SÜRECİNDE 2027 HEDEFİ
Mehmet Uçum, açıklamasında Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. TBMM'nin tatile girmeden önce 467 milletvekilinin kabul oyuyla önemli bir yasal düzenleme yaptığını belirten Uçum, 10 Ağustos'ta kabul edildiğini söylediği düzenleme kapsamında Takip ve Değerlendirme Kurulunun oluşturulduğunu aktardı.
Uçum'un verdiği bilgilere göre kurul, alt komisyonlarını belirleyerek çalışmalarına başladı. Sürecin tespit, teyit ve ilan aşamalarından oluşacağını belirten Uçum, ilgili kişilerin kanunda öngörülen altı aylık başvuru dönemi içerisinde değerlendirileceğini ifade etti.
2026 yılı sona ermeden Milli Güvenlik Kurulu tarafından konuya ilişkin bir karar açıklanmasının güçlü bir ihtimal olduğunu söyleyen Uçum, 2027'nin ilk yarısı tamamlanmadan uygulamaların önemli bir aşamaya ulaşabileceğini değerlendirdi.
ABDULLAH ÖCALAN'IN HUKUKİ DURUMUNA İLİŞKİN MESAJ
Terörsüz Türkiye süreci kapsamında Abdullah Öcalan'ın hukuki statüsüne yönelik soruları da yanıtlayan Uçum, mevcut hükümlülük durumunun değişmeyeceğini söyledi.
Uçum, Öcalan'ın infaz süresinin askıya alınmasının söz konusu olmadığını ifade ederek sürecin ilerleyen aşamalarında Takip ve Değerlendirme Kurulu tarafından daha ayrıntılı bilgilendirmeler yapılacağını belirtti.
SEÇİM TARİHİNDE SON DURUM NE?
15 Ekim 2026 itibarıyla Mehmet Uçum'un mart veya nisan 2028'e işaret eden açıklaması, seçimlerin erkene alınabileceğine yönelik siyasi değerlendirmeler arasında yer alıyor. Bununla birlikte seçimlerin yenilenmesine ilişkin anayasal süreç ile bir seçim tarihinin resmen belirlenmesi birbirinden farklı aşamalar oluşturuyor.
Son Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimleri 14 Mayıs 2023'te yapılmıştı. Anayasa'nın beş yıllık seçim dönemi hükmü uyarınca normal takvim Mayıs 2028'e karşılık gelirken, daha erken bir tarihte sandığa gidilmesi için Anayasa'nın 116. maddesinde düzenlenen seçimlerin yenilenmesi mekanizmasının işletilmesi gerekiyor.
Bu nedenle Uçum'un açıklaması seçimlerin kesin tarihinin belirlendiği şeklinde değil, 2028'in ilkbahar aylarına yönelik bir siyasi ve hukuki takvim değerlendirmesi olarak ele alınıyor.
