Corendon Alanyaspor ile Beşiktaş arasında oynanan Süper Lig karşılaşmasının 8’inci dakikasında Fidan Aliti ile Leandro Trossard arasında yaşanan tartışmalı pozisyon, saha içindeki hakem kararına yönelik tartışmanın ardından yargıya taşındı. Antalya’da avukatlar Hasan Nizam, Abdullah İlkkahraman ve Sude Budak, karşılaşmanın orta hakemi Adnan Deniz Kayatepe ile VAR hakemi Bülent Birincioğlu hakkında “görevi kötüye kullanma” iddiasıyla Alanya Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulundu.
TARTIŞMANIN MERKEZİNDE 8’İNCİ DAKİKADAKİ POZİSYON VAR
Karşılaşmanın henüz 8’inci dakikasında Alanyasporlu Fidan Aliti ile Beşiktaşlı Leandro Trossard arasında yaşanan gerginlikte Aliti’nin rakibinin yüzüne doğru yaptığı hareket sonrası Beşiktaş cephesi kırmızı kart bekledi. Orta hakem Adnan Deniz Kayatepe pozisyonun ardından VAR değerlendirmesini beklerken, VAR hakemi Bülent Birincioğlu’ndan saha kenarında inceleme yapılmasını gerektirecek bir uyarı gelmedi ve oyun devam etti. Beşiktaş, maç sırasında ve sonrasında yaptığı açıklamalarla karara tepki gösterirken pozisyon eski hakemlerin değerlendirmelerinde de tartışıldı.
Karşılaşma Alanyaspor’un 1-0 üstünlüğüyle tamamlandı. Mücadelenin tek golünü ikinci yarıda Nuno Lima kaydetti. Ancak maçın ardından skor kadar ilk bölümdeki Aliti-Trossard pozisyonu konuşuldu. Trossard da karşılaşma sonrasında hareketin kırmızı kart gerektirdiğini savunurken, Beşiktaş cephesi VAR’ın müdahale etmemesine yönelik eleştirilerini sürdürdü.
AVUKATLAR ALANYA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA BAŞVURDU
Tartışmanın hukuki boyutu ise yapılan suç duyurusuyla başladı. Avukat Hasan Nizam, pozisyondaki hareketin ceza hukuku bakımından niteliğinden bağımsız olarak hakemlerin futbol oyun kuralları çerçevesinde olayı değerlendirmesi gerektiğini savundu. Nizam, orta hakem ve VAR hakeminin gerekli tespiti yapmadığı iddiasıyla Türk Ceza Kanunu’nun 257’nci maddesi kapsamında başvuruda bulunduklarını açıkladı.
Avukat Abdullah İlkkahraman da VAR hakeminin görüntüler üzerinden pozisyonu değerlendirme imkanına sahip olduğunu belirterek olayda kasıt veya ihmal bulunup bulunmadığının soruşturulmasını istediklerini söyledi. Avukat Sude Budak ise başvurunun herhangi bir kulübü ya da kişiyi yıpratma amacı taşımadığını, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında ihbar haklarını kullandıklarını ifade etti.
SUÇ DUYURUSU DOĞRUDAN SUÇUN OLUŞTUĞU ANLAMINA GELMİYOR
Bir Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması, şikayet edilen kişiler hakkında suçun oluştuğu veya cezai sorumluluğun bulunduğu anlamına gelmiyor. Savcılık, yapılan başvuruyu ve sunulan delilleri değerlendirerek öncelikle soruşturma gerektiren bir durum bulunup bulunmadığını inceliyor. Gerek görülmesi halinde görüntüler, belgeler ve ilgili kişilerin beyanları dosyaya alınabiliyor. Soruşturmanın sonunda yeterli şüphe oluştuğu değerlendirilirse iddianame hazırlanabiliyor; aksi durumda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebiliyor.
HAKEMLERİN “KAMU GÖREVLİSİ” STATÜSÜ HUKUKİ TARTIŞMANIN MERKEZİNDE
Başvurunun dayandırıldığı TCK’nın 257’nci maddesi nedeniyle dosyanın önemli hukuki tartışmalarından birini hakemlerin kamu görevlisi statüsü oluşturabilir. 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun, spor müsabakalarında görev yapan hakem, gözlemci, saha komiseri ve temsilcilerin görevleriyle bağlantılı olarak “kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından” kamu görevlisi sayılacağını düzenliyor. Hukuk çevrelerinde ise bu hükmün, hakemlerin kendi eylemleri nedeniyle TCK 257 kapsamında kamu görevlisi kabul edilmesine doğrudan dayanak oluşturup oluşturmayacağı konusunda farklı değerlendirmeler bulunuyor. Bu nedenle somut başvurunun ceza hukuku açısından nasıl nitelendirileceğine karar verecek makam savcılık olacak.
VAR HANGİ DURUMLARDA DEVREYE GİRİYOR?
Video Yardımcı Hakem sistemi, sahadaki her tartışmalı kararın yeniden verilmesini sağlayan ikinci bir hakemlik mekanizması olarak çalışmıyor. VAR uygulamasında inceleme belirli kritik kararlarla sınırlandırılıyor. Doğrudan kırmızı kart gerektirebilecek olaylar da bu kapsamda değerlendiriliyor. VAR, açık ve bariz hata bulunduğunu değerlendirdiğinde orta hakeme inceleme tavsiyesinde bulunabiliyor; nihai saha kararı ise karşılaşmanın hakemine ait oluyor. Bu nedenle Aliti-Trossard pozisyonundaki tartışmanın sportif yönü, hareketin doğrudan kırmızı kart kapsamına girip girmediği ve VAR müdahalesini gerektirip gerektirmediği üzerinde yoğunlaşıyor.
SPORTİF DENETİM İLE ADLİ SÜREÇ BİRBİRİNDEN AYRI
Futboldaki hakem kararlarının değerlendirilmesi esas olarak Türkiye Futbol Federasyonu ve ilgili futbol kurulları içerisindeki sportif mekanizmalar üzerinden yürütülüyor. Hakem performansının değerlendirilmesi, müsabaka raporları ve hakem atamalarına ilişkin süreçlerle savcılık tarafından yürütülebilecek ceza soruşturması birbirinden farklı hukuki alanlar oluşturuyor. Bir kararın futbol oyun kuralları bakımından hatalı bulunması tek başına ceza hukuku açısından suç işlendiğini göstermediği gibi, yapılan suç duyurusunun sonucu da sportif değerlendirmeden bağımsız olarak ceza hukukunun şartlarına göre belirlenecek.
BENZER BAŞVURULARDA SON SÖZ ADLİ MAKAMLARIN
Hakem kararları nedeniyle geçmişte de taraftarlar veya ilgililer tarafından çeşitli adli başvurular yapılabildi. Ancak hakem hatası iddiasıyla ceza sorumluluğu arasında doğrudan bir bağ kurulması hukuken ayrıca değerlendirme gerektiriyor. Özellikle görevi kötüye kullanma iddiasında suçun kanuni unsurlarının oluşup oluşmadığının somut deliller üzerinden ortaya konulması gerekiyor. Alanyaspor-Beşiktaş karşılaşmasına ilişkin başvuruda da bundan sonraki aşamada Alanya Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yapacağı hukuki değerlendirme belirleyici olacak.
