Alanya'da ev ve iş yeri sahiplerini yakından ilgilendiren yeni bir bina denetimi düzenlemesi hazırlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yönetmelik taslağına göre, Bina Kimlik Sertifikası bulunan yapılar beş yılda bir zorunlu gözlemsel denetimden geçirilecek. Uygulamanın 1 Ocak 2027'de başlaması planlanıyor.
Milliyet'in haberine göre düzenleme, binaların taşıyıcı sistemlerine sonradan yapılan müdahaleleri tespit etmeyi ve deprem güvenliğini artırmayı amaçlıyor. Denetimlerde özellikle kolonların durumu, ruhsata aykırı katlar ve yapı güvenliğini tehlikeye atan değişiklikler incelenecek.
ALANYA'DA HANGİ BİNALAR DENETLENECEK?
Bakanlığın hazırladığı taslak, 23 Haziran 2021 ve sonrasında tamamlanarak Bina Kimlik Sertifikası (BKS) alan yapıları kapsıyor. Bu nedenle Alanya'daki bütün eski ve yeni binaların aynı tarihte zorunlu denetime alınması söz konusu değil.
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde Alanya'da Bina Kimlik Sertifikası bulunan apartmanlar, siteler ve diğer yapılar beş yıllık periyotlarla kontrol edilecek. Daha eski binaların bu uygulama kapsamına alınıp alınmayacağı ise yürürlüğe girecek yönetmeliğin nihai hükümlerine bağlı olacak.
KOLONLAR VE ZEMİN KATLAR İNCELENECEK
Denetimlerde binaların bodrum ve zemin katları öncelikli inceleme alanları arasında bulunacak. Özellikle iş yeri olarak kullanılan bölümlerde taşıyıcı kolonlara müdahale edilip edilmediği, kritik çatlakların bulunup bulunmadığı ve yapının mevcut durumunun onaylı projeyle uyumu araştırılacak.
Kontrol kapsamında binanın kat sayısı, taban alanı ve dış cephe çıkmalarının ruhsata uygunluğu da değerlendirilecek. İstinat duvarlarının durumu, asansörlerin periyodik kontrolleri ve yapının kullanım amacı da denetim formunda yer alacak.
Alanya'da apartmanların giriş ve zemin katlarında bulunan mağaza, restoran ve diğer ticari işletmeler açısından taşıyıcı sisteme yapılan değişiklikler önem taşıyor. İş yerini genişletmek veya kullanım alanını değiştirmek amacıyla yapılan müdahalelerin binanın onaylı projesine uygun olması gerekiyor.
DENETİMLER NASIL YAPILACAK?
Yönetmelik taslağına göre denetimleri gerçekleştirecek yapı denetim kuruluşları, Bakanlık tarafından elektronik sistem üzerinden görevlendirilecek. Görevlendirmelerin her yıl ocak ayında yapılması öngörülüyor.
Görevlendirilen kuruluşun en geç iki ay içerisinde ilgili binaya giderek inceleme yapması planlanıyor. Kontroller sırasında bina yöneticisi, kat maliklerinden biri veya mahalle muhtarı hazır bulunabilecek.
Denetim ekiplerinin tehdit edilmesi ya da çalışmalarının şiddet kullanılarak engellenmesi durumunda incelemenin kolluk kuvvetlerinin desteğiyle tamamlanması öngörülüyor.
USULSÜZLÜK TESPİT EDİLİRSE NE OLACAK?
Denetim sırasında kolon kesilmesi, taşıyıcı sisteme müdahale edilmesi veya projeye aykırı yapılaşma tespit edilirse uygunsuzluklar fotoğraf ve video kayıtlarıyla belgelenecek.
Hazırlanacak teknik raporlarda usulsüzlüğün hangi dönemde gerçekleştiği ve ilgili yapı denetim kuruluşlarının sorumlulukları da araştırılacak. Sorumlu denetim personelinin kimlik ve denetçi numarası bilgilerinin raporlara eklenmesi öngörülüyor.
Tespit edilen aykırılıklar ilgili belediyelere veya valiliklere bildirilecek. Yetkili idareler, 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında mühürleme, yıkım veya güçlendirme gibi işlemleri değerlendirebilecek. Her uygunsuzluk tespiti doğrudan yıkım kararı anlamına gelmeyecek.
DENETİM ÜCRETİ NE KADAR OLACAK?
Görüşe açılan yönetmelik taslağında periyodik denetim hizmet bedellerine ilişkin düzenlemeler de bulunuyor. Taslak hakkında sektör temsilcilerine yapılan duyurularda, yapı gruplarına göre metrekare başına 3, 6 ve 9 liralık ücretler öngörüldüğü belirtiliyor.
Aynı taslakta denetim hizmeti için KDV hariç 5 bin liralık asgari ücret yer alıyor. Bu tutarlar henüz kesinleşmiş değil. Nihai ücretlerin ve ödeme yükümlülüğünün kapsamı, yönetmeliğin yayımlanmasıyla netleşecek.
BİNA KİMLİK SERTİFİKASI NEDİR?
Bina Kimlik Sertifikası, yapıların teknik ve idari bilgilerinin kayıt altında tutulmasını sağlayan sistemin bir parçası. Bakanlık tarafından 2021 yılında uygulamaya alınan sistem, yapıların tamamlanmasının ardından da izlenebilmesini amaçlıyor.
Bu sistem sayesinde binanın yapı denetim sürecine ilişkin bilgilere erişilmesi ve yapının kullanım süresince geçirdiği değişikliklerin takip edilmesi hedefleniyor.
Beş yılda bir yapılması planlanan gözlemsel denetim, tek başına binanın depreme dayanıklı olduğunu gösteren kapsamlı bir performans analizi anlamına gelmiyor. Bir yapının deprem performansının belirlenmesi için ilgili mühendislik esaslarına göre ayrıca teknik inceleme yapılması gerekiyor.
ALANYA'DAKİ ESKİ BİNALAR İÇİN NE YAPILABİLİR?
Yeni denetim taslağının kapsamı dışında kalan eski binalar için de mevcut mevzuatta riskli yapı tespiti imkânı bulunuyor. 6306 sayılı Kanun kapsamında yapı malikleri, Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kuruluşlara başvurarak binalarının risk durumunun incelenmesini talep edebiliyor.
Bu süreç, beş yıllık periyodik denetim uygulamasından farklı işliyor. Riskli yapı tespitinde binanın taşıyıcı sistem özellikleri ve ilgili teknik kriterler esas alınarak değerlendirme yapılıyor.
Alanya'da özellikle eski apartmanlarda yaşayan vatandaşların bina ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve onaylı mimari projeye ilişkin bilgileri kontrol etmesi, yapı güvenliği konusunda başvurulabilecek ilk adımlar arasında bulunuyor.
YENİ DÜZENLEME NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının hazırladığı yönetmelik taslağında yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak öngörülüyor. Taslak, sektör temsilcilerinin görüşüne sunuldu. Düzenlemenin uygulanabilmesi için nihai metnin yayımlanması gerekiyor.
Ayrıca 1 Ocak 2027'den itibaren yapı ruhsatı alacak, toplam inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerindeki binalar için Enerji Kimlik Belgesi'ne ek olarak Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi sunulması da planlanıyor.
Alanya'daki ev sahipleri, apartman yöneticileri ve yapı denetim kuruluşlarını ilgilendiren uygulamanın kesin kapsamı, ücretleri ve denetim takvimi yönetmeliğin son haliyle belli olacak.
