Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), eylül ayına ait üretici ve market fiyat değişimleri ile girdi maliyetleri raporunu yayımladı. Açıklanan verilere göre, eylül ayında üretici ile tüketici arasındaki en yüksek fiyat makası yüzde 633,4 oranıyla limonda kaydedildi. Tarlada kilogramı 7 liradan alıcı bulan limon, market raflarında ortalama 51 lira 34 kuruşa tüketiciye ulaştı.
TZOB'un aktardığı raporda, limonun ardından en yüksek fiyat farkı yüzde 339,1 ile kuru incirde görüldü. Kuru incir üreticide 130 liradan satılırken markette 570 lira 77 kuruşa çıktı. Aynı dönemde havuç 11 liradan 48 lira 16 kuruşa, elma 21 lira 66 kuruştan 73 lira 20 kuruşa, maydanoz ise 7 lira 66 kuruştan 25 lira 14 kuruşa yükseldi. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 26 ile patlıcan olurken, en çok ucuzlayan ürün yüzde 39,5'lik düşüşle yine limon olarak kayıtlara geçti.
FİYAT DEĞİŞİMLERİNİN TEMELİNDE HANGİ FAKTÖRLER YATIYOR?
Birlik tarafından yapılan değerlendirmede, limondaki fiyat düşüşünün hasat döneminin devam etmesi ve depolardaki eski ürünlerin piyasaya sürülmesinden kaynaklandığı bildirildi. Patates ve kuru soğanda da artan arz fiyatları aşağı çekerken, patlıcan ve kabakta tarladan seraya geçiş sürecindeki arz daralması fiyatları yukarı yönlü hareketlendirdi. Kuru incirde ise TARİŞ'in alım fiyatını henüz duyurmaması nedeniyle üretici fiyatlarının 130 lira seviyesine kadar gerilediği belirtildi.
ÜRETİM MALİYETLERİNDEKİ YILLIK ARTIŞ NE DURUMDA?
Tarımsal üretimin temel girdilerindeki fiyat artışları da raporda detaylandırıldı. Eylül ayında ağustosa kıyasla mazot fiyatı yüzde 12,8 artarken, yıllık bazda bu oran yüzde 70,7'ye ulaştı. Son bir yıllık dönemde amonyum nitrat gübresi yüzde 69,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,6 ve tarım ilaçları yüzde 27,7 oranında zamlandı. Elektrik fiyatlarındaki yıllık artış ise yüzde 25,1 olarak hesaplandı.
ANTALYA VE BÖLGESİNDEKİ TARIMSAL YANSIMALARI NELER?
Türkiye'nin toplam limon üretiminde ilk beş il arasında yer alan Antalya ve çevresindeki tarım havzası, bu fiyat dalgalanmalarını yakından takip ediyor. Üretimde önemli bir paya sahip olan Antalya'daki yerel marketlerde limonun kilogram fiyatının 50 ila 55 lira bandında seyrettiği görülüyor. Girdi maliyetlerindeki yıllık yüzde 70'i aşan artışlara karşın, ürünün tarladan çıkış fiyatı ile nihai tüketiciye ulaşma maliyeti arasındaki 7,3 katlık fark, bölgedeki narenciye üreticilerinin sürdürülebilirliği açısından muhtemel bir risk unsuru olarak dikkat çekiyor.
