Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre, sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücünü kaybeden vatandaşlar için erken emeklilik hakkı tanınıyor. Belirlenen yasal oranları ve prim gün sayılarını dolduran sigortalılar, yaş şartı beklemeden malulen emekli olma imkanına kavuşuyor.
Malulen emeklilik sürecinde kişisel beyanlar yerine yetkili kurulların kararları esas alınıyor. Çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmesi ilk temel şart olarak öne çıkıyor. İş kazası, meslek hastalığı veya onkoloji, psikiyatri ve organ yetmezliği gibi rahatsızlıklar bu kapsama girerken, nihai karar yetkisi münhasıran SGK Sağlık Kurulunda bulunuyor.
1800 GÜN PRİM VE 10 YIL SİGORTALILIK ŞARTI
Sadece maluliyet tespiti yapılması, maaş bağlanması için yeterli görülmüyor. Sigortalıların en az 10 yıldan beri kayıtlı olması ve toplamda 1800 gün prim ödemesi gerekiyor. Ancak başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede ağır maluliyeti bulunan kişilerde 10 yıllık sigortalılık süresi aranmıyor ve yalnızca 1800 gün prim şartı yeterli kabul ediliyor.
Başvuru yapacak kişilerin işten ayrılmış veya iş yerini kapatmış olması zorunluluğu bulunuyor. Bağ-Kur (4/b) kapsamındaki sigortalıların ise başvuru tarihinde SGK'ya hiçbir prim borcunun olmaması gerekiyor.
MEMURLAR İÇİN İZİN SÜRELERİ VE İSTİSNALAR
Devlet memurları için mevzuatta farklı kurallar uygulanıyor. Kanser, verem ve akıl hastalıklarında azami izin süresi 18 ay, diğer hastalıklarda ise 12 ay olarak belirlenirken, bu süreler gerekli görüldüğünde bir katına kadar uzatılabiliyor. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) personeli için ağır hastalıklarda izin sınırı 3 yıl olarak uygulanıyor. Hastanede yatarak tedavi görülen süreler ise sıhhi izin hesabına dâhil edilmiyor.
BAŞVURU SÜRECİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Malullük başvurusu yapacak vatandaşların, özel hastanelerden alınan raporların SGK nezdinde doğrudan geçerli olmadığını bilmesi önem taşıyor. Sürecin resmi olarak başlaması için sigortalının doğrudan SGK il veya ilçe müdürlüklerine başvurarak yetkili devlet hastanelerine sevkini talep etmesi gerekiyor. Aynı hastalıktan bir yıldan fazla ara vermeden alınan raporlar toplanırken, arada bir yıldan fazla boşluk bulunması halinde eski raporlar dikkate alınmıyor.
Memuriyette malul sayılıp primi yetmediği için ayrılanlar, sonradan SSK veya Bağ-Kur'a geçerek primlerini tamamladıklarında ilk maluliyet durumları devam ediyorsa yeniden sevk yapılmaksızın son statülerine göre aylık alabiliyor. Hem yaşlılık hem malullük aylığına hak kazanan sigortalılara ise yasa gereği daha yüksek olan tutar ödeniyor.
