Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanı Raci Kaya, düşük emekli maaşlarının sebebini vatandaşların artık daha uzun yaşamasına bağladı. Kaya, “Eskiden 50-55 yaşında ölüyorduk, şimdi 78 yıl ortalamaya gelmişiz” dedi.
‘ESKİDEN 50-55 YAŞINDA ÖLÜYORDUK’
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanı Raci Kaya, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı konuşmada dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Kaya, Türkiye’de ortalama yaşam süresinin artmasının SGK sistemine mali yük getirdiğini söyledi.
Kaya, “Türkiye’de SGK’ya ödenen primlerin ortalama süresi 20 yıl. Almanya’da bu süre 45 yıl, AB ortalaması ise 40 yıl. Eskiden ‘mezarda emeklilik’ deniyordu çünkü 50-55 yaşında ölüyorduk. Bugün 78 yıl ortalamaya gelmişiz. EYT ile birlikte 2023’ten bu yana emekli sayımız 3 milyon arttı. Sistemin sürdürülebilmesi için istihdama daha fazla insanın girmesi gerekiyor. Ancak nüfus yaşlanıyor, emekli sayısı artıyor. Ortalama prim ödeme süresi 20 yıl, emeklilik yaşı 48. AB’de bu yaş ortalama 65” ifadelerini kullandı.
‘İŞVERENİN YÜKÜ OECD ORTALAMASININ ÜZERİNDE’
Kaya, Türkiye’de işverenlerin işçi çalıştırma maliyetlerinin OECD ülkelerine göre daha yüksek olduğunu da vurguladı.
“İşverene yük OECD ülkelerinde yüzde 22, bizde yüzde 22.75. Yüzde 5’lik destekle bu yükü 17.5’e indiriyoruz. Ancak AB ve ABD’de bu oran destekle birlikte yüzde 17” dedi.
CHP’Lİ OCAKLI’DAN TEPKİ: “ALMANYA İLE MUKAYESE ETMEYİN”
SGK Başkanı Kaya’nın Almanya örneği vermesine CHP’li milletvekili Tahsin Ocaklı tepki gösterdi. Ocaklı, “Almanya’da bir saat çalışan işçi 12-13 Euro alıyor. Marketten 15 Euro’ya 1 kilogram et alabiliyor. Bizde ise 1 kilogram et alabilmek için 1.5 gün çalışmak gerekiyor. Mukayese edecekseniz bunları edin” dedi.
TÜRKİYE’DE EMEKLİLİK YAŞI VE PRİM SÜRESİ AB’DEN GERİDE
Kaya’nın açıklamaları, Türkiye’nin emeklilik yaşı ve prim ödeme süresi açısından Avrupa Birliği ortalamasının gerisinde olduğunu bir kez daha gündeme getirdi. Uzmanlar, düşük emekli maaşlarının sadece yaşam süresine değil, düşük prim ve kayıt dışı istihdam oranlarına da bağlı olduğuna dikkat çekiyor.
2025 YILI EMEKLİ MAAŞLARI
2025 yılı itibarıyla Türkiye’deki emekli maaşlarına ilişkin güncel veriler şu şekildedir:
- Ortalama emekli aylığı: 17.252 TL
- Ortalama 4-a işçi emekli aylığı: 17.089 TL
- En düşük emekli maaşı: 14.469 TL
- En düşük emekli maaşı (Temmuz 2025 itibarıyla): 16.880 TL
Bu maaşlar, emeklilerin yaşam standartlarını doğrudan etkilemektedir ve sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemi için önemli bir gösterge oluşturmaktadır.
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ANALİZİ
Türkiye’nin SGK sistemi, nüfusun yaşlanması ve emekli sayısının hızla artmasıyla sürdürülebilirlik sınavı veriyor. Ortalama yaşam süresinin uzaması, sistemin gelir-gider dengesini zorlaştırıyor ve emekli maaşlarının düşüklüğüne sebep oluyor.
Uzmanlar, sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemi için şu başlıkları öne çıkarıyor:
- Prim ödeme süresinin uzatılması: Daha uzun çalışma ve prim ödeme süresi, sistemin mali yükünü azaltabilir.
- İstihdam artırımı: Genç nüfusun istihdama katılımının teşvik edilmesi, SGK gelirlerini artırır.
- Yaşlanma ve demografi planlaması: Nüfus yaşlanması dikkate alınarak emeklilik yaşının kademeli olarak artırılması gerekebilir.
- Kayıt dışı istihdamın önlenmesi: SGK sisteminin gelirlerini doğrudan etkileyen kayıt dışı çalışmanın azaltılması sürdürülebilirlik açısından kritik.
Bu önlemler, hem emekli maaşlarının artırılmasına hem de sistemin uzun vadede finansal olarak sağlıklı kalmasına katkı sağlayabilir.
Kaynak: TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu / SGK