Marsh ve CFA Enstitüsü iş birliğiyle hazırlanan 2026 Küresel Emeklilik Endeksi, Türkiye'nin emeklilik sistemindeki yapısal sorunları yeniden gündeme taşıdı. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 66'sını kapsayan ve 55 emeklilik sistemini değerlendiren araştırmada Türkiye, incelenen 19 Avrupa ülkesi arasında son sırada yer aldı. Raporda özellikle emeklilik gelirlerinin yeterliliği ve sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali dengesi üzerinde duruldu.
EMEKLİLİK SİSTEMLERİ ÜÇ TEMEL KRİTERLE DEĞERLENDİRİLDİ
CFA Enstitüsü tarafından 20 Ekim 2026'da yayımlanan araştırmanın 18'inci baskısında, ülkelerin emeklilik sistemleri 50'den fazla gösterge üzerinden karşılaştırıldı. Değerlendirmede gelir yeterliliği yüzde 40, sürdürülebilirlik yüzde 35 ve sistemin güvenilirliği yüzde 25 ağırlığa sahip oldu.
Gelir yeterliliği, emeklilik döneminde sağlanan ekonomik güvenceyi ölçerken sürdürülebilirlik kriteri, sistemin gelecekteki yükümlülüklerini karşılayabilme kapasitesini değerlendiriyor. Güvenilirlik başlığında ise emeklilik sistemlerinin yönetimi, düzenlemeleri ve katılımcıların haklarının korunması dikkate alınıyor.
TÜRKİYE'NİN 2025 PUANI DA DÜŞÜK SEVİYEDEYDİ
CFA Enstitüsü'nün 2025 Küresel Emeklilik Endeksi verilerine göre Türkiye, 100 üzerinden 48,2 puan alarak D kategorisinde yer almıştı. Türkiye'nin gelir yeterliliği puanı 49, sürdürülebilirlik puanı 31,1 ve güvenilirlik puanı 71,1 olarak açıklanmıştı.
Bu veriler, Türkiye'nin özellikle emeklilik sisteminin finansmanında uluslararası karşılaştırmalara göre zayıf bir konumda bulunduğunu gösteriyor. Güvenilirlik alanındaki puanın diğer iki göstergeden yüksek olması ise sistemin kurumsal yapısı ile sağladığı ekonomik güvence arasında belirgin bir fark bulunduğuna işaret ediyor.
2025 verilerinde Türkiye'nin en düşük puan aldığı alan sürdürülebilirlik olurken, 2026 raporunda da emeklilik sistemlerinin uzun vadeli finansmanı temel tartışma başlıklarından biri olarak öne çıktı.
HOLLANDA DÖRDÜNCÜ KEZ ZİRVEDE YER ALDI
2026 Küresel Emeklilik Endeksi'nde Hollanda, 85,8 puanla dünyanın en yüksek değerlendirme notunu alan ülkesi oldu. Hollanda'yı 84,1 puanla Danimarka ve 84 puanla İzlanda takip etti.
Singapur 82, İsrail 81,9 ve Avustralya 80,6 puanla en yüksek değerlendirme kategorisi olan A grubunda yer aldı. Avustralya, 2026 yılında ilk kez bu kategoriye yükseldi.
Hollanda'nın başarısında kamu emeklilik gelirlerinin işyeri emeklilik programları ve fon birikimleriyle desteklenmesi etkili oldu. Araştırma, emeklilik gelirlerinin birden fazla kaynaktan sağlanmasının sistemlerin dayanıklılığı açısından önem taşıdığını ortaya koydu.
AVRUPA ÜLKELERİNDE GELİR YETERLİLİĞİ İLE FİNANSMAN DENGESİ FARKLI
Raporda bazı Avrupa ülkelerinin emeklilere sağladıkları gelir bakımından yüksek puan almasına rağmen uzun vadeli finansman açısından daha düşük performans gösterdiği belirtildi.
İspanya'nın gelir yeterliliği puanı 83 olurken sürdürülebilirlik puanı yaklaşık 33 seviyesinde kaldı. Fransa ise gelir yeterliliğinde 85 puan düzeyine ulaşmasına karşın sürdürülebilirlikte 49,3 puan aldı.
Bu farklılık, emeklilere bugün sağlanan gelir düzeyi ile aynı sistemin gelecek yıllarda mali açıdan korunabilmesinin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
TÜRKİYE'DE ÇALIŞANLARIN ÖDEDİĞİ EMEKLİLİK PRİMİ NE KADAR?
Türkiye'deki sosyal güvenlik sisteminin finansmanına ilişkin önemli göstergelerden biri, çalışanlardan ve işverenlerden tahsil edilen primler. Sosyal Güvenlik Kurumunun 2026 yılı için yayımladığı prim oranlarına göre 4/A kapsamındaki çalışanların malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası prim oranı toplam yüzde 21 olarak uygulanıyor.
Bu oranın yüzde 9'u çalışan, yüzde 12'si ise işveren tarafından karşılanıyor. Genel sağlık sigortası ve diğer sigorta kollarına ilişkin primler bu oranın dışında hesaplanıyor.
SGK'nın yayımladığı bu oranlar, Türkiye'de emeklilik finansmanının çalışanlar ve işverenler tarafından ödenen primlere dayanan yapısını ortaya koyuyor. Küresel Emeklilik Endeksi ise mevcut finansman modelinin yanında nüfusun yaşlanması, emeklilikte geçirilen süre ve tamamlayıcı gelir kaynaklarını da değerlendiriyor.
EMEKLİLİK YAŞININ YAŞAM BEKLENTİSİNE BAĞLANMASI ÖNERİLDİ
2026 raporunda artan yaşam süresi ve azalan doğum oranlarının emeklilik sistemleri üzerindeki mali baskıyı artırdığı vurgulandı. Araştırmada emeklilik yaşının yaşam beklentisindeki değişimlerle ilişkilendirilmesi, çalışma hayatına katılımın artırılması ve daha esnek emeklilik modellerinin geliştirilmesi önerildi.
Ayrıca çalışanların emeklilik döneminde yalnızca kamu aylıklarına bağımlı kalmaması için tamamlayıcı emeklilik sistemlerinin yaygınlaştırılması ve uzun vadeli tasarrufların güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Rapordaki bu değerlendirmeler uluslararası politika önerileri niteliği taşıyor. Türkiye'de emeklilik yaşının değiştirildiğine veya mevcut emeklilerin aylıklarında yeni bir düzenleme yapıldığına ilişkin alınmış bir karar anlamına gelmiyor.
TÜRKİYE'DE EMEKLİLİK YAŞI HANGİ KURALLARA GÖRE BELİRLENİYOR?
Sosyal Güvenlik Kurumunun 5510 sayılı Kanun kapsamında yayımladığı bilgilere göre, 30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olan 4/A çalışanları için emeklilik koşulları, prim ödeme gün sayısının tamamlandığı tarihe göre değişiyor.
SGK'nın açıklamasına göre 7 bin 200 prim gününü 31 Aralık 2035'e kadar tamamlayan bu kapsamdaki sigortalılar için genel yaş koşulu kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanıyor. Prim gününün daha sonraki yıllarda tamamlanması durumunda yaş koşulu kademeli olarak yükseliyor.
Mevcut düzenlemeye göre 2048 yılından itibaren ilgili sigortalılık grubunda emeklilik yaşı kadınlar ve erkekler için 65'e eşitleniyor. Ancak sigorta başlangıç tarihi ve tabi olunan mevzuat nedeniyle kişilerin emeklilik şartları farklılık gösterebiliyor.
ALANYA'DAKİ ÇALIŞANLAR EMEKLİLİK BİLGİLERİNİ NEREDEN ÖĞRENEBİLİR?
Küresel Emeklilik Endeksi'nin sonuçları, Alanya ve Antalya'da çalışanlar ile emeklilik hazırlığı yapan vatandaşlar açısından da önem taşıyor. Özellikle turizm, ticaret ve hizmet sektörlerinde çalışanların sigortalılık sürelerini ve prim kayıtlarını düzenli kontrol etmeleri, gelecekteki emeklilik haklarının takibi bakımından önem taşıyor.
SGK'nın resmî vatandaş uygulamaları üzerinden 4/A ve 4/B sigortalıları için emekli aylığı hesaplama, emeklilik tarihi sorgulama ve sigortalılık bilgilerine erişim hizmetleri sunuluyor.
Vatandaşlar, e-Devlet üzerinden SGK Tescil ve Hizmet Dökümü hizmetini kullanarak bildirilen çalışma sürelerini inceleyebiliyor. Emeklilik tarihi ve tahmini aylık hesaplamalarında ise SGK'nın resmî hesaplama araçlarından yararlanılabiliyor.
Bu hesaplamalar kişisel sigortalılık bilgilerine göre yapılıyor. Küresel Emeklilik Endeksi'nde açıklanan ülke puanları ise bireysel emekli aylıklarını veya kişilerin emeklilik tarihlerini doğrudan belirlemiyor.
2026 RAPORUNUN TÜRKİYE AÇISINDAN ÖNEMİ
Marsh ve CFA Enstitüsü'nün 2026 araştırması, Türkiye'nin emeklilik sisteminde yalnızca mevcut aylıkların düzeyinin değil, gelecek kuşakların emeklilik gelirlerinin nasıl finanse edileceğinin de önemli bir sorun olduğunu ortaya koyuyor.
Raporda öne çıkan değerlendirmeler, emeklilik gelirlerinin yeterliliği, prim finansmanının sürdürülebilirliği ve tamamlayıcı emeklilik modellerinin geliştirilmesi başlıklarında uzun vadeli politikalara ihtiyaç bulunduğuna işaret ediyor.
Araştırmanın birincil kaynağı, CFA Enstitüsü tarafından 20 Ekim 2026'da yayımlanan Marsh CFA Institute Global Pension Index 2026 raporu. Türkiye'nin önceki yıl performansına ilişkin karşılaştırmada 2025 endeks verileri, mevcut emeklilik koşulları ve prim oranlarına ilişkin bilgilerde ise Sosyal Güvenlik Kurumunun resmî açıklamaları esas alındı.
