Earth's Future dergisinde yayımlanan son iklim ve emtia araştırması, küresel ısınmaya bağlı su kıtlığının dünya buğday fiyatları üzerindeki çarpıcı etkisini ortaya koydu. Bilim insanları, sıcaklık artışının devam etmesi halinde temel gıda maddelerinin hammaddesi olan buğdayın ton fiyatının üç katına çıkabileceğini bildirdi.
Araştırmacılar, 2000 ile 2021 yılları arasındaki tarım ve piyasa verilerini inceledi. Elde edilen bulgulara göre, buğday fiyatlarında yıldan yıla yaşanan değişimin yüzde 74'ü şiddetli su kıtlığı ile doğrudan açıklanabiliyor. Normal şartlarda dünya buğday ekim alanlarının yüzde 5'i ciddi kuraklık yaşarken; 2000, 2010, 2012 ve 2020 gibi yıllarda bu oran yüzde 15'in üzerine çıktı.
KÜRESEL ISINMA SENARYOLARINDA FİYAT BEKLENTİSİ NE YÖNDE?
İklim modelleri üzerinden yapılan hesaplamalara göre, küresel sıcaklık ortalamasının 2 derece artması durumunda buğdayın ton fiyatı yaklaşık 273 dolara ulaşacak. Isınmanın 3 dereceyi bulması halinde ise bu rakamın 364 dolar seviyesine çıkacağı tahmin ediliyor. Söz konusu tutar, enflasyondan arındırılmış 2010 yılı küresel buğday fiyatının tam üç katına denk geliyor. Çalışmada incelenen diğer ürünlerden mısırda kuraklık etkisi daha zayıf kalırken, pirinçte benzer bir fiyat bağlantısı tespit edilmedi.
FİYATLARI ETKİLEYEN DİĞER FAKTÖRLER NELER?
Raporda, tarımsal emtia fiyatlarının sadece iklim koşullarıyla belirlenmediği de aktarıldı. Enerji ve gübre maliyetlerindeki dalgalanmalar, stok seviyeleri ve jeopolitik krizler piyasaları doğrudan etkiliyor. Örneğin, Ağustos 2026'da Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırıların tetiklediği arz endişesi, Chicago buğday vadeli işlemlerinde temmuz başından itibaren yüzde 17'yi aşan bir yükselişe yol açmıştı. Uzmanlar, aynı anda birden fazla ana üretim bölgesini vuran kuraklıkların, milyarlarca insanın temel gıdaya erişimini zorlaştırarak küresel bir gıda güvenliği krizine dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
