Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan yeni bir kanun teklifi, ev kadınları ve ev hizmetlerinde çalışanlar için yasal statü ile devlet destekli sosyal güvence dönemi başlatmayı öngörüyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, 40 maddeden oluşan düzenleme yasalaşırsa ev içi emek yasal bir tanıma kavuşacak.
TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre erkeklerin günde 58 dakika, kadınların ise ortalama 4 saat 3 dakikasını ayırdığı ev işleri ve bakım hizmetleri, mevcut yasalarda işçi statüsünde değerlendirilmiyor. Sözcü Gazetesi'nin yansıttığı habere göre, hazırlanan teklif bu eşitsizliği gidermeyi hedefliyor. Düzenleme kapsamında ev kadınları Bağ-Kur (4/b) statüsünde sigortalı kabul edilecek ve sağlık ile emeklilik primleri doğrudan Hazine tarafından karşılanacak. İsteyen vatandaşlar ek prim ödeyerek bağlanacak maaş tutarını yükseltebilecek.
GERİYE DÖNÜK BORÇLANMA VE EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?
Teklifin yasalaşması halinde, ev kadınlarına geçmişte sigortasız geçirdikleri süreler için geriye dönük borçlanma hakkı tanınacak. Emeklilik yaşı 55 olarak belirlenirken, bağlanacak emekli aylığı oranı yüzde 90'a kadar çıkabilecek. İş göremezlik durumunda ise yüzde 70 ile 80 oranları arasında malullük aylığı bağlanması öngörülüyor. Ayrıca ev kadınları ve aileleri, Genel Sağlık Sigortası'ndan (GSS) hiçbir bedel ödemeden yararlanabilecek.
EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARI NELER BEKLİYOR?
Kanun teklifi, evlere temizliğe veya bakıma giden işçileri de doğrudan kapsıyor. Mevcut İş Kanunu'ndaki istisna maddesinin iptal edilmesiyle, bu çalışanlar tam güvenceye alınarak kıdem tazminatı ve yıllık izin haklarına sahip olacak. Otuz günü aşan iş ilişkilerinde yazılı sözleşme zorunluluğu getirilirken, ev sahiplerine cam silme gibi riskli işler için koruyucu ekipman sağlama mecburiyeti eklenecek. Mobbing, taciz ve şiddete karşı da yasal koruma kalkanı oluşturulacak.
BAKIM VERENLERE DEVLET DESTEĞİ NASIL İŞLEYECEK?
Evde hasta ve yaşlı bakımı üstlenenlerin sosyal yükünü hafifletmek amacıyla kamusal destek mekanizmaları devreye alınacak. Bakım veren kişilere maaş kesintisi yapılmaksızın "mola bakımı" imkanı ve yılda en az 30 gün ücretsiz geçici izin hakkı sunulacak. Bu adım, bugüne kadar yalnızca isteğe bağlı sigorta ile kendi bütçesinden prim ödemek zorunda kalan kadınlar için bakım yükünün kamusal bir görev olarak devlet tarafından paylaşılması anlamına geliyor. Ek olarak, bakım verenlere ücretsiz psikolojik ve hukuki destek sağlanırken, büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, mola evi ve yaşlı bakımevi açma zorunluluğu getirilecek.
