Tarih boyunca milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine neden olan veba hastalığı, bu kez akciğerleri hedef alan pnömonik türüyle gündemde. Sibirya'da bir laboratuvar çalışanının şüpheli ölümüyle ilgili ortaya atılan iddialar, hastalığın bulaşma yollarını ve ne kadar tehlikeli olduğunu yeniden tartışmaya açtı.
SİBİRYA'DAKİ ŞÜPHELİ ÖLÜM GÜNDEM OLDU
İddialara göre, Sibirya'da görev yapan 28 yaşındaki laboratuvar çalışanı Darya Shipilova, canlı Yersinia pestis bakterisi içeren bir deney tüpünü yanlışlıkla kırdığını yetkililere bildirdi.
Olaydan birkaç gün sonra hayatını kaybettiği öne sürülen Shipilova'nın yaklaşık 200 temaslısının karantinaya alınarak testlerden geçirildiği iddia edildi.
Ancak genç kadının ölüm nedeninin pnömonik veba olduğu henüz kesin olarak doğrulanmadı. Karantina ve temaslı sayısına ilişkin iddialar da bağımsız kaynaklarla doğrulanmış değil.
Bu nedenle söz konusu olay, yeni bir veba salgınının başladığı şeklinde değerlendirilmemeli.
PNÖMONİK VEBA NEDİR?
Pnömonik veba, Yersinia pestis adlı bakterinin neden olduğu veba hastalığının akciğerleri etkileyen türüdür.
Vebanın başlıca üç formu bulunuyor: hıyarcıklı veba, septisemik veba ve pnömonik veba.
Hıyarcıklı veba genellikle enfekte pirelerin ısırmasıyla bulaşırken septisemik veba, bakterinin kan dolaşımını etkilemesiyle ortaya çıkıyor.
Pnömonik veba ise doğrudan akciğerlerde ağır enfeksiyona neden olabiliyor. Hastalığı diğer türlerden ayıran en önemli özelliklerden biri, uygun koşullarda insandan insana solunum damlacıkları yoluyla bulaşabilmesi.
PNÖMONİK VEBA NASIL BULAŞIYOR?
Pnömonik veba, enfekte kişilerin öksürmesiyle çevreye yayılan solunum damlacıklarının yakın temas sırasında solunmasıyla bulaşabiliyor.
Bu nedenle hastalığın görüldüğü durumlarda erken tanı, hastanın uygun şekilde izole edilmesi ve yakın temaslıların belirlenmesi büyük önem taşıyor.
PNÖMONİK VEBA BELİRTİLERİ NELER?
Hastalığın belirtileri enfeksiyonun ilerleyişine göre değişebiliyor. En sık görülebilen belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
-
Yüksek ateş ve titreme
-
Şiddetli baş ağrısı
-
Belirgin halsizlik
-
Göğüs ağrısı
-
Öksürük ve bazı vakalarda kanlı balgam
-
Nefes darlığı ve solunum güçlüğü
Hastalık ilerledikçe akciğer dokusunda ciddi hasar meydana gelebiliyor. Solunum işlevinin bozulması, vücudun yeterli oksijen alamamasına ve hayati tehlikenin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.
24 SAAT İÇİNDE ÖLÜME NEDEN OLABİLİYOR
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) değerlendirmelerine göre pnömonik veba, tedavi edilmediğinde son derece ağır ve ölümcül seyredebilir.
Bazı ağır vakalarda belirtilerin başlamasından sonraki 24 saat içerisinde ölüm meydana gelebiliyor.
Ancak bu durum her hastanın 24 saat içinde hayatını kaybedeceği anlamına gelmiyor. Hastalığın seyri, enfeksiyonun ağırlığına ve tedaviye ne kadar erken başlandığına bağlı olarak değişiyor.
ENFEKSİYON DİĞER ORGANLARA YAYILABİLİYOR
Pnömonik vebanın ilerlemesi durumunda bakteriler akciğerlerden kan dolaşımına geçebiliyor.
Bu durumda enfeksiyon kalp, karaciğer ve böbrekler gibi hayati organları etkileyebiliyor. Ağır vakalarda dolaşım yetmezliği ve çoklu organ hasarı gelişebiliyor.
PNÖMONİK VEBA TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Pnömonik veba, uygun antibiyotiklerle tedavi edilebilen bakteriyel bir enfeksiyon.
Tedavinin mümkün olduğunca erken, özellikle belirtilerin başladığı ilk 24 saat içerisinde uygulanması hayatta kalma ihtimalini önemli ölçüde artırıyor.
Hastalıktan şüphelenilen kişilerin gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurması ve olası temas geçmişini sağlık ekiplerine bildirmesi gerekiyor.
KARA VEBA İLE AYNI HASTALIK MI?
Pnömonik veba ile tarihte milyonlarca insanın ölümüne yol açan Kara Veba, aynı bakterinin neden olduğu hastalıkla ilişkili.
-
yüzyılda Avrupa'da büyük can kayıplarına neden olan Kara Veba salgınında farklı bulaşma yollarının rolü bilimsel araştırmalara konu olmaya devam ediyor.
YENİ BİR SALGIN TEHLİKESİ VAR MI?
Sibirya'daki şüpheli ölüm ve karantina iddiaları henüz bağımsız olarak doğrulanmış değil. Bu nedenle mevcut bilgiler yeni bir salgın yaşandığını göstermiyor.
Pnömonik veba ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturabilse de erken teşhis, uygun antibiyotik tedavisi ve etkili temaslı takibiyle kontrol altına alınabiliyor.
