- Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınları etkileyen en yaygın hormonal bozukluklardan biridir. Bu hastalık, kronik anovulasyon ve hiperandrojenizm ile karakterize olup, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkar. PKOS, peripubertal dönemden itibaren kısa ve uzun vadeli birçok sağlık riskini beraberinde getirir. Kısa vadede, siklus bozuklukları, hirsutizm, alopesi, infertilite ve gebelik kayıpları görülürken, uzun vadede tip II diyabet, psikososyal sorunlar, kardiyovasküler hastalıklar ve endometrial kanser riski artmaktadır. Ayrıca, depresyon, cinsel istekte azalma, anksiyete, yeme bozuklukları ve intihar girişimleri PKOS’lu kadınlarda daha yaygın olarak görülmektedir.
PKOS'un tedavisinde diyet ve egzersiz önemli rol oynar. Diyet tedavisiyle kilo kaybı sağlanarak kan glikozunun dengelenmesi, insülin direncinin azaltılması ve androjen seviyesinin düzenlenmesi hedeflenir. Düzenli egzersiz ise kas ağırlığını artırır, kalp sağlığını destekler, lipid profilini iyileştirir ve dokuların daha fazla oksijenlenmesini sağlar. Aynı zamanda, fiziksel aktivite stresi azaltarak, metabolizmayı olumsuz etkileyen stres hormonlarının seviyesini düşürür.
PKOS'un görülme oranı gün geçtikçe artmaktadır ve bu durum, kardiyovasküler hastalıklar, insülin direnci, diyabet ve obezite gibi ciddi sağlık sorunları ile ilişkili olduğundan, hastalığın tedavisi büyük önem taşımaktadır. Doğurganlık çağındaki kadınlara medikal tedavinin yanı sıra, vücut ağırlığı kaybı ve bu ağırlığın korunması önerilmektedir. Polikistik over sendromlu kadınlarda altı ay süreyle %5 oranında ılımlı bir vücut ağırlığı kaybı bile kronik hastalık risklerini azaltmaktadır.
Tıbbi beslenme tedavisinde düşük kalorili, şeker ve rafine karbonhidrat alımı sınırlanmış, düşük glisemik indeksli besinlerden oluşan, doymuş yağ ve trans yağ içeriği azaltılmış bir beslenme modeli önerilmektedir. Ayrıca, D vitamini, krom ve omega-3 yağ asitlerinden zengin gıdalar tüketilmelidir. PKOS’lu bireylerin günlük enerji alımının %55’i karbonhidrat, %15’i protein ve %30’u yağdan sağlanmalı ve haftada en az 150 dakika düzenli fiziksel aktivite yapılmalıdır. Bu tedavi yaklaşımı, vücut ağırlığı yönetiminin sağlanması ve korunması için hayati önem taşır.
Sağlıklı ve dengeli beslenme ile egzersizin PKOS semptomları üzerinde olumlu etkileri vardır. Bu yaşam tarzı değişiklikleri, vücut ağırlığı ve yağ oranında azalma, bel/kalça oranında düşüş, diyabet ve kardiyovasküler hastalık risklerinde azalma sağlar. Ayrıca, lipid metabolizmasındaki bozukluklar düzelir, menstrüel siklus ve ovulasyon durumunda iyileşme görülür. Hiperandrojenizm, akne ve hirsutizm gibi belirtiler azalır, gebelik oranları artar ve gebelik kayıpları azalır.
PKOS tanısı konmuş bireyler için sağlıklı ve dengeli beslenme ile düzenli egzersiz hayati öneme sahiptir. Bu yaşam tarzı değişikliklerinin sürekliliği, PKOS ile ilgili semptomlardan ve hastalık risklerinden korunmak için gereklidir. Unutmayın her şey küçük adımlarla başlar siz de PKOS’a karşı bilgiyle kazanın ve sağlıklı bir geleceğe küçük bir adım atın!
OK