İnsanla iş arasında ilişkiyi tanımlayan kavram ergonomidir. Çalışılan yerin ve yapılan işin kişinin özeliklerine uygun hale getirilmesidir. Doğru oturmak, doğru ayakta durmak, doğru görmek, eklemleri doğru kullanmak, işe olan dikkati muhafaza etmek çok önemlidir. Kişilerin yaptıkları meslekle ilişkili olarak vücutlarında ortaya çıkan rahatsızlıklara meslek hastalıkları adı verilir. Meslek hastalıkları iş kazalarından tamamen ayrı bir kavramdır.Uzun sürelerle boyun bükük, üst kol yanlara açık ve statik kas aktivitesi ile çalışmak zorunda olan diş hekimlerinde kas-iskelet sistemine ait yakınmaların varlığı kaçınılmazdır. Bu sorunlar daha çok boyun, sırt, omuz, dirsek, el bileği ve bel bölgesine yoğunlaşmış sorunlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca uzun süre ayakta durma varis, lenf ödem gibi dolaşım bozukluklarına da zemin hazırlamaktadır. Kas iskelet sistemi rahatsızlıkları kadınlarda daha sık görülür.Yapılan çalışmaların bir kaç tanesinin gözden geçirilmesi bile diş hekimlerinde kas-iskelet sistemine ait sorunların yaygınlığını ve bunların meslek yaşamı üzerindeki olumsuz etkilerini göstermektedir. Diş hekimlerinde mesleğin getirdiği zorunlu, zaman zaman uygunsuz duruş ve aşırı kullanım nedeni ile günlük yaşam aktivitelerini kısıtlayan, iş ve sosyal verimi düşüren kas-iskelet sistemi hastalıkları karşımıza çıkar.
BOYUNA AİT MESLEKİ SORUNLAR
Kronik ağrı nedenleri arasında tanısı en sık konulan ve en çok rastlanan grubu oluşturur. Boyundan kola vuran ağrı, hareket zorluğu, kola yayılan uyuşma hissi, yorgunluk gibi belirtiler vardır. Sabah tutukluğu en sık rastlanılan yakınmalardır. Kas spazmı mesleki nedenlerle boynun uzun süreli öne eğilmesi veya sık rotasyonunu gerektiren durumlarda kasın çok kasılması sonucu boyun ve kolda ağrıya yol açabilir.Omuza Ait Mesleki SorunlarTorasik çıkış sendromu: Toraksın üst kısımda damar yapıların sıkışması sonucunda ortaya çıkan belirtilerdir. En sık görülen yakınma omuz ve kol ağrısıdır, ilaveten pozisyonla ortaya çıkan uyuşma, güçsüzlük hissi bulunabilir.Omuz kaslarının aşırı kullanımına bağlı tendinitler de sık sık karşımıza çıkmaktadır.
EL BİLEĞİNE AİT SORUNLAR
Karpal Tünel Sendromu(KTS) : KTS içteki sinirin el bileğindeki tünel içinde sıkışması sonucu meydana gelen bir tablodur. Klinik belirtiler genelde sinsi başlangıçlıdır. Bazen travma sonrası ani başlar. Erken bulgu elin iç kısmında yanma, karıncalanma, uyuşma şeklinde ortaya çıkar. Uyuşmayı ağrı izler. Yakınmalar çoğunlukla gece ortaya çıkar ve hastayı uyandırır. Kişi kolunu yukarı kaldırarak veya elini sallayarak rahatladığını ifade eder. Tedavisi yapılmayan KTS olgularında kas zayıflaması, belirgin güç kaybı, en hafif cisimlerin bile düşürülmesi bulguları oluşur. Özellikle dolgu yaparken el bileğine binen yük ve diğer tedaviler sırasında el bileğinin zorlanarak bükülü tutulması diş hekimlerinde tekrarlayıcı hareket yaralanması oluşturarak KTS oluşumuna yol açabilir En azından bulgular yatışıncaya kadar el bileğinde tekrarlayıcı aktivite çok kısa süreli olmalı, hatta mümkünse hiç yapılmamalıdır. Bileğin bükülmesine izin verilmemeli, nötral pozisyonda tutulmalıdır.
BELE AİT MESLEKİ SORUNLAR
Diş hekimlerinde de çalışma pozisyonunun getirdiği vücut mekaniğinin yanlış kullanımı, tekrarlanan belin öne eğilmesi ve dönme hareketleri mekanik bel ağrısı nedeni olabilmektedir.311 diş hekiminde yapılan bir araştırmada yüzde 92'sinin oturarak yüzde 8'inin ayakta çalıştığı tespit edilmiştir. Ayakta iken disk içi basınç 100 birim iken oturma ile bu 140 birime, oturduğunuz yerde öne eğilirseniz 175-180 birime çıkmaktadır. Dolayısı ile oturarak çalışmak diş hekimlerinde ciddi disk içi basınç artışına yol açarak mekanik bel ağrıları içinde en önemlilerinden olan bel fıtığına yol açar…
ÖNLEMEK İÇİN NELER YAPILABİLİR
Diş hekimlerinde kaçınılmaz olan uygunsuz duruşun ciddi kas-iskelet sistemi sorunlarına yol açmamasının sağlanabilmesi için;-Çalışma ortamının hekime göre tasarlanması. Çalışma ortamının boya uygun olması, ayakta dururken bir ayak yükseğe konulmalı, sandalyenin ayak ve kol destekleri mutlaka olmalı.-Aydınlatmaya dikkat edilmelidir.-Aletler kolayca ulaşılabilir yerlerde olmalıdır.-Oturma ve ayakta durma dengeli bir şekilde dağıtılmalıdır.-Diş hekimlerine kas-eklem-tendonlarını aşırı zorlamamaları için "Vücutlarının farkında olma hissi" verilmelidir.-Fiziksel performansı arttırıcı yöntemler uygulanmalıdır.-Diş hekimlerinin özellikle boyun, omuz, sırt, dirsek, el bileği ve parmak kaslarını düzenli olarak egzersizle hareket etmeleri gereklidir.