Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)

İrem Bulut
İrem Bulut

GÜNLÜK

yaşantımızda zaman zaman aklımıza taktığımız ve uzun süre etkisinden kurtulamadığımız düşünceler olabilir. Ancak bir şekilde bu düşüncelerin üstesinden gelebilir, kendimize bir çıkış yolu bulabilir. Peki günlerce, haftalarca takıntılı düşüncelerimizden kurtulamıyor, ne kadar mücadele etsek de yenik düşüyorsak? Takıntılı düşüncelerin günlük yaşamımızı etkileyecek, günlük aktivitelerimizi kısıtlayacak düzeye gelmesi durumunda OBSESİF-KOMPULSİF BOZUKLUK (OKB) adı verilen bir ruhsal hastalık akla gelmelidir.
OKB, obsesyon adı verilen takıntılı düşünce, fikir ve dürtüler ile kompulsiyon adı verilen yineleyici davranışlar ve zihinsel eylemlerden oluşan bir ruhsal hastalıktır. Burada bahsettiğimiz obsesyon kelimesini tanımlamak gerekirse; Kişinin zihnine girmesine engel olamadığı, zihninden uzaklaştıramadığı düşünce, fikir ve dürtülerdir. Kişinin isteği dışında gelirler, kişi tarafından mantıkdışı olarak değerlendirilirler ve yoğun sıkıntı ve huzursuzluğa yani anksiyeteye neden olurlar. Kompulsiyon ise; Obsesyonların neden olduğu yoğun sıkıntı ve huzursuzluğu azaltmak ya da ortadan kaldırmak üzere yapılan yineleyici davranış ve zihinsel eylemlerdir. Son yıllarda yapılan araştırmalar OKB’nin çok da nadir görülen bir bozukluk olmadığını ortaya koymuştur. Yapılan araştırmalar 100 kişiden 2-3’ünde OKB’nin görüldüğünü göstermektedir. Her yaşta görüldüğü bilinmektedir ancak erkeklerde başlangıç yaşı daha erkendir. Kadınlarda görülme sıklığının daha fazla olduğu da bilinmektedir. Obsesyon ve kompulsiyonlar toplumdan topluma, kültürden kültüre değişiklik gösterebilir. Ülkemizde ve tüm dünya toplumlarında en sık görülen obsesyon ve kompulsiyon türleri;
• Bulaşma Obsesyonu ve Temizlik Kompulsiyonu
• Kuşku obsesyonu ve kontrol kompulsiyonu
• Cinsel içerikli obsesyonlar
• Dini içerikli obsesyonlar
• Simetri/düzen obsesyon ve kompulsiyonları
• Dokunma kompulsiyonları
• Sayma kompulsiyonları
• Biriktirme ve saklama kompulsiyonları
• Batıl itikatlar, uğurlu, uğursuz sayılar ve renkler

OKB’nin nedenleri ile ilgili birçok görüş mevcuttur. Ancak en yaygın nedenler şöyle sıralanabilir;
1. Genetik Faktörler
2. Beyin Kimyasallarının İşleyişinde Bozulma
3. Çocukluk Çağı Travmaları
4. Kişilik Özellikleri

Tedavi sürecinde izlenen yöntemler ilaç tedavisi ve bilişsel davranışçı terapidir. Her OKB hastası ilaç kullanmalı mıdır? Sorusuna ise hastalığın şiddeti ve seyrine göre karar verilir yanıtnı verebiliriz. Özellikle serotonin sistemi üzerinde etkili olan ilaçlar OKB tedavisinde oldukça yaralı olmaktadır. Serotonin Geri Alım Engelleyiciler adı verilen bu grup ilaçlar OKB tedavisinde yaygın ve başarılı şekilde kullanılmaktadır.
Tedavinin ilk günlerinde hafif bulantı, baş ağrısı, uyku bozukluğu, midede huzursuzluk gibi geçici yan etkiler ile hastaların çoğunun dile getirmeye çekindikleri cinsel yan etkiler görülebilir. Ancak bu grup ilaçlar genellikle hastalar tarafından kolaylıkla kullanılan ve kullanımları sırasında bir sorun yaşanmayan ilaçlardır.
Bilişsel tedavilerde ise amaç rahatsız edici düşüncelerin oluşturduğu sorumluluk algısını azaltmaktır. Sorumluluk biçiminde bir algılama olmadığında hastalar akla gelen rahatsızlık verici düşünceleri yansızlaştırmak ve etkisiz kılmak için tekrarlayıcı davranışlar gösterme ihtiyacı hissetmeyeceklerdir. Amaç düşünceleri gerçek gibi algılamayı azaltmaktır. Bu nedenle tedavide tehdit tehlike ve aşırı sorumluluk algılarının ne oranda gerçekçi olduğu ve hangi düşünce hataları sonucu abartılı tehdit ve tehlike algılarının ortaya çıktığı hasta ile birlikte araştırılır. Bilişsel hataların belirlenmesinden sonra yeterince işlevsel olmayan bu düşüncelerin daha gerçekçi ve işlevsel olanları ile yer değiştirmesi sağlanır. Düşüncelerinin bir felaketle sonuçlanacağını düşünen hastalardan bu dü-şünceleri durdurmak yerine özellikle akla getirmeleri istenmekte ve ardından korkulan sonuçların oluşmadığını görmeleri tedaviye uyum sağlamakta önemli yararlar oluşturmaktadır.
Bilişsel ve davranışçı terapiler hem hastalığın tedavisinde hem de özelikle nükslerin önlenmesinde çok önemli bir yer tutmakta, tedavide bazen tek başlarına bazen de ilaç tedavileri ile birlikte kullanılabilmektedirler. Bilişsel davranışçı tedaviler tedavi seçenekleri arasında en önemli yeri tutmaktadır.

- Yeni Alanya Gazetesi, İrem Bulut tarafından kaleme alındı
https://www.yenialanya.com/makale/4007958/irem-bulut/obsesif-kompulsif-bozukluk-okb