Yetişkinlerde ve çocuklarda spor

Erkan Demiral
Erkan Demiral

SPOR

yaparken en sık kas, tendon, eklem kapsülü ve kıkırdak gibi yumuşak dokular yük altında kalır ve yaralanırlar. Bunların yanı sıra, ağır travmalar sırasında kemikler ve iç organ yaralanmaları da görülebilir. Vücudumuzdaki kaslar yaklaşık olarak vücut ağırlığının yüzde 40'nı oluşturur. Kemikler ise, doğumda 300 kadarken, yetişkinlikte 206 adettir. Spor yaparken yaralanma nedenlerini ikiye ayırabiliriz:

1)Kişisel nedenler

2)Çevresel nedenler

Kişisel nedenler arasında kas ve kemik yapısının zayıf olması, vücut anatomisinde bozukluk, geçirilmiş yaralanma ve ameliyatlar, vücutta var olan kronik hastalıklar ve enfeksiyon, psikolojik sorunlar, spor şekliyle uyumlu olmayan yaş ve cinsiyet, yapılacak spor konusunda yeterli bilgi sahibi olmamak sayılabilir. Çevresel nedenlerse spor ve antreman tekniğinin uygun olmayışı, kullanılan ve giyilen malzemenin kötü olması, kurallara uyulmaması, elverişli zemin ve hava koşullarının olmamasıdır.

En çok yaralanmaya yol açan sporlar futbol, Amerikan futbolu, basketbol, güreş gibi takım ve temas sporlarıdır. Bunlara ülkemizde yaygın olmayan, otomobil ve motosiklet yarışlarını, yüksek hızda yapılan kayak sporlarını ekleyebiliriz.

Spora başlamadan önce bir sağlık taramasından geçmek gerekir. Daha sonra da, düzenli sağlık kontrolleri gereklidir. Spora başlamadan önce mutlaka 15-20 dakika süreyle ısınma ve germe egzersizleri yapılmalıdır. Yapılacak spor dalı ile ilgili bilgi sahibi olunmalı ve ona uygun, giysi, ayakkabı ve malzeme kullanılmalıdır. Aşırı yorgunluk, çarpıntı, baş dönmesi, ağız kuruluğu gibi bulgular ortaya çıkarsa, harekete son verilmelidir. Sportif aktivite bitince 10-15 dakika süreyle soğuma egzersizleri yapılmalıdır. Her yaşta spor yapmak mümkündür ve gereklidir. 19'uncu yüzyılda insanların günlük fiziksel aktiviteleri yüzde 92 oranındayken, günümüzün gelişmiş toplumlarında yüzde 30'un altına düşmüştür. Bu durum, şişmanlık, kalp -damar hastalıkları, kemik erimesi, psikolojik sorunlar gibi birçok probleme yol açmaktadır. Okul öncesi yaş gurubunda (0-6 yaş), sağlıklı bir çocuk zaten hareketlidir. 6 yaşından itibaren çocuğun evde, okulda saatlerce bilgisayar ve televizyon karşısında zaman geçirmesinin önüne geçilmelidir.

Çocuklar spor sayesinde daha sağlıklı ve zinde olacaklardır, büyümeleri, gelişmeleri olumlu yönde etkilenecektir. Vücut hareketlerini daha iyi kontrol edip, doğal yeteneklerini geliştirme imkanları olacaktır. Gerginlik, huzursuzluk, saldırganlık ve depresyon gibi sorunlarla daha kolay başa çıkabileceklerdir. Kendilerine güvenen, çevreleri ile sağlıklı iletişim kurabilen çocuklar ortaya çıkacaktır.

Yapılacak spor çocuğa zarar vermemeli ve yaş gurubuna uygun olmalıdır. Kemik ve kas gelişimi sürerken yapılacak aşırı yüklemeler, zedelenmelere, kırıklara kızlarda adet bozukluklarına yol açabilir. 5 -7 yaş arası koşma, tırmanma, yüzme, dans-folklor gibi bireysel aktiviteler öne çıkarılırken, yaş ilerledikçe, daha fazla güç ve enerji gerektiren aktivitelere, kademeli olarak geçilmelidir. Unutulmaması gereken şey, çocuğun yaptığı spor dalını benimseyip, sevmesi ve sporu amatörce uygulayıp aşırı yüklenmelerden kaçınmasıdır.

Günümüzde artık, 40-65 yaş arasını orta yaş, 65-75 yaş arasını emeklilik dönemi, 75-85 yaş arasını ileri yaşlılık ve 85 yaş üstünü de çok ileri yaşlılık dönemi olarak niteliyoruz. Yaşla birlikte,

1) Beyin ve sinir hücrelerinde artan kayıplar, denge, koordinasyon bozulmalarına, hareketlerde yavaşlamaya yol açar.

2) Görme ve işitme duyularında olan kayıplar, anlık tepkileri geciktirir.

3) Kas ve kemik kitlesinde oluşan kayıp, yumuşak dokularda esneklik azalması, kolay yaralanma ve zorlu hareketleri yapamama sonucunu doğurur.

4) Kalp-dolaşım ve solunum sistemlerindeki kapasite azalması, güçsüzlük ve çabuk yorulmayı beraberinde getirir. Bütün bunlara bakarak, orta yaş gurubunun, tenis, yüzme, koşma, bisiklete binme gibi aktiviteleri kolayca yapabileceğini, emekli ve ileri yaş gurubunda ise, yüzme ve yürümenin en iyi sporlar olduğunu söyleyebiliriz.

- Yeni Alanya Gazetesi, Erkan Demiral tarafından kaleme alındı
https://www.yenialanya.com/makale/3956515/erkan-demiral/yetiskinlerde-ve-cocuklarda-spor