banner516

banner470

banner452

banner449

banner481

banner472

banner479

Hz. Muhammed'i (s.a.s) örnek edinmek

Kişisel yararları için çevreye zehir akıtanlar, havayı kirletenler, yolları daraltanlar, kısacası halkın hukukunu hiçe sayanlar çok daha büyük kul hakkı ihlâlleriyle ve hesaplarıyla yüz yüzedirler

YAŞAM 21.07.2014, 10:29 21.07.2014, 09:31
 Hz. Muhammed'i (s.a.s) örnek edinmek
banner404
GÜZEL dinimiz İslâm’da “kul hakkı” olarak adlandırılan ve insani ilişkilerin neredeyse temelini oluşturan çok ciddi bir kavram vardır. Kul hakkı kavramı, insanlar arası ilişkileri sağlamlaştıracak, iyiliğin, insafın, adalet ve merhametin kök salmasını sağlayacak, ahlâkî yapının pekişmesine vesile olacak, bunun sonunda da kişinin ahiret mutluluğunu yakalamasına etki edecek önemli bir kavramdır. “Kul hakkı” sözcüğü, “insan hakları” tabirinden daha dinî bir içeriğe sahiptir. Bu kavramla insan, başıboş bir varlık olmadığını, yaptıklarından hesaba çekileceğini, eliyle-diliyle ve diğer organlarıyla çevresindekilere karşı hassas davranması gerektiğini ve "kul hakkı"na tecavüzün kesinlikle cezasız kalmayacağı’ tehdidiyle karşı karşıya bulunduğunu hisseder. Kur’an’da, ilk bakışta kul hakkı gibi görünen ve kullar arasındaki adalet esaslarını tespit eden birçok ayetten sonra, “İşte bu Allah’ın hudududur, ölçüsüdür, onu çiğnemeyin" mealinde İlâhî ikazlar gelir. Demek ki, kul hakkını çiğnemek, Allah’ın hududunu çiğnemek olarak kabul edilmektedir. İslâm dini, ırk, milliyet, siyasî inanç, dil ve tahsil seviyesi gözetmeksizin, her insanın şeref ve itibarına hürmet eder. Kur’an-ı Kerim’de zekât, sadaka, infak, ihsan, yardımlaşma, miras, doğruluk, adalet gibi kavram ve konuların bir uzantısı da kul hakkına ve dolayısıyla toplumun salahına dayanır. Kul hakkına riayet, dinimizin en çok dikkat çektiği, ayet ve hadislerle ikaz, hatta tehdit ettiği bir konudur. Ferd ve toplumun düzenini, huzurunu, uyumunu ve ahlâkîliğini sağlamada oldukça önemli bir yer tuttuğu için, dinimizde bu konu üzerinde hassasiyetle durulur. İmanın şartlarını üzerinde taşıyan müminlerin, Yüce Allah’ın rızasını kazanmaları için yerine getirdikleri namaz, oruç gibi ibadetler, dünyanın en zor işi olan kul hakkına dikkat etmek için hazırlanmış bireysel şuur talimleri gibidir. Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.s.), şu üç hadisinde, kul hakkını şöyle işlemektedir: “Üzerinde kul hakkı olan, ölmeden önce ödeyip helalleşsin! Çünkü ahirette altının, malın değeri olmaz. O gün, hak ödeninceye kadar, kendi sevaplarından alınır, sevapları olmazsa, hak sahibinin günahları buna yüklenir.”
“Kibri, hıyaneti ve kul borcu olmayan mümin, cennete girer.”
“Kul hakkı, müminin ayıbı, kusurudur.”
Örneklendirecek olursak, çalıştığımız yerde mesaimize dikkat etmemek, işverene karşı bir kul hakkı ihlâlidir. Çalıştırdıklarımızın ücretini kesmek veya vaktinde vermemek yine bir hak ihlâlidir. Ücretle verdiğimiz bir dersin saatini doldurmadan derse son vermek, ücret sahibinin hakkını yemek olur. Bir öğrenciye hak ettiği notu vermemek haksızlık olur. Komşumuzu sesle, gürültüyle rahatsız etmek, balkondan çırptıklarımızla ona zarar vermek, bakışlarımızla veya hareketlerimizle onu taciz etmek, dedikodusunu yapmak, komşuluk (kul) hakkını ihlâl olur. Bir insanı küçük düşürmeye çalışmak, onun onuruyla oynamak, kişiliğini rencide etmek, haksız yere çıkışmak, aşağılamak, kalbini kırmak, kul hakkı kapsamında değerlendirilecek olumsuz davranışlardır. Yüz yüze olmasa da telefon, televizyon, radyo veya basın yahut yazılı yolla birisine haksız isnatlarda bulunma, onunla ilgili yalan haber verme, kişilik haklarına saldırma, onuruyla, aile gururuyla oynama yine kul hakkına girmektedir. Bireyler olduğu kadar grup, cemaat veya bir kuruluş hakkında da buna benzer yollarla yanlış itham ve karalamalarda bulunma, “kulların hakkı” ihlâli olmaktadır ve bunlar tek kul hakkından daha günahtır. Kişisel yararları için çevreye zehir akıtanlar, havayı kirletenler, yolları daraltanlar, kısacası halkın hukukunu hiçe sayanlar, çok daha büyük kul hakkı ihlâlleriyle ve hesaplarıyla yüz yüzedirler. Zira hedef alınanlar veya mağdurlar tek kişi değil çok kişidir. Çok kişiden helallik almak ise çok çaba gerektirecektir. Trafik işaretlerine dikkat etmeyerek başkasını tehlike ve zarara sokmak, geçiş önceliği olan bir sürücüye bu önceliği vermemek, yolda bir sürücüyü sıkıştırmak, yoluna arabasının burnunu sokmak, trafikte arabaların akışını keserek veya yavaşlatarak sürücülerin vakit kaybına uğramalarına yol açmak; sürücülere el-kol hareketi yapmak, korna çalarak taciz veya hakaret etmek, yolda, veya bir mekanda birisinin ayağına basıp özür dilememek, asansör veya gişe önlerinde bekleyenlerin sıralarına riayet etmeden önlerine geçmek gibi bunlar hep kul hakkına dahil olan kötü davranışlardır.

HELALLİK DİLENMELİ

Bizler kul hakkı deyince, komşumuzun, arkadaşımızın, meslektaş veya mesai arkadaşımızın bir malını alıp habersiz kullanma veya yemeyi aklımıza getiririz. Bu, kul hakkının maddî çeşididir. Bir de bu saydıklarımızın gıybetlerini yapmak, onurlarını kırmak, onları hafife almak veya küçük düşürmek gibi, manevî olan kul haklarını da akıldan çıkarmamak gerekir. Yukarıda verdiğimiz örnekler her iki kul hakkı için de bir hayli malzeme oluşturacak niteliktedir. Bizim değer dünyamızı paylaşmayan, inanmayan ya da gayrımüslimlerin hakkı için de, onlarla helalleşmek gerekir. Bunların gönlü alınmazsa, ahirette affının çok güç olduğu bilinmelidir. Bunların hakkından kurtulmak, Müslümanın hakkından kurtulmaktan daha zordur. Gayrımüslimlerin mal ve canlarına saldırmak caiz olmadığı gibi, hile yapmak, onları incitmek, kalplerini kırmak, kadın ve kızlarına saldırmak da caiz değil, haramdır.  Kişi beşer olmaktan kaynaklanan zaafları, zayıflıkları, gafleti ve unutkanlıklarıyla bir zaman için başkasının hakkına tecavüz etmiş olabilir. İnsanın hata ve kusurunu anlayıp onu tamir etmesi de bir erdemdir. Bunun için, maddî-manevî hangi ihlâlde bulunduysa, bunu büyük bir cesaret ve açık kalplilikle telafi etmeli ve helallik dileme yoluna gitmelidir. Hak sahibi ölmüş ise, ona dua ve istiğfar edip, hakkını çocuklarına, vârislerine verip, onlara iyilik yapmalıdır. Çocukları, vârisleri bilinmiyorsa, mal miktarı parayı fakirlere sadaka olarak verip, sevabını hak sahibine bağışlamalıdır. 


KUL HAKKI ÖNCE ÖDENİR
Kulluk, yalnız belli ibadetlerin yerine getirilmesinden ibaret değildir. Allah’ın bütün emirlerine toptan itaat ve yasaklarından kaçınmak suretiyle ubûdiyetin yani kulluğun hakkı verilmiş olur. Yanlış telkin ve düşünceye kapılarak, kulun en küçük hakkını bir tarafa bırakıp, şahsî nafile ibadetlerle meşgul olmayı ibadet zannetmek, halk arasında yaygın fakat yanlış ve dinî olmayan bir davranıştır. Bu konu üzerinde örneklerle ne kadar çok durulursa o kadar yerindedir. Bir insanın olgun/kâmil olabilmesi için, Allah’a karşı olan vazifelerini yapması, ondan sonra din kardeşlerine yardımda bulunması zorunludur. Böyle olunca şu ölçü açığa çıkmaktadır: “Başkasını düşünmeyen yaşamaya hak kazanmaz. Çünkü Peygamberimiz, “Kendisi için istediği bir şeyi, başkası için istemeyenin imanı tam değildir” buyurmuşlardır. Her işimizde önce kul hakkını göz önünde tutmamız, önce Allah’ın rızası, sonra toplumun selâmeti ve daha sonra huzurumuz için ana yükümlülüğümüzdür. Kur’an-ı Kerim’in dörtte üçü kul hakkını açıklamaktadır desek mübalağa etmiş olmayız. İslâm’ın binası Allah’ı ve dinini tasdik ve ikrardan sonra, toplumun selâmeti ve Hakk’ın bizden talep ettiği hükümlerini yerine getirmektir. 
Kul hakkı, Allah’ın hakkından önce ödenir. Allah uğrunda savaşıp da ölen kimsenin, kul hakkından başka bütün günahları affedilir. Kul hakkı maalesef tövbe ile de, şefaat ile de düşmemektedir. Bütün bu ciddiyetine ve Yüce Allah’ın, “Benim huzuruma kul hakkı ile gelmeyin!” uyarısına rağmen, toplumumuzdaki bu vurdumduymazlığı neyle izah edebiliriz? İslâm ahlâkının bir ayağının “Allah’a itaat”, diğer ayağının ise “mahlukata şefkat ve merhamet” olduğunu nasıl unutabiliriz? Bunda içselleşen bir kişi bırakalım kulu, hayvan ve cansız hakkına bile oldukça dikkat eder. Örneğin hayvanlarını aç-susuz bırakamaz, onlara fazla yük yükleyemez, eşyayı hor ve pis kullanamaz. Böyle bir anlayış ve davranış, İslâm’ın “temizlik” ve “merhamet” medeniyeti olmasının bir gereğidir.
Öyleyse iyi bir Müslüman, Allah’a karşı görevlerinin yanı sıra insanlara karşı görevlerine ve özellikle de kul hakkına karşı da oldukça duyarlı olmalıdır. Yaptığımız her ibadet bizi kul hakkından korkma ve o konuda dikkatli olma seferberliğine itmelidir. Bir kimseden haksız olarak alınan bir kuruşu, sahibine geri vermenin, yüzlerce lira sadakadan kat kat daha sevap olduğu unutulmamalıdır. Günümüzde madde, menfaat, hırs ve gaflet karışımı kavga ikliminde, kulluk bilinci zayıflamış, hâliyle kul hakkı da neredeyse hatırlanmaz olmuştur. Dinimizde bu kadar önemli yer tutan kul hakkına büyük bir titizlikle önem verelim. Bunu yapınca bilelim ki, hem dünyadaki itibarımız artacak, hem de ahrette ilâhî hesap gününde işimiz daha kolaylaşacaktır. 

Yorumlar (0)