banner452

banner449

banner552

banner481

banner472

22.10.2019, 00:12

Yanlış Kullandığımız Atasözleri ve Deyimler

Atasözlerimizin kültürel yaşamlarımızda çok önemli yeri vardır.

Geçmişte yaşanmış kötü bir olaydan sonra, o olayın tekrar yaşanmaması için söylenen özlü sözler, günümüzde atasözleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Edinilen deneyimlerin, özlü sözlerle nesillerden nesillere aktarılması; nesillerin, daha doğru davranmalarını sağlar.

Bütün atasözlerinin ortak amacı ders vermektir, benzeri hatalara düşürmeden, doğru şeyler yaptırmaktır.

Eski Türkler’in “Sav” adını verdikleri atasözleri, bir toplumun kültürüne ait özelliklerini gösterir.

Bir toplumun atasözlerini inceleyerek, o toplumun inanç yapısına, kültürel ve düşünsel yapısına ait tüm özelliklerine rahatça ulaşılabilir.

Söyleyenleri belli olmadığı için anonim olarak nitelenen atasözleri, halklara adanmış bir edebiyat türüdür.

* * *

Yıllardır, elime ne geçerse, okurum.

70’li yıllardan bu yana da yazar dururum.

Yazılarımda ve konuşmalarımda, deyiş ve atasözlerimizle, sağa sola göndermeler yapmayı çok severim.

Ayrıca yöresel şive ve deyişleri araştırmak gibi özel bir merakım vardır.

Sözün özü atasözlerimize hâkimimdir.

Ancak bunca yıldır, okumama, yazma ve araştırmalarıma karşın öyle atasözleri çıkar ki karşıma; bir anlam veremem.

Anlam veremediğim ve zırva bulduğum o atasözlerinden biri “Baldız baldan tatlıdır” atasözüdür.

Bu söz ne zaman karşıma çıksa; “ne alaka lan, böyle atasözü mü olur” der, sinirlenirim…

Geçenlerde biryerde okudum; bu tümcede geçen özne “baldız” değil; “daldız”mış meğer.

Daldız” da bala batırılan, demir kepçenin adıymış.

Yani atasözünün doğrusu; “Daldız, baldan tatlıdır” imiş.

Her duyduğumda ya da gördüğüm de beni sinirlendiren bu atasözünün, doğrusunun böyle olması, beni o kadar sevindirdi ki; o gazla, “yanlış olabilir” diye düşündüğüm, tüm atasözlerini taramaya başladım.

Neler buldum, neler…

Bulduğum doğruların, bazıları beni çok şaşırttı.

Bakalım siz de aynı tepkiyi verecek misiniz?

İşte bulduklarım.

* "Eşek hoşaftan ne anlar" değil. Doğrusu, “Eşek HOŞ LAFTAN ne anlar…”

* “Fukaranın düşkünü, beyaz giyer kış günü” değil. Doğrusu, “ZÜREFANIN düşkünü, beyaz giyer kış günü…” (Buradaki zürefa, zarif kimse anlamında imiş)

* “Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz” değil; Doğrusu, "ANE gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz…" (Buradaki Ane, Bağdat civarında bulunan bir uçurumun adı imiş.)

* "Kısa kes Aydın havası olsun" değil. Doğrusu, "Kısa kes, Aydın ABASI olsun..." (Aba, Aydın yöresine ait kısa bir kıyafettir.)

* "Su küçüğün, söz büyüğün" değil. Doğrusu, "SUS küçüğün, söz büyüğün…"

* "Güzele bakmak sevaptır" değil. Doğrusu, "GÜZEL bakmak sevaptır…"

* "Göz var, nizam var" değil. Doğrusu, "Göz var, İZAN var…"

* "Su uyur, düşman uyumaz" değil. Doğrusu, "SÜ uyur, düşman uyumaz..." (Sü, eski dilde asker anlamına gelir. Düşmana karşı her zaman uyanık kalmak gerektiğini anlatır.)

* "Saatler olsun" değil. Doğrusu, "SIHHATLER olsun…" (Hamamdan çıkanlara ya da tıraş olanlara söylenen bir nezaket sözüdür.)

* " İnce eleyip sık dokumak" değil. Doğrusu, "İnce EĞİRİP sık dokumak..." Bir karar vermeden önce etraflıca düşünmek anlamına gelir

.

* "Ateş olsa cürmü kadar yer yakar" değil. Doğrusu, "Ateş olsa CİRMİ kadar yer yakar…." (Cirim, hacim demektir. Hasmın pek önemsenmediğini anlatır.)

* “ Elinin Körü ” değil. Doğrusu, “ÖLÜNÜN KÛRU…” (Kûr mezar, gömüt demek.)

* “ Sıfırı Tüketmek ” değil. Doğrusu “ZAFİRİ tüketmek…” (Zafir, soluk demek)

* "Azimle sıçan betonu deler" değil. Doğrusu, “AZİMLİ sıçan, betonu deler…”

* “ Altı kaval, üstü şişhane “ değil. Doğrusu, “ Altı kaval, üstü ŞEŞHANE… “

* Ziyaretin kısası makbuldür” değil. Doğrusu, “Ziyaretin KISAS’I makbuldür…”. (Kısas, karşılıklı olan demek.)

* * *

Ve daha neler buldum neler…

Doğru bilip, yanlış kullandığımız o denli çok atasözü ve deyim var ki…

Elimizin altında, her an başvuracağımız “Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü” bulundurmakta yarar var.

Yanlış kullanarak, komik oluyoruz çünkü…

Yorumlar (0)
18°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Alanya'da CHP İlçe Başkanlığı seçiminde kazanan kim olur?
Alanya'da CHP İlçe Başkanlığı seçiminde kazanan kim olur?
banner384
Namaz Vakti 13 Kasım 2019
İmsak 06:04
Güneş 07:27
Öğle 12:47
İkindi 15:33
Akşam 17:56
Yatsı 19:14
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 11 21
2. Fenerbahçe 11 20
3. Trabzonspor 11 19
4. Alanyaspor 11 19
5. Başakşehir 11 19
6. Galatasaray 11 19
7. Malatyaspor 11 18
8. Beşiktaş 11 18
9. Gaziantep FK 11 15
10. Çaykur Rizespor 11 14
11. Göztepe 11 13
12. Konyaspor 11 13
13. Kasımpaşa 11 12
14. Denizlispor 11 11
15. Antalyaspor 11 11
16. Gençlerbirliği 11 10
17. Ankaragücü 11 9
18. Kayserispor 11 7
Takımlar O P
1. Hatayspor 11 21
2. Fatih Karagümrük 11 19
3. Ümraniye 11 18
4. Balıkesirspor 11 18
5. Akhisar Bld.Spor 11 18
6. Erzurum BB 11 18
7. Keçiörengücü 11 18
8. Bursaspor 11 17
9. Menemen Belediyespor 11 17
10. Altay 11 15
11. Adana Demirspor 11 12
12. İstanbulspor 11 12
13. Giresunspor 11 12
14. Boluspor 11 10
15. Osmanlıspor 11 10
16. Adanaspor 11 8
17. Altınordu 11 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Liverpool 12 34
2. Leicester City 12 26
3. Chelsea 12 26
4. Man City 12 25
5. Sheffield United 12 17
6. Arsenal 12 17
7. M. United 12 16
8. Wolverhampton 12 16
9. Bournemouth 12 16
10. Burnley 12 15
11. Brighton 12 15
12. Crystal Palace 12 15
13. Newcastle 12 15
14. Tottenham 12 14
15. Everton 12 14
16. West Ham 12 13
17. Aston Villa 12 11
18. Watford 12 8
19. Southampton 12 8
20. Norwich City 12 7
Takımlar O P
1. Barcelona 12 25
2. Real Madrid 12 25
3. Atletico Madrid 13 24
4. Sevilla 13 24
5. Real Sociedad 13 23
6. Athletic Bilbao 13 20
7. Getafe 13 20
8. Granada 13 20
9. Valencia 13 20
10. Osasuna 13 19
11. Villarreal 13 18
12. Levante 13 17
13. Real Valladolid 13 17
14. Deportivo Alaves 13 15
15. Eibar 13 15
16. Mallorca 13 14
17. Real Betis 13 13
18. Celta de Vigo 13 9
19. Espanyol 13 8
20. Leganés 13 6
banner440
banner545