Yeniden değerleme ile ilgili son değişiklikler ve avantajları

26 Ekim 2021’de yayınlanan “Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile bazı mükelleflere, yeniden değerleme uygulamasından tekrar yararlanma imkânı sağlanmıştır. Yeniden değerleme ile ilgili Kanunda yer alan bu düzenlemeleri aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz;

Bu düzenlemeden, yine tam mükellefiyete tabi ve bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabileceklerdir.
Söz konusu gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, 5024 sayılı kanunda yer alan enflasyon düzeltmesi yapma şartlarının gerçekleşmediği hesap dönemlerinin sonu itibarıyla, bilançolarına dâhil bulunan amortismana tabi iktisadi kıymetlerini yeniden değerleyebileceklerdir.
Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin maliyet bedellerine eklenmiş bulunan (iktisadi kıymetlerin aktifleştirildiği hesap dönemine ilişkin olanlar hariç) kur farkları ve kredi faizleri (bunlara isabet eden amortismanlar dâhil) ise yeniden değerleme kapsamına alınmayacaktır. Örneğin, 1 Şubat 2022 tarihinde 2 yıl vadeli olarak bir demirbaş alırsanız bu demirbaşla ilgili sadece 31.12.2022 yılı sonunda kadar hesaplanan kur farklarını veya kredi faizlerini ( 11 aylık kısmı) demirbaşın maliyetine ekleyeceksiniz. Sonraki yıllara ait kur farklarını veya faiz giderlerini ise doğrudan dönem giderlerine atacaksınız.
Yapılacak bu yeniden değerlemede, iktisadi kıymetlerin ve bunlara ait amortismanların, bu Kanunda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit edilen ve değerlemenin yapılacağı hesap dönemi sonu itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerleri dikkate alınacaktır. Amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda, yeniden değerlemeye esas alınacak tutar, bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenecektir.
Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin tespit edilen bu değerleri ve bunlara ilişkin amortismanların, yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ait olan yeniden değerleme oranı ile çarpılması suretiyle yeniden değerleme sonrası yeni değerleri (bir anlamda güncel değerleri) bulunacaktır.
Yeniden değerleme neticesinde iktisadi kıymetlerin değerinde meydana gelen değer artışlar da, yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin her birine isabet eden değer artışı ayrıntılı olarak görünecek şekilde, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilecektir. Pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave edilme dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmı, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulacaktır
Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması (satış, devir, işletmeden çekiş, tasfiye gibi) halinde, bunlara isabet eden pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışları aynen amortismanlar gibi muameleye tabi tutulacaktır. Değer artışlarının kar veya zarar hesaplamasında dikkate alınması mükelleflerin aleyhine bir durumdur. Fakat, TMS/TFRS ve BOBİ FRS’de olduğu gibi bu değer artışlarının “Geçmiş Yıllar Karları veya Zararları” hesabına alınması (örneğin satışta) veya 2018 yılındaki düzenlemenin aynen uygulanması daha uygundur. Bu nedenle, kanun düzenleyicilerin bu hükmü yeniden gözden geçirmesinde fayda bulunmaktadır.
Hesap dönemi içinde aktife giren iktisadi kıymetler için aktife girdiği hesap döneminde, yeniden değerleme yapılamayacaktır. Amaç güncel bilgilere ulaşmak ve mükellefleri düşünmek ise amortismana tabi iktisadi kıymetler için aktife girdiği hesap döneminde de yeniden değerleme uygulamasının yapılması daha uygun olacaktır.
Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından önce enflasyon düzeltmesi yapılmasına ilişkin şartların oluşması halinde ise yeniden değerleme yapılmayacak fakat, enflasyon düzeltmesi yapılacaktır. Öz kaynak kalemlerinin düzeltilmesinde ise yeniden değerleme değer artış fonu öz kaynaklardan düşülecektir. Enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşmadığı ilk hesap döneminden itibaren de, yeniden değerleme uygulamasına devam olunacaktır. Bu durumda ise iktisadi kıymetlerin yeniden değerlemesine esas değerler olarak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş son bilançoda yer alan değerleri dikkate alınacaktır.
Yeniden değerleme uygulaması 01.01.2022 tarihinden itibaren verilmesi gereken yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde uygulanmak üzere yayımlanmıştır. Yani, uygulamaya 2022 tarihinde geçilecektir.

Yeniden değerleme uygulamasına tekrar geçilmesinin işletmelere sağlayabileceği bazı avantajları da olacaktır. Bunları ise şu şekilde özetleyebiliriz;

Yeniden değerlemeyi uygulayan işletmeler, yeniden değerleme artışlarını öz kaynaklarına ekleyerek öz kaynaklarını güçlendirebileceklerdir. Bu durum, öz kaynakların toplam kaynaklar içindeki payını artıracaktır. Böylece öz kaynak yabancı kaynak dengesi işletmenin lehine gelişebilecek ve işletmelerin özellikle uzun vadeli kredi bulma imkânı artabilecektir.
Yeniden değerlenmiş tutarlar üzerinde daha yüksek amortisman gideri ayrılabilecek, bu durum vergi matrahını azaltacak ve işletmelerin daha az vergi ödemesini sağlayabilecektir.
Özelikle amortismana tabi maddi duran varlıkların toplam duran varlıklar ve dolayısıyla toplam varlıklar içindeki payı artacaktır. Bu durum işletmelerin maddi duran varlıklarını teminat göstererek kolayca kredi bulma imkânına sahip olmasını sağlayabilecektir.
Değer artışlarının öz kaynaklar içinde raporlanması ile teknik iflasta yer alan işletmeler de, teknik iflastan kurtulmak amacıyla yeniden değerleme uygulamasından önemli avantajlar elde edebileceklerdir. Bilindiği üzere teknik iflasta, işletmenin son yıllık bilançosuna göre sermaye ve kanuni yedek akçeler tutarının 2/3’ünün zarar nedeniyle karşılıksız kalması halinde, yönetim kurulunun çağrısı üzerine genel kurul, sermayenin tamamlanması veya 1/3’ü ile yetinme kararlarını almaz ise işletme sona ermektedir. Değer artışlarının öz kaynaklar içinde raporlanması ile ileriki yıllarda ilişkili işletmelerden borçlanma yapacak işletmeler için, örtülü sermaye sınırı artmış olacaktır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Prof.Dr. Zeki Doğan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Mehmet Şahin'i Alanya Belediye Başkanı Adayı olarak görmek ister misiniz?