Obsesif Kompulsif bozuklukla ilgili başa çıkma yöntemleri

Birçok insan bazı durumlar karşısında evham, endişe ve takıntılara kapılabilir. Ancak çoğu kez günlük yaşam içinde ortaya çıkan bu duygular ile baş ed...

Birçok insan bazı durumlar karşısında evham, endişe ve takıntılara kapılabilir. Ancak çoğu kez günlük yaşam içinde ortaya çıkan bu duygular ile baş edebilir ve sorunlarımız işlevselliğimizi bozacak noktaya gelmez.

Ancak, takıntılı düşüncelerin günlük yaşamımızı etkileyecek, aktivitelerimizi kısıtlayacak düzeye gelmesi durumunda OBSESİF-KOMPULSİF BOZUKLUK (OKB) adı verilen bir ruhsal hastalık meydana gelmektedir.

OKB NEDİR?

OKB, obsesyon adı verilen takıntılı düşünce, fikir ve dürtüler ile kompulsiyon adı verilen yineleyici davranışlar ve zihinsel eylemlerden oluşan bir ruhsal hastalıktır.

Obsesyon

Kişinin zihnine girmesine engel olamadığı, zihninden uzaklaştıramadığı düşünce, fikir ve dürtülerdir. Kişinin isteği dışında gelirler, kişi tarafından mantık dışı olarak değerlendirilirler ve yoğun sıkıntı huzursuzluğa yani anksiyeteye(kaygıya) neden olurlar.

Kompulsiyon

Obsesyonların neden olduğu yoğun sıkıntı ve huzursuzluğu azaltmak ya da ortadan kaldırmak üzere yapılan yineleyici davranış ve zihinsel eylemlerdir.

HER TAKINTILI DÜŞÜNCE YA DA DAVRANIŞ OKB MİDİR?

Yukarıdaki örnekleri okuduğunuzda aklınızdan ‘temiz, tertipli ve düzenli olmanın; güvenlik amacı ile kapıları, pencereleri kontrol etmenin ne zararı var, bunlar hastalık mı sayılmalı?’şeklinde düşünceler geçebilir. Elbette bu davranışları günlük yaşamımızda yapıyoruz ve hastalık olarak sayılmamalıdır. Ancak tıbbi açıdan bu şekildeki düşünce ve davranışların hastalık sayılabilmesi için günlük işlevlerimizi etkileyecek, kısıtlayacak, bozacak kadar şiddetli ve yoğun olmalıdır. Örneğin, bir evin temiz ve düzenli olması doğal olarak hastalık sayılmaz ama kişiler hemen her gün, günün her saatinde temizlik yapıyor, her gün çamaşır yıkıyor ve bu davranışları nedeni ile de çocuklarına onları sağlıklı bir biçimde yetiştirebilmek için yeterli zamanı ayıramıyorsa hastalık olarak değerlendirilmelidir. Ancak işlevsellik bozulup davranışlardan emin olmak adına sık sık kontrol etme davranışları tekrar ediyorsa düşünce biçimiyle ilgili yeniden düzenlenmesi gereken noktalar var demektir.

OKB’NİN NEDENLERİ NELERDİR?.

Genetik nedenler

OKB’li hastaların anne-babalarında ve diğer birinci derece akrabalarında OKB’nin sık olarak görülmesi hastalığın genetik olabileceğini düşündürmektedir.

Beyin işlevlerinde bozulma ve serotonin

Beyin üzerinde yapılan araştırmalarda beynin bazı bölgelerinde ve özellikle de beyin içindeki sinirsel iletimde önemli rolü olan serotonin maddesinin işlevlerinde bozukluk saptanması bunların OKB’nin nedeni olarak araştırılmasına yol açmıştır.

Çocukluk çağı travmaları

Çocukluk çağı travmalarına  (örneğin, cinsel istismar) maruz kalanlarda ileri yaşamlarında önemli bir stres yaşantısı ardından OKB’nin ortaya çıkabilmesi erken çocukluk dönemlerinin OKB gelişiminde önemli rol oynadığını göstermektedir.

Kişilik özellikleri

Kişilik yapısı olarak titiz, kuralcı, ayrıntıcı, mükemmeliyetçi özelliklere sahip olan kişiler OKB’ye yatkın kişiler olarak değerlendirilmektedir.

OKB NASIL TEDAVİ EDİLİR?

OKB günlük yaşam etkinliklerini ciddi olarak kısıtlayabilen, aile, meslek ve sosyal yaşamda önemli işlev kayıplarına yol açan, yaşam kalitesini düşüren bir hastalıktır.

Kronikleşme yani müzmin hale gelme olasılığının yüksek olması tedavinin önemini arttırmaktadır. Tedavide kullanılan birkaç yöntem bulunmaktadır.

İlaç  tedavisi

Özellikle serotonin sistemi üzerinde etkili olan ilaçlar OKB tedavisinde oldukça yararlı olmaktadır. Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (engelleyicileri)adı verilen bu grup ilaçlar OKB tedavisinde yaygın ve başarılı şekilde kullanılmaktadır.

Tedavinin ilk günlerinde hafif bulantı, baş ağrısı, uyku bozukluğu, midede huzursuzluk gibi geçici yan etkiler ile hastaların çoğunun dile getirmeye çekindikleri cinsel yan etkiler görülebilir. Ancak bu grup ilaçlar genellikle hastalar tarafından kolaylıkla kullanılan ve kullanımları sırasında bir sorun yaşanmayan ilaçlardır.

Etkilerinin görülmesi için iki hafta kadar beklemek gerekir. İlacın etkili olup olmadığına karar vermek için en az 10 hafta süre geçmesi beklenmelidir. Etkili olduğuna karar verilirse tedavinin gerekirse günlük doz arttırılarak en az iki yıl sürdürülmesi gerekir.

Bilişsel-Davranışçı tedavi Ve Şema Terapi

Obsesif hastalar kaygı verici düşünceler ile bu düşüncelerden kaçarak ve kaçınarak başa çıkmaya çalışırlar. Ne var ki düşüncelerden kaçmaya çalıştıkça bu düşünceler daha da artar ve böylelikle kısır bir döngü oluşmaktadır. Davranış tedavilerinde amaç hastayı kaygı veren ve kaygı oluşturduğu için kaçma ve kaçınma davranışlarına neden olan düşüncelerle  (obsesyonlar)  karşı karşıya getirmek ve bu karşılaştırmanın oluşturduğu kaygıyı azaltmak için devreye giren tekrarlayıcı davranışları (kompulsiyonlar) engellemektir. Hedef rahatsızlık veren düşüncenin oluşturduğu kaygıyı söndürmek ve alışma durumunun oluşmasını sağlamaktır. Bu şekilde yapılan tedaviye alıştırma tedavileri adı verilir.

Bilişsel tedavilerde ise amaç rahatsız edici düşüncelerin oluşturduğu sorumluluk algısını azaltmaktır. Sorumluluk biçiminde bir algılama olmadığında hastalar akla gelen rahatsızlık verici düşünceleri yansızlaştırmak ve etkisiz kılmak için tekrarlayıcı davranışlar gösterme ihtiyacı hissetmeyeceklerdir. Amaç düşünceleri gerçek gibi algılamayı azaltmaktır. Bu nedenle tedavide tehdit tehlike ve aşırı sorumluluk algılarının ne oranda gerçekçi olduğu ve hangi düşünce  hataları sonucu abartılı tehdit ve tehlike algılarının ortaya çıktığı hasta ile birlikte görüşülüp psikoeğitim verilir. Bilişsel hataların belirlenmesinden sonra yeterince işlevsel olmayan bu düşüncelerin daha gerçekçi ve işlevsel olanları ile yer değiştirmesi sağlanır. Düşüncelerinin  bir felaketle sonuçlanacağını düşünen hastalardan bu düşünceleri durdurmak yerine özellikle akla getirmeleri istenmekte ve ardından korkulan sonuçların oluşmadığını görmeleri tedaviye uyum sağlamakta önemli yararlar oluşturmaktadır.

Bilişsel ve davranışçı terapiler hem hastalığın tedavisinde hem de özelikle nükslerin önlenmesinde çok önemli bir yer tutmakta, tedavide bazen tek başlarına bazen de ilaç tedavileri ile birlikte kullanılabilmektedirler. Bilişsel davranışçı tedaviler tedavi seçenekleri arasında en önemli yeri tutmaktadır.

Şema terapide ise amaç çocuklukta şu an ki obsesyon ve kompulsiyonlara neden olan temel inançları ve olumsuzluklarla başa çıkma yöntemlerini belirleyerek danışanın farklılaşma düzeyini yükseltmektir.

AİLE VE ARKADAŞLARA DÜŞEN GÖREVLER

OKB’li hastalar sıklıkla takıntılı düşünce ve davranışları çevredekiler tarafından fark edildiğinde, öğrenildiğinde nasıl algılanacaklarıyla ile ilgili endişe yaşarlar. Çoğu hasta ayıplanacağı, dalga geçileceği, küçük düşürülebileceği düşüncesi ile hissettiklerini paylaşmaktan ya da açığa vurmaktan kaçınır. Hastalar, damgalanma kaygısı ile tedaviye hastalığın başlamasından çok uzun süre sonra başlayabilmektedir.  Aile üyeleri ve arkadaşları hastanın zaman zaman çevreye de huzursuzluk verecek düzeye varan takıntılı davranışlarının hastalar tarafından engellenemeyen, karşı koyamadıkları düşüncelerden kaynaklandığını bilmelidir, tedaviye uyum sağlanması konusunda destekleyici, cesaretlendirici ve yüreklendirici olmalıdırlar.

KENDİNİZDE OKB OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORSANIZ NE YAPMALISINIZ?

Kişinin kendindeki bazı düşünce ve davranışların bir ruhsal hastalığın belirtileri olabileceğine karar vermesi çoğu kez güçtür. Fakat kendinizde günlük hayatınızdaki işlevselliğinizi etkileyen, rahatsız eden, tetikleyen durumlar gözlemliyorsanız veya kişilik yapınız yatkınsa mutlaka bir Uzman Klinik Psikolog veya Psikiyatristten yardım almalısınız.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Gül Er İşlek - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.


TOPTAN GIDA

TOPTAN GIDAŞirketine;* Deneyimli ve ehliyetli Bay/Bayan Pazarlamacı Plasiyerler, * DIA programı bilen muhasebeci ve sekreterler alınacaktır. 0 532 341...

0 532 341 52 78

Aytim Endüstriyel Mutfak Ekipmanları Ltd. Şti.

Aytim Endüstriyel Mutfak Ekipmanları Ltd. Şti.Şirketimize tecrübeli Bay/Bayan ön muhasebe elemanı alınacaktır.0 242 515 24 92-93

0 242 515 24 92-93

YARDIMCI BAYAN

YARDIMCI BAYAN90 yaşında bir beye yemek ve temizlik konusunda yardımcı olacak, tercihen yatılı kalabilecek BAYAN aranıyor. Ücret dolgundur.Not: Yatala...

0 542 222 01 75

SATILIK BAHÇE

SATILIK BAHÇEAlanya Üzümlü Köyü merkezinde yola sıfır, elektrik ve su problemi olmayan, maldanları yapılmış ev yatağı olan 755m2 bahçe satılıktır. Fiy...

0 532 286 42 99

KİRALIK DAİRE

KİRALIK DAİREOtogar karşısı 1+1 eşyalı, A mutfak kiralık daire...0 532 563 22 16

0 532 563 22 16

SEKRETER

SEKRETERDamlataş’ta bulunan inşaat firmasına SEKRETER alınacaktır.0 532 485 73 80

0 532 485 73 80

MİMAR VE HARİTA MÜHENDİSİ

ŞİRKETİMİZBünyesinde çalışmak üzere MİMAR VE HARİTA MÜHENDİSİ aranmaktadır.Adres: Sugözü Mah. Sugözü Cad. No:91/1AG0 553 472 04 72

0 553 472 04 72

TEKNİKER

TEKNİKERŞirketimiz bünyesinde çalışacak TEKNİKER aranmaktadır.Adres: Tosmur Mah. İsmail Özdemir Cad. Tekinoğlu Şehri Yeşil Sitesi A Blok No :14/A0 507...

0 507 135 65 55

RESEPSİYONİST

RESEPSİYONİST5 yıldızlı otelimizin resepsiyonunda çalışacak bayan resepsiyonist aranıyor.0 533 338 71 11

0 533 338 71 11

SATIŞ ELEMANI

SATIŞ ELEMANI Alanya Begüm Abiye’ye tecrübeli SATIŞ ELEMANI aranmaktadır.Adres: Yayla Yolu Cad. Akbank Arkası No:3/B0 537 321 34 31

0 537 321 34 31

Anket Galatasaray - Fenerbahçe derbisini kim kazanır?