Havalimanları özelleştirilmesi-3

SON

2 haftaki yazılarımda, havalimanı ve yolcu terminalleri özelleştirmesinden bahsetmiş, ülkemizde yaygın olarak tercih edilenYap-İşlet-Devret (YİD) modeli uygulamalarından örnekler vermiştim. Bu hafta, son yıllarda yapılan YİD ihaleleri hakkında bilgiler verip konuyu tamamlayacağım.

Önce yeni havalimanı yapım ve işletim ihalelerine bakalım.

Adana bölgesinin hava ulaşım ihtiyacını karşılamak üzere 15 Aralık 2012 tarihinde yapılan Çukurova Havalimanı yapım-işletim ihalesini, ihaleye tek teklifi veren Skyline Ulaşım A.Ş. (Koçoğlu Grubu) – Zonguldak Özel Sivil Havacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi 9 yıl 10 ay 10 gün işletme süresi ile kazanmıştı. Yatırım bedeli 357,1 milyon euro olarak öngörülmüştü. Adana-Mersin karayolu üzerinde, Yenice-Tarsus Mevkii’nde yer alacak havalimanının 36 ay içinde tamamlanması planlanmıştı. İnşaat çalışmaları başlamış olmakla birlikte gecikme yaşandığı görülüyor. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı bu konuda “Projeyi üstlenen firmanın yatırımı öz kaynakları ile başlattığı ve mevcut durum itibariyle yüzde 17’lik bir fiziki gerçekleşmeye ulaşıldığı ancak, yatırımın tamamını öz kaynakları ile yürütme imkânı bulamadığı için ortak arayışına girdiği ve bulduğu yabancı bir ortak ile yaptığı ön sözleşmeyi Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü’ne sunduğu” açıklamasını yaptı. Bir pist ve 15 milyon yolcu/yıl kapasiteli terminal tesislerine sahip olacak yeni havalimanı açıldığında, mevcut Adana Şakirpaşa Havalimanı’nın kapatılması bekleniyor.

3 Mayıs 2013 tarihinde yapılan İstanbul yeni havalimanı yapım ve işletme ihalesine TAV, IC İçtaş-Fraport, Makyol ve Limak - Cengiz - Kolin – Mapa-Kalyon Ortak Girişimi (İGA) katılmış, 87 tur süren açık arttırmayı 25 yıllık kira bedeli için 22,2 milyar euro (+KDV) teklif eden İGA kazanmıştı. Bu işletim süresince DHMİ’ye ödenecek paradır. Havalimanının yatırım bedelinin 10 milyar euro civarında olması bekleniyor. Cumhuriyet tarihimizin en yüksek bedelli bu ihalesi kapsamında, 6 pist ve 150 milyon yolcu/yıl kapasiteli terminal tesislerine sahip olacak havalimanının 3 pist ve yolcu/kargo terminal tesislerini ile diğer hizmet binalarını kapsayan ilk etabının 42 ayda tamamlanması öngörülüyor. Karadeniz sahilinde, Yeniköy-Akpınar arasındaki bölgede arazi düzenleme çalışmaları başladı. Bu havalimanının konumu (bölge hava koşulları bağlamında iniş-kalkışa uygunluk – çevresel etkiler) ve yapım koşulları (özellikle göletlerle dolu arazi yapısı) hakkındaki tartışmalar hala sürmekte. Ben bu tartışmalara dâhil olmak istemiyorum. İstanbul’un 3’üncü bir havalimanına daha ihtiyacı olduğu kesin ve bu konuda gecikme yaşanmamalı. Kamu kesiminden yapılan açıklamalar, ihaleyi kazanan Ortak Girişim Grubunun kredi temininde son aşamaya geldiğini gösteriyor (bu konuda kesin bir bilgiye sahip değilim).

Yapım-işletim süresi dolan terminal tesisleri için yapılan kiralama ihalelerinde ise;

Adnan Menderes Havalimanı yeni iç hatlar terminali yapımı ile mevcut dış hatlar terminali ve yeni iç hatlar terminali işletimi için 11 Kasım 2011 tarihinde gerçekleştirilen 18 yıl süreli kiralama ihalesine IC İçtaş–Fraport, Limak GMR Grubu ve TAV Havalimanları Holding A.Ş. teklif vermişti. 10 tur süren açık arttırmayı 610 Milyon euro (+KDV) teklif veren hâlihazırdaki işletici TAV kazandı. 2032 yılına kadar terminal tesislerini işletecek olan TAV, havalimanına 250 milyon euro yatırım yapacak.

Muğla Dalaman Havalimanı dış hatlar terminali (ve DHMİ Genel Müdürlüğü’nce işletilen iç hatlar terminali) için 7 Mart 2014 tarihinde gerçekleştirilen 25 yıl süreli kiralama ihalesine Limak-GMR OGG, YDA İnşaat, TAV Havalimanları Holding, Fraport-İC İçtaşteklif vermişti. 37 tur süren açık arttırmayı 705 Milyon euro (+KDV) teklif veren hâlihazırdaki işletici YDA İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. kazandı. YDA terminal tesislerini 2040 yılına kadar işletecek.

Muğla Milas-Bodrum Havalimanı dış hatlar terminali (ve DHMİ Genel Müdürlüğü’nce işletilen iç hatlar terminali) için 21 Mart 2014 tarihinde gerçekleştirilen 20 yıl süreli kiralama ihalesine Astaldi-Romairport-Göçay, Fraport-IC İçtaş TAV Havalimanları Holding ve YDA İ İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. teklif vermişti. 105 tur süren açık arttırmayı 717 Milyon euro (+KDV) teklif veren TAV Havalimanları Holding A.Ş. (yeni işletici olarak) kazandı. Havalimanı’nın mevcut işleticisi Mondial’dır.

Görüldüğü üzere, ülkemiz havalimanları ve terminal tesisleri için yapılan YİD ihalelerine ilgi büyük olup, öngörülen işletme süreci için ödenecek kira bedellerine ilişkin yapılan açık arttırmalar kıran kırana geçiyor.Bu işin iyi yanı. Yeni-modern tesislere sahip oluyoruz. İşleticiler iyi hizmet sağlıyor. DHMİ’nin (yani devletin) kazancı artıyor ancak her iyinin elbette ki bir de diğer yanı var. İşleticilerin de kar etmesi lazım. Dolayısı ile yolcular havalimanı terminallerindeki yiyecek-içeceğe, otopark gibi hizmetlere daha çok para ödüyor. Yiyecek-içeceğe lafım yok, ancak otopark ücretleri bazı havalimanlarında hakikaten çok pahalı.
Tekrarlayacak olursam, mülkiyetin devlette kaldığı YID sistemini ben –genel anlamda- destekliyorum. Yeri gelmişken son günlerde, yeni ihalelerdeki kredi temininde yaşanan sıkıntılara (gecikmelere) ilişkin eleştirilere de cevap vermek isterim. YID modelinin özünde, DHMİ’ye en yüksek ücreti ödeyenin veya en uzun işletme süresini verenin ihaleyi kazanma ilkesi var. Böyle olunca, firmaların kıran kırana geçen ihalelerde çok yüksek maliyetlerin altına girmesi normal. Bunu önleyemezsiniz. Firmalara devlet garantisi sağlanabilir mi? Bu tartışılması gereken bir diğer konu.Her düşünceye, eleştiriye saygım var. YID modelinde yer alan tüm koşullara aynen katılıyor da değilim. Benim de farklı görüşlerim var ancak sırf kredi temininde sıkıntı yaşanıyor diye gayet güzel işleyen, sonuç veren bir sistemi tek yönlü eleştirmek – bundan vazgeçelim demek - bence doğru değil. İhale şartnamelerini DHMİ hazırlıyor. Yapılacak olan eğer kredi temin konusu sıkıntı yaratmaya devam edecek ise, ihaleye katılacak firmaların mali durumları için daha sıkı şartlar oluşturur.Haftaya görüşmek üzere.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Yıldırım Saldıraner - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce HDP kapatılmalı mı?