Yapılan egzersiz ve kullanılan ayakkabının uyumu

GÜNLÜK

hayatta spor yapan kişiler için yapılan egzersiz kadar ayakkabı seçimi de çok önemlidir. Rastgele bir ayakkabı ile egzersiz yapmak oldukça yanlıştır. Sakatlanmaları önlemek ve performansı arttırmak için ayakkabı ve egzersiz yapılan zeminin birbirine uygun olması çok önemlidir. Ayakta ve dizde oluşacak yüklerin en önemli belirleyicisi egzersiz yaparken seçilen ayakkabı ile zemin arasındaki uyumdur. Nasıl bir zeminde egzersiz yaptığımız kadar egzersiz yaptığımız zemine uygun en ideal ayakkabıyı seçmek de önemlidir. Zemine uygun spor ayakkabısı kullanımında yaralanma oranları ciddi şekilde azalır. Spor ayakkabısı ve egzersiz yapılan zeminin özellikleri ayak, bacak ve diz karşılaşılabilecek yaralanmaların sıklığı ve ciddiyeti açısından önem taşımaktadır. Bu etkileşim ayak ve bacak kasları ile kiriş, bağ, kemik ve kıkırdaklarda yaralanmaların sebebi olabilir. Aslında bu problem hareket mekanizması içerisinde yukarıya doğru kalça ve bele kadar zarar verebilir. Yumuşak bir zemin kemiklere ve eklemlere binecek yükleri azaltır. Yumuşak zemin kronik aşırı kullanım sorunları tendinit, stres kırığı ve bunun yanı sıra düşmeler sonucunda meydana gelecek akut ezilmelere karşı da koruyucudur. Bir başka önemli konuda zeminin sürtünme direncidir. Egzersiz yapılan zemindeki yüksek sürtünme direnci dokuların özellikle kaslar, eklemler ve bağlarının yaralanmasını artırır. Genellikle zemine uygun ideal bir spor ayakkabısı kullanımı koşarken, yürüyüş yaparken yada halı sahada futbol oynarken, çim zeminde, toprak için uygun krampon yüksekliği, taban yapısı uygun ayakkabılar yaralanma oranlarını azaltılabilir. Yumuşak zemin ve performans arasında çok sık tartışılan bir konuda yumuşak zemin performansı azaltıldığı, sert zemin ise daha iyi performans gösterilir düşüncesi son derece yanlıştır. Buna karşın özellikle zeminin sürtünme katsayısı bazı egzersizler için hızlı hareket reaksiyonu açısından avantajlı ve önemlidir. Birçok spor malzemesi üreten firmalar tarafından her spor dalı için aktivitenin yapıldığı zemine uygun farklı ayakkabılar üretilmektedir. Bu ayakkabıların tabanında değişik bölgelerinde yer alan yastıkçıklar ile zeminden titreşimi azaltılmaya çalışılır ki bu sayede kaslarda, kemik ve eklem kıkırdaklarına binen yüklerin azalması sağlanır. Spor malzemesindeki teknolojiler firmalar tarafından "air" (hava) tabanlı ayakkabılar gibi değişik isimlerle piyasaya sürülmektedir. Bu tür malzemelerle aşırı kullanım sorunları bir oranda azaltılır. Buna karşın ayakkabının tabanın ve bazı kenar bölgelerinin sert malzemeden yapılması gerekir. Yürüyüş ve koşu esnasında ayağın zeminle tam temasının sağlandığı anda ayağın aşırı içe-dışa kaçışları ancak ayakkabının iç-dış kenarlarında yer alan destek malzemeleri ile engellenebilir. Düşük tempo yürüyüş ve koşularda öncelikle topuk bölgesi zeminle temas eder. Bu esnada vücut ağırlığınızın iki-üç katı büyüklükte bir yük bu bölgeye ihtiva eder ki bu bizim sakatlanmamıza neden olur. Mesela basketbol gibi branşlarda ani hareketlerde bu yük yedi sekiz katına kadar çıkabilir. Dolayısı ile bu bölgedeki şok emici özellik önem taşımaktadır. Basketbol ayakkabılarında özellikle uzun konçlar ayak bileği burkulmalarında yaralanma riski azaltılmaya çalışırken futbol ayakkabılarında değişik krampon yüksekliği ve sertliği ile zemin ile ayakkabı arasında ideal sürtünme direnci sağlanmaya ve denge kurmaya çalışılmaktadır. Genellikle ayakkabının tabanı şok emici bir desteği ve koşu sırasında ayağın içe-dışa olan hareketlerini kontrol edici yapısı ile iki önemli özelliğe sahip olmalıdır. Sıklıkla bu iki özellik aynı ayakkabıda aynı oranda bulunamayabilir. Dolayısı ile hangi özelliğe daha çok ihtiyacınız olduğunu belirlemek gerekir. Bunun da en kolay yolu eski ayakkabının iyi bir şekilde analiz edilmesidir. Eski ayakkabınızı düz bir zemin üzerine koyup arkadan bakarak ayakkabının içe veya dışa doğru bozulmalarını tespit edebilirsiniz. Eğer böyle bir sorun var ise ayağın içe ve dışa olan hareketlerini kontrol eden bir ayakkabıyı tercih etmeniz gerekebilir. Şayet topuk ağırlıklı koşanlarda topuk, parmak ucu ağırlıklı koşanlarda ayakkabının ön bölgesinde ciddi ezilmeler olacaktır. Eğer böyle bir ezilme tespit ettiyseniz. Bu bölgelerde şok emici materyalleri olan ayakkabıları tercih ediniz. Eğer ayak parmaklarınızda ayakkabı vurması, kanama oluyorsa yumuşak malzemeden yapılmış ve burun kısmı daha uzun ayakkabıları tercih ediniz. Eski ayakkabının orta bölümde yeni haliyle karşılaştırılınca yaklaşık yüzde 10-15'lik bir çökme var ise ayakkabıyı değiştirmekte yarar vardır. Orta bölümü daha sert malzemeden yapılmış ayakkabı tercih ediniz. Diğer önemli bir özellik de ayakkabının ağırlığıdır. Olabildiğince hafif bir ayakkabı seçmekte yarar vardır. Ayrıca ayak anatomisi özellikle taban ile ilgili sorunlar var ise önerilen uygun taban destekleri kullanılmalıdır. Şayet ayak ile ilgili anatomik bir sorun içe ya da dışa basış yok ise ayakkabıda şok emici özelliği ön plana çıkarmak uygun olabilir. Kullanılan eski ayakkabı ile ilgili sorun yok ise kullanmaya devam edilebilir veya aynı model ayakkabının yenisi tercih edilmelidir. Bilimsel çalışmaların sonuçları ayakkabıların şok emici özelliğinin bin km.lik bir koşuyu takiben ciddi oranda azaldığına işaret etmektedir.

Sonuç olarak özetlemek gerekirse yeni bir spor ayakkabısı almadan önce hangi spor branşını yapıyor olursanız olun öncelikle eski ayakkabınızı kontrol edip ayak basış özellikleriniz hakkında bilgi sahibi olun. Alınacak ayakkabılarda ayakkabının orta bölümündeki sert desteği, topuk ve ayak ön bölgedeki yastıkçıkları, yapımında kullanılan malzeme özelliklerini, tabanındaki sürtünme özelliklerini inceleyerek karar vermeye çalışın. Ayakkabıların arka bölümleri ayağın dışa ve içe kaçışını engelleyecek sertlikte, ön bölümü ise tam tersine esnek özelliklere sahip olmalıdır. Ayakkabıyı aldığınızda aldığınız yerde giyip yürüyüp, sıçrayıp, koşarak deneyin. Ayağınızda 10-15 dakika kalması kararınızı kolaylaştıracaktır. Ayakkabı ayağınızı sıkmamalı veya ayağın içinde hareket etmesine izin verecek kadar büyük olmamalıdır. Yeni ayakkabıyı ilk defa yarışlarda kullanmayın, yeni ayakkabıyı ilk giyişinizde uzun ve sert koşular yapmamaya özen gösterin. Eğer illa da betonda koşmak zorunda iseniz seçeceğiniz spor ayakkabınıza aman dikkat edelim; tabanı kalın ve şok emme özelliği fazla olmalı. Mümkün olduğunca çim, toprak ve doğal zeminler tercih edilmelidir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Erkan Demiral - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce HDP kapatılmalı mı?