Çalışma hayatı ve liderlik

LİDER

, bulunduğu çevreye yarar sağlayan, süregelen gelenekte köklü değişiklikler yapabilen, çevreyi yönetmek için, sorumluluğu; sezgi, zekâ ve bilgiye dayalı karar ve uygulamalarla taşıyan kişi olarak ifade edilmektedir. Diğer bir ifade ile lider, elindeki gücü kullanabilme kapasitesine bağlı olarak, çevresini etkileyen kişidir. 1980 yılına dek liderlik üzerine yapılan araştırmalarda ve geliştirilmiş kuramlarda, liderlik olgusuna, lider ve söz konusu liderin takipçileri arasındaki etkileşimlerde yaşanan bilişsel süreçler yeterince dâhil edilmemiştir. Yani "Lider" kavramı, kendisini takip eden çevreden bağımsız ele alınmış ve tanımlanmıştır. Fakat özellikle insanın sosyal bir varlık olması ve davranışların, bilişsel süreçlere bağlı olarak oluşması dolayısı ile bu durum, liderlik alanında büyük bir eksiklik yaratmıştır. Bu eksikliğin giderilmesi adına yapılan araştırmalar sonucu ortaya; liderliğin ortaya çıkışında takipçilerin psikolojik tutumlarını, beklentilerini ve davranışlarını esas alan "Örtük liderlik" yaklaşımı çıkmıştır. Söz konusu yaklaşımın temeli; her insanın zihninde ideal bir lider prototipi bulunduğu ve bu modellerin genel anlamda benzerlik göstermekle birlikte, değişik faktörlerin etkisi ile farklılaşabileceği varsayımına dayanmaktadır. Esas olarak örtük liderlik, insanların çocukluklarından itibaren birçok farklı girdinin etkisiyle zihinlerinde şekillendirerek içselleştirdiği lider modelini ifade etmektedir. İnsanlar genellikle zihnindeki modele uygun kişileri lider olarak kabul etme eğilimindedirler.

1970'lerden sonra, liderlik birçok araştırmacı tarafından, liderin özellikleri ve davranışlarından ziyade takipçilerinin perspektifinden tanımlanmaya çalışılmaktadır. İnsanlar zihinlerinde lidere ilişkin önceden bir model oluşturmakta ve gördüğü anda lideri teşhis edebilmekte, sorulduğunda liderin nasıl birisi olduğunu ve ne tür davranışlar sergilemesi gerektiğini kolaylıkla ifade edebilmektedirler. Yani; liderlik etme hakkı kişiye takipçiler tarafından verilen bir armağan olarak görülmektedir. Örtük liderlik kuramına göre insanlar; davranışları ve karakteristik özellikleri sayesinde, diğer insanların zihnindeki lider prototipiyle uyuştukları taktirde lider olarak kabul edilmektedir. Buradan hareketle örtük liderlik modelinde, zihinsel bir muhakemenin var olduğunu ve muhakeme sonucu bireylerin kendi liderlerini seçip, içselleştirerek takip etme eğilimi gösterdiğini söylemek doğru olacaktır. Örnek verilecek olursa; liderlik algısını beceriklilik, kişisel ahlak, etkileyicilik gibi temel özellikleri baz alarak şekillendiren birey, işletme hiyerarşisinde açıkça lider olarak tanımlanmayan fakat söz konusu özellikleri barındıran herhangi bir bireyi lider olarak kabul edebilmektedir. Bu durum genel olarak işletme içi otorite dengesini olumsuz yönde etkileyebilmektedir.

İnsanlar; kültürel, kişisel, toplumsal ve bilişsel süreçlerin etkisi ile kendi değer yargılarını oluşturmaktadır. Gerek özel yaşamlarında, gerekse çalışma hayatı içerisinde, bulundukları ortamdaki bireyleri bu değer yargılarına göre kategorize etmekte olan kişiler, değer yargıları ile uyumlu olan bireyleri "Lider" olarak içselleştirmekte ve açıkça lider olarak ifade edilmese dahi bu kişileri bir lider olarak algılamaktadır. Öte yandan, kendi ideal lider prototipi ile uyuşmayan, kendi değer yargıları ile çelişen bireyleri ise lider olarak kabul etmemekte ve yönergelerine uymayı reddetmektedirler. Sonuç itibari ile siz kimseniz, lideriniz de tam olarak o’dur. Hiçbir otorite, bireylerin zihinlerindeki ideal lider prototipini yıkamamaktadır. Bu nedenle hiyerarşik güç dengesi sağlamak isteyen işletmeler, çalışan davranışlarını takip ederek, genel liderlik algısını iyi analiz etmek ve yönetim stratejisini bu doğrultuda oluşturmak zorundadır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Edacan Koçak - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.



Anket Bugün son iki aday kalsa Erdoğan'ı mı Yavaş'ı mı seçersiniz?