Havalimanları Özelleştirilmesi-2

GEÇTİĞİMİZ

haftaki yazımda, havalimanı ve yolcu terminalleri özelleştirmesinden bahsetmiş, ülkemizde yaygın olarak tercih edilen ‘Yap-İşlet-Devret’(YİD) modeli uygulamalarından örnekler vermiştim. Bu hafta bu örnekleri detaylandırmak istiyorum.

Ülkemizin havalimanları özelleştirilmesi, 1993 yılında yapılan ihale ile Antalya Havalimanı 1. Dış Hatlar Terminal binasının YİD modeli ile özel sektör tarafından yapılması ve karşılığında 9 yıl 45 gün işletilmesi süreciyle başlamıştır. Bayındır Holding tarafından 1996 yılında başlanılan Terminal 1, Nisan 1998’de açılmış, 1999 yılında da Fraport AG ortaklığı ile işletilmeye devam edilmiştir. 2004 yılında, bu defa Terminal 2 için yapılan ihaleyi Çelebi Hava Servisi A.Ş.–IC İçtaş Ortaklığı, 34 ay 27 gün işletme hakkı ile kazanmışlardır. Terminal 2 de Aralık 2005’de açılmıştır.

Terminal 1’in işletim hakkı sözleşme süresinin dolmasından sonra, 2007 yılında yapılan kiralama ihalesini, bu defa IC İçtaş ve Fraport AG Ortaklığı (kısaca ICF, yarı yarıya ortaklık) kazanmıştır. 2009 yılında Terminal 2 işletmeciliği de ICF’e geçmiştir. ICF, 2010 yılında, duyulan ihtiyaç bağlamında yeni iç hatlar terminalini de yapmıştır. Sözleşmeye göre, Terminal 1, 14 Eylül 2007’den başlamak üzere 17 yıl, 3 ay, 17 gün, Terminal 2 ise 23 Eylül 2009’dan başlamak üzere 15 yıl 3 ay 3 gün süre ile işletilecektir. Diğer bir ifade ile 2,4 milyar euro tutarındaki YİD imtiyaz sözleşmesi 31 Aralık 2024 tarihinde sona erecektir. Havalimanı’nın tüm terminallerini kapsayan işletmeciliğe, VIP ve CIP salonları ile otoparklar da dâhildir.

Antalya Havalimanı, ICF işletiminde yolcu trafiği açısından hızla büyümüş, 1998 yılında 5,9 milyon olan yolcu sayısı, 2007 yılında 17,4 milyona ulaşmış, 2014 yılı sonunda da 28 milyonu geçmiştir. Bu da özel sektör terminal işletmeciliğinin yolcu trafik artışına sağladığı katkının göstergesidir.

Antalya Havalimanı günümüzde, yolcu trafiği açısından dünyada (ilk 100 içinde) 56’

ncı sırada, Avrupa’da ise (ilk 25 içinde) 14’üncü sıradadır. Türkiye’de ise İstanbul Atatürk Havalimanı’ndan sonra ikinci sıradadır.

Havalimanı işletme süresinin dolduğu 2024 yılından sonra ne olacaktır? Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, mevcut tesislerin doğrudan kiralanarak işletilmesi veya eğer ihtiyaç var ise yeni terminal yapımlarını da kapsar şekilde tekrar ihaleye çıkacak ve özel sektör işletmeciliği ihaleyi kazananlar ile devam edecektir.

IC Holding, Antalya ile kazandığı tecrübeyle, ülkemizin ilk bölgesel havalimanı olan Zafer Havalimanı’nı da, bir alt şirketi olan IC İçtaş ile yapmış ve 2012 yılında hizmete giren Havalimanı’nın 2043 yılına kadarki işletme hakkını almıştır.

IC Holding’in havalimanı yapım, işletim faaliyetleri Antalya ve Zafer havalimanları ile kısıtlı olmayıp, örneğin İzmir Adnan Menderes Havalimanı dış hatlar terminali yapılmış, Ordu-Giresun Havalimanı yapımı da üstlenilmiştir (henüz hizmete girmedi). Yurt dışında ise, Bulgaristan’da Varna ve Burgaz havalimanları ile Rusya’da Saint Petersburg Pulkova Havalimanı terminal tesisleri yapılmıştır.


Ülkemizin yolcu trafiği açısından açık ara en büyüğü olan İstanbul Atatürk Havalimanı terminal tesisleri için 1997 yılında yapılan YID ihalesini TAV Grubu (Tepe-Akfen-Viyana Havalimanı İşleticisi), 4 yıl 10 ay 5 gün işletim hakkı ile kazanmış, yeni dış hatlar terminali Ocak 2000’de hizmete girmiştir. İç hatlar terminali işletme hakkı ise 2005 yılında alınmıştır. Bu arada, Viyana Havalimanı İşletmeciliği ortaklıktan ayrılmıştır. Zaman içinde TAV, işlettiği havalimanları için kurulan şirketlerden oluşan bir holding haline dönüşmüştür.

2005 yılından beri havalimanı yolcu terminalleri, genel havacılık terminali, VIP-CIP salonları ve otoparklarını kiralama yolu ile işleten TAV’ın 15 yıl 6 ay olan işletme süresi 3 Ocak 2021 tarihinde sona erecektir.

Atatürk Havalimanı son yıllarda ülkemizin en hızlı gelişen havalimanlarındandır. 1997 yılında 14,6 milyon olan yolcu sayısı, 2005 yılında 19,3 milyona, 2014 yılında da (İlk 11 ay) 53milyona ulaşmıştır. Bu hızlı artışta, havalimanını ana üs olarak kullanmakta olan THY’nin payı çok büyüktür. Uçak iniş-kalkışları açısından kapasitesine ulaşmış sayabileceğimiz havalimanında yeni slot (yeni uçuş) hakkı almak neredeyse imkânsız hale gelmiştir.

İstanbul’a Avrupa yakasında yeni bir havalimanı yapılmakta olup bu havalimanının hizmete başlamasıyla Atatürk Havalimanı’nın kapatılacak olması hayli muhtemeldir. Öte yandan, mevcut ve yeni havalimanının iniş-kalkış paternleri çakıştığından birbirlerini kısıtlamaları da, Atatürk Havalimanı’nın kapatılmasında etken olacaktır. İstanbul’un yeni havalimanından başka bir yazıda bahsederiz.

TAV, Atatürk Havalimanı ile kazandığı terminal işletmeciliği tecrübesiyle bu alanda hızla büyümüş ve izleyen yıllarda Ankara Esenboğa ve İzmir Adnan Menderes havalimanları terminalleri ile Antalya, Alanya-Gazipaşa Havalimanı’nın tamamını işletmeye başlamıştır. 2016 yılından itibaren de, Milas-Bodrum Havalimanı terminallerini işletecektir. TAV’ın terminal işletmeciliği, Türkiye sınırlarını da aşmış, halen Gürcistan’da Tiflis ve Batum, Tunus’ta Enfidha ve Monastırile Makedonya’da Üsküp ve Ohrid havalimanlarını işletmektedir. Suudi Arabistan’da Medine, Hırvatistan’daZagrep Havalimanı terminalleri YID ihaleleri konsorsiyumlar kapsamında kazanılmış olup inşaat faaliyetlerinin tamamlanması sonrasında işletim süreçleri başlayacaktır.Yurt dışı iştirakleri de bulunan TAV, Engineering News Record’un 2014 yılı değerlendirmesine göre dünyanın en büyük inşaat şirketleri kategorisinde, havalimanı inşaatlarında birinci sırada yer almıştır.

Bu haftalık da bu kadar, artık haftaya YİD konusunu tamamlarım….

Tüm okurlarıma sağlıklı ve huzur dolu bir yeni yıl diliyorum. Her şey gönlünüzce olsun…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Yıldırım Saldıraner - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Başkan Yücel'in 7 yıldaki performansını nasıl buluyorsunuz?