Hava Trafik Kontrol Hizmetleri ve Hava Trafik Kontrolörleri

GEÇEN

hafta hava seyrüsefer cihaz ve sistemlerini yazmış, bunların uçakların havada yer/yön bulmadaki özelliklerini açıklamıştım. Bu hafta konuya diğer yanından bakacağız. Havadaki uçak trafiğini belli kurallar çerçevesinde yetkilendirilmiş personel ile yönetmemiz gerekiyor. En basit ifadesi ile tüm uçakların kurallara uygun şekilde belirlenmiş hava koridorlarından kontrol altında gitmesi gerekiyor.

Ülkemizde Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğü tarafından verilmekte olan hava trafik kontrol hizmetlerine ilişkin kurallar, tüm diğer havacılık hizmetlerinde olduğu gibi Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından belirleniyor. DHMİ web sayfasını esas alarak bu hizmetleri tanımlayalım (http://ssd.dhmi.gov.tr/sayfa.aspx?mn=80).

“Hava Trafik Kontrol Hizmeti (ATC), gerek hava araçları arasında gerekse hava araçları ile her türlü mânialar arasında çarpışmaların önlenmesi, hızlı ve düzenli hava trafik akışının sağlanması hizmeti. Türkiye Hükümran Hava Sahası ve toprakları üzerinde 982.286 kilometre karelik hava sahası dâhilinde uçuşların emniyetli, düzenli ve en az gecikme ile gerçekleştirilmesi amacı ile verilen Hava Trafik Kontrol Hizmeti, üç temel kategoride sağlanmakta.

Saha Kontrol Hizmeti: Kontrol sahalarındaki kontrollü uçuşlara verilen ATC hizmetini,

YAKLAŞMA KONTROL HİZMETİ: Bir veya birden fazla havalimanına iniş/kalkış yapan kontrollü uçuşlara verilen ATC hizmetini,

MEYDAN KONTROL HİZMETİ: Bir havalimanı manevra sahasında ve havalimanı civarında uçan bütün hava araçları için verilen ATC hizmetini” ifade ediyor.

Türkiye’de bu hizmetleri gerçekleştirmek üzere 2 Saha Kontrol Merkezi (İstanbul, Ankara), 34 yaklaşma kontrol ünitesi ve 44 havalimanı kontrol ünitesi (kule) var. Bu şekilde ülkemiz hava sahasındaki sivil ve askeri uçak trafiği 24 saat bazında sürekli kontrol ediliyor.

Hava trafik kontrol hizmetlerinin yürütülmesinde ICAO’nun yanı sıra hava seyrüseferinin emniyeti için Avrupa Teşkilatı’nın da (EUROCONTROL) düzenleme ve uygulamaları da etken. Özellikle Avrupa hava sahasına ilişkin tüm kapasite artırımı ile harmonizasyon ve entegrasyona yönelik düzenlemeler ve uygulamalar bu teşkilat tarafından yapılıyor. Tek Avrupa Hava Sahası (Single European Sky) olarak isimlendirilmiş bu çalışmalarda ülkemizde aktif olarak yer alıyor.

Hizmet detaylarına girmeyeceğim. Yazımın amacına döneyim. Uçaklara sağlanan hava trafik kontrol hizmetleri hava trafik kontrolörleri tarafından veriliyor. Önce hava trafik kontrolörü olmak için neler gerekir, bakalım. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yayınlanmış 31 Ocak 2007 tarih ve SHY 65-01 sayılı Hava Trafik Kontrolörleri Lisans Yönetmeliği’ne görehava trafik kontrolörü olabilmenin ilk aşaması, aşağıdaki nitelikleri karşılamak:

T.C. vatandaşı olmak,

27 yaşından gün almamış olmak (Lisans aşamasında 30 yaşından gün almamak gerekiyor),

4 yıllık yüksekokul mezunu olmak,

ICAO Ek- 1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli bir sağlık raporu almak,

Güvenlik soruşturması ile hava trafik kontrolörlüğü yapmaya uygun olduğunu belgelemek,

Yönetmelikte detayları yazılı suçları işlememiş olmak (oldukça kapsamlı, ben yazmadım, merak edenler bakabilir),

Genel yetenek testleri (dikkat, algılama, zihinsel matematik, üç boyutlu düşünme) ve kişilik değerlendirme (motivasyon, karar verme, stres değerlendirme) yöntemlerini içeren bilgisayar destekli, uluslararası standartlara sahip kontrolör seçme programı ve öngörülen sınavda başarılı olmak,

Hava/yer ve yer/yer sesli iletişiminde Türkçe ve İngilizce dillerinde, yanlış anlamalara ve aksamalara yol açabilecek belirgin bir aksan veya lehçe, dilde pelteklik, gizli kekemelik ve aşırı heyecan sahibi olmamak,

Başvuru sırasında, İngilizce dilinde KPDS sınavından en az 70 veya TOEFL sınavından en az 193 veya IELTS sınavının her bölümünden en az 6,5 veya FCE sınavından en az A veya CAE sınavından en az C veya CPE sınavından en az C düzeyinde puan aldığını belgelemek.

Tüm bu şartları sağladığınızda, yetkilendirilmiş bir kurumda hava trafik kontrol eğitimi görmeniz gerekiyor. Ülkemizde bu yetki halen DHMİ Genel Müdürlüğü’nde ve Anadolu Üniversitesi’nde (Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi-Hava Trafik Kontrol Bölümü) var. Anılan Yönetmeliğe göre “Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından düzenlenen hava trafik kontrol kursunu bitiren hava trafik kontrolörleri ile hava trafik kontrol eğitimi veren yükseköğretim kurumlarına ait diplomasını ibraz eden adaylara, işbaşı eğitimcisi gözetiminde, derece ve lisans almak amacıyla canlı trafik ortamında eğitim yapabilmeleri için hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından öğrenci (DHMİ’deki adıyla asistan) hava trafik kontrolörü sertifikası” veriliyor.

Hava trafik kontrolörleri için başlangıç eğitimi olan temel hava trafik kontrolör eğitimi, EUROCONTROL Teşkilatının Hava Trafik Kontrolörleri İçin Başlangıç Eğitimi - Genel Çekirdek İçerik Rehber Dokümanı doğrultusunda hazırlanan eğitim müfredatına göre veriliyor. Eğitim detayına da girmeyeceğim. Anadolu Üniversitesi’nin programı lisans düzeyinde, yani 4 yıl okuyorsunuz. DHMİ Genel Müdürlüğü ise Üniversiteden (başka bölümler) lisans derecesi olanlara en az 12 ay süren kurs eğitimi veriyor. Bu süre, sınıftaki öğrenci sayısı arttığında 2-3 daha uzayabiliyor.

Hava trafik kontrolörlerinin yapacakları iş kapsamını belirleyen dereceleri de şöyle:

Görerek meydan kontrol derecesi

Aletli meydan kontrol derecesi

Radarsız yaklaşma kontrol derecesi

Radarlı yaklaşma kontrol derecesi

Radarsız saha kontrol derecesi

Radarlı saha kontrol derecesi

Görüleceği üzere hava trafik kontrolörü olmak kolay değil. Çalışma yeriniz sivil kurum olarak sadece DHMİ Genel Müdürlüğü. Az trafiğin olduğu bazı havalimanlarındaki kule hizmeti hariç 24 saat esasına göre çalışacaksınız. Yine kule hariç kapalı ortamda sürekli ekran başındasınız. Lisans alma ile eğitim hayatınız bitmiyor. Lisansınızı yenilemek için tazeleme ve gerektiğinde yeni teknolojilere uyum eğitimlerine gireceksiniz. Kimileriniz günde bin uçağı bulan hava trafiğini yöneten ünitelerde görev yapacaksınız. Ancak, eğer severseniz çok zevkli bir işi yapıyor olacaksınız.

Bu kadar zor bir işi yapan hava trafik kontrolörleri, gördükleri eğitim ve yaptıkları işin tam karşılığını alabiliyorlar mı? Kesinlikle hayır. Avrupa’yı örnek gösterirsek aldıkları ücretlerin yetersiz olduğunu görüyoruz. DHMİ Genel Müdürlüğü çalışan ücretleri kamu çalışanlarınınki ile dengelenen bir yapıda. Ancak istisnai meslekler farklı ücretlendirilmeli. Hava trafik kontrolörleri ücretleri belirlenirken de bu durum dikkate alınmalı diye düşünüyorum.

Haftaya görüşmek üzere…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Yıldırım Saldıraner - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce HDP kapatılmalı mı?